“Dân số già” có thể mở ra những cơ hội cho nền kinh tế?

  • By: Admin
  • Ngày đăng: 29/10/2019

SK&MT - Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2018, lần đầu tiên trong lịch sử, những người từ 65 tuổi trở lên đông hơn trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn cầu. Và số người từ 80 tuổi trở lên được dự kiến sẽ tăng gấp ba, từ 143 triệu người vào năm 2019 lên đến 426 triệu người vào năm 2050.

Như vậy,  dân số từ 65 tuổi trở lên đang tăng nhanh hơn tất cả các nhóm tuổi khác, nhất là khi tỷ lệ sinh toàn cầu đã tuột xuống kể từ nửa sau Thế kỷ 20.

Tỷ lệ sinh ở mọi khu vực ngoại trừ Châu Phi đều ở gần hoặc thấp hơn mức được coi là 'tỷ lệ thay thế' - mức cần thiết để giữ ổn định dân số. Ở hầu hết các nước thu nhập cao, tỷ lệ này dao động khoảng 2,1 con/phụ nữ.

“Dân số già” có thể mở ra những cơ hội cho nền kinh tế?

Tuy nhiên, dân số không chỉ già đi: con người đang sống lâu hơn và sức khỏe của họ cũng tăng lên, tức là họ khỏe mạnh lâu hơn. Điều đó có nghĩa là khi dân số người lớn tuổi tăng lên thì số lượng người tiêu dùng, người lao động và người sáng tạo cũng tăng theo. Nói cách khác, họ không chỉ đơn giản là đối tượng cần các dịch vụ của 'kinh tế bạc', vốn chỉ dành cho người già - thay vào đó, người già có thể tiếp tục tham gia hoàn toàn vào nền kinh tế nói chung.

"Chúng ta giờ đây đang nói về một giai đoạn mới trong cuộc đời vốn dài như giai đoạn sau trong cuộc đời trưởng thành," Tiến sĩ Joseph Coughlin, Giám đốc phòng thí nghiệm tuổi già của MIT và là tác giả của 'Kinh tế Tuổi thọ: Mở khóa Thị trường phát triển nhanh nhất và bị hiểu lầm nhiều nhất thế giới', nói.

Các giai đoạn cuộc sống có thể được đo đếm bằng khoảng thời gian tính bằng ngày tương đối bằng nhau từ 0 đến 21 tuổi, từ 21 đến 40 tuổi và từ 40 đến tuổi nghỉ hưu -65 - tất cả đều có độ dài khoảng 8.000 ngày. "Nếu sống đến 65 tuổi, bạn sẽ có trên 50% cơ hội sống đến trên 85 tuổi - đó là thêm 8.000 ngày nữa.

Khi những người lớn tuổi sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn và tiếp tục tham gia tích cực vào kinh tế toàn cầu, thì điều đó sẽ mở ra các khả năng biến tuổi thọ thành tài sản cho xã hội.

Trong năm 2015, người Mỹ từ 50 tuổi trở lên có hoạt động kinh tế trị giá gần 8 nghìn tỷ USD. Tập đoàn Tư vấn Boston dự kiến đến năm 2030, dân số từ 55 tuổi trở lên ở Mỹ sẽ chiếm một nửa tổng tăng trưởng chi tiêu tiêu dùng nội địa kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Con số này đạt 67% ở Nhật Bản và 86% ở Đức.

Khi những người lớn tuổi điều khiển một phần đáng kể hoạt động kinh tế thế giới hiện tại và trong tương lai, 'nền kinh tế tuổi thọ' có thể mở ra những cơ hội tăng trưởng hiện chưa được khai thác.

Sự lão hóa xã hội toàn cầu nói chung được coi là có hại cho sức khỏe kinh tế của một quốc gia, vì nó làm giảm lực lượng lao động và tăng gánh nặng lên hệ thống y tế.

Tại cuộc họp G20 năm nay tại Nhật Bản, đầu tiên vấn đề lão hóa được đưa vào danh sách ưu tiên thảo luận, Thống đốc Ngân hàng Nhật Bản Haruhiko Kuroda nói rằng dân số già có thể đặt ra 'những thách thức nghiêm trọng' cho các ngân hàng trung ương.

Một phúc trình mới đây của LHQ cũng cảnh báo rằng sự lão hóa toàn cầu sẽ làm tăng 'áp lực tài chính mà nhiều quốc gia sẽ đối mặt trong những thập kỷ tới khi họ tìm cách xây dựng và duy trì các hệ thống y tế, lương hưu và bảo vệ xã hội cho người già." Điều này đặc biệt có ảnh hưởng đối với nhiều quốc gia trên khắp thế giới vốn có ngày càng đông người nghỉ hưu. Có lập luận cho rằng, tuổi già là một cấu trúc xã hội vốn không phản ánh cách con người sống trên thực tế sau tuổi trung niên, và nói rằng các doanh nghiệp cần phục vụ những gì người già thực sự muốn, chứ không phải những gì mà hiểu biết thông thường cho là họ cần.

Mặc dù không có nhiều nghiên cứu về nền kinh tế tuổi thọ, nhưng điều rõ ràng là nếu các doanh nghiệp có thể khai thác nhóm người tiêu dùng tuổi già này trong giai đoạn mới này của cuộc đời họ, điều đó có thể có nghĩa là cơ hội lớn. Suy cho cùng, bộ phận người tiêu dùng này đang chi tiêu.

Báo cáo về người tiêu dùng trực tuyến tại 51 quốc gia năm 2017 của KPMG cho thấy những người thuộc thế hệ sinh bùng nổ (sau Thế chiến thứ hai) chi tiêu trực tuyến nhiều nhất với trung bình 203 USD cho mỗi giao dịch, so với 'thế hệ trẻ sành sỏi về công nghệ' vốn thực sự chi tiêu trung bình ít nhất là 173 USD.

Thị trường lớn nhất cho kinh tế tuổi thọ có thể là Nhật Bản, quốc gia già hóa nhanh nhất thế giới. Từ những tiện ích nhỏ nhặt, chẳng hạn như cung cấp kính đọc có ghi là 'cứ dùng thoải mái' ở bưu điện, ngân hàng và khách sạn, cho đến những cải tiến lớn hơn về cấu trúc như thiết kế nút bấm ở những chỗ băng qua đường để người đi bộ có thể bấm để có thêm thời gian băng qua, văn hóa hiện đại Nhật Bản đáp ứng nhu cầu cuộc sống hàng ngày cho dân số đang lão hóa của họ.

Với ít nhất 20% dân số hiện tại của Nhật Bản trên 70 tuổi, nền văn hóa hòa nhập của nước này cũng được phản ánh trong cách người lớn tuổi tiêu thụ ngay bên cạnh thế hệ trẻ - chẳng hạn như tại các bể bơi địa phương, vào các ngày lễ và ở các lớp tập thể dục.

Sự xuất hiện của thế hệ mới những người lớn tuổi trên mạng trực tuyến - kiểu như Bon và Pon, những người chia sẻ ảnh của những chuyến đi và hoạt động của họ bằng cách mặc trang phục 'hợp cạ' với nhau - là một ví dụ cho thấy thế hệ cao tuổi đang tiêu thụ và tận hưởng cuộc sống như người trẻ.

Một phần quan trọng của tuổi thọ và sống khoẻ là sự tự do làm việc. Khi người lao động sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn, thì lực lượng lao động lão hóa có thể là cơ hội để gặt hái điều mà hãng tư vấn Deloitte gọi là 'cổ tức tuổi thọ' - khả năng tăng năng suất kinh tế nhờ vào những người lao động lớn tuổi.

Ở Đức, giữ người lao động lớn tuổi ở lại làm việc là vấn đề ổn định kinh tế quốc gia. Hơn 21% dân số Đức lớn hơn 65 tuổi.  Xét trên các tiến bộ trong lĩnh vực sức khỏe và tuổi thọ, một người Đức 65 tuổi ngày nay dự kiến sẽ sống thêm 20 năm nữa, theo OECD. Tuy nhiên, do tính chất đòi hỏi cao về thể lực của ngành công nghiệp chế tạo, việc giữ chân công nhân lại ở các nhà máy cho đến tuổi nghỉ hưu sẽ tiếp tục là một thách thức. Vậy là một số công ty Đức đang sử dụng những tiến bộ trong công nghệ để đáp ứng người lao động lớn tuổi và giữ họ tiếp tục làm việc.

Nhưng việc tuổi thọ tăng là gánh nặng hay lợi ích, phụ thuộc vào mức độ xã hội chuẩn bị cho những thách thức của dân số già cũng như nhận diện và tối đa lợi ích của nó.

Linh Đức

 

 

Gửi bình luận của bạn