Ba nhà nghiên cứu ung thư Mỹ, Anh được Giải Nobel Y-học 2019

  • By: Admin
  • Ngày đăng: 08/10/2019

SK&MT - Ủy ban Nobel vừa công bố trao giải Nobel Y - Sinh 2019 cho ba nhà khoa học gồm các ông William Kaelin và Gregg Semenza người Mỹ; Peter Ratcliffe, người Anh, vì công trình nghiên cứu phản xạ thích ứng của các tế bào đối với lượng oxy thay đổi trong môi trường.

Ba nhà nghiên cứu ung thư Mỹ, Anh được Giải Nobel Y-học 2019

Giải Nobel Y học được trao cho ba nhà khoa học Mỹ và Anh

 

Tuyên bố của Hội đồng Nobel Thụy Điển có đoạn: "Phát hiện của các nhà khoa học giành giải Nobel năm nay cho thấy rõ cơ chế của một trong các quá trình thích ứng quan trọng nhất của sự sống". Ủy ban Nobel nói rằng, dù người ta đã biết từ lâu rằng oxy là thiết yếu để duy trì sự sống, cơ chế phân tử đằng sau cách các tế bào phản ứng khi lượng cung oxy giảm hoặc tăng vẫn là bí ẩn. Và các nhà khoa học đạt giải năm nay chính là người giải thích được cơ chế đó.

Nghiên cứu của các nhà khoa học trên đặt nền móng để chúng ta thấu hiểu mức độ oxy ảnh hưởng như thế nào đến các chức năng chuyển hóa và sinh lý của tế bào, tuyên bố viết.

Theo thông báo của Ủy ban Nobel Y học, từ nhiều thế kỷ qua, tầm quan trọng cơ bản của Oxy đã rõ. Tuy nhiên, tiến trình thích nghi của một tế bào trong môi trường ít hay nhiều Oxy vẫn là một ẩn số cho đến khi được ba nhà khoa học Mỹ và Anh khám phá và giải thích.

Cơ chế vận hành cho phép các tế bào thích nghi với lượng Oxy do máu mang đến cơ quan cũng có liên quan nhân quả với sự xuất hiện của khối u. Đặc biệt là trong trường hợp ung thư gan, tế bào ung thư sinh sôi nẩy nở rất nhanh, tiêu thụ rất nhiều năng lượng, đốt cháy tất cả phân tử Oxy trong buồng gan.

Nhờ khám phá của ba nhà nghiên cứu William Kaelin, Gregg Semenza và Peter Ratcliff, trong thời gian qua, nhiều trường y khoa và viện bào chế dược phẩm trên thế giới tập trung nỗ lực chế tạo thuốc có khả năng can thiệp vào các giai đoạn khác nhau của tiến trình gây ung bứu, hoặc kích thích hoặc ngăn chận lại cơ chế tiếp nhận, tiêu thụ Oxy.

Trước đây, người ta đã biết rằng khi cơ thể không đủ oxy sẽ làm tăng hormone erythropoietin (EPO) để thúc đẩy việc sản xuất hồng cầu - những tế bào vận chuyển oxy của cơ thể. Nhưng không ai biết cơ chế nào kích hoạt phản ứng này.

Phát hiện của bộ ba nhà khoa học đoạt giải Nobel Y - Sinh năm nay đã trả lời câu hỏi đó.

Họ phát hiện ra rằng cơ chế cảm nhận oxy xuất hiện trong gần như mọi tế bào, không chỉ ở tế bào thận nơi sản sinh EPO. Và khi mức oxy trong máu thấp, còn gọi là hypoxia, một loại phức hợp protein gọi là tác nhân cảm ứng hypoxia (HIF) sẽ tăng lên. Trong các điều kiện thông thường, HIF biến mất rất nhanh nhưng lại được bảo vệ trong môi trường thiếu oxy. Quan trọng là phức hợp này gắn với một phần DNA gần gene điều khiển EPO.

Các nghiên cứu của họ cho thấy khi mức oxy cao, tế bào chứa rất ít HIF. Nhưng khi mức oxy thấp, lượng HIF tăng lên để gắn vào ADN có thể kết nối và điều chỉnh gene EPO cũng như các gene khác có phần ADN gắn kết với HIF.

Nhà khoa học William Kaelin là Giáo sư y khoa tại Đại học Harvard. Ông từng được trao giải thưởng Lasker cho nghiên cứu y học cơ bản năm 2016 và Giải thưởng Khoa học Ung thư ASCO 2016. Phòng thí nghiệm của ông nghiên cứu các protein ức chế khối u. Nhà khoa học Gregg Semenza là Giáo sư khoa ung thư, hóa học sinh học và y học tại Đại học Y khoa Johns Hopkins. Trong khi đó, ông Peter Ratcliffe là bác sĩ người Anh, đồng thời là nhà sinh học tế bào và phân tử nổi tiếng với công trình nghiên cứu về các phản ứng của tế bào đối với tình trạng thiếu oxygen. Ông còn là thành viên Học viện Francis Crick ở London (Anh).

Trước đó, tổ chức Clarivate Analytics phân tích các trích dẫn từ hơn 34.000 nguồn tài liệu trong năm qua cho thấy các vấn đề liên quan đến tế bào gốc và ung thư được quan tâm bậc nhất trong lĩnh vực y tế.

Sức ảnh hưởng của khám phá này rất lớn bởi phản ứng của cơ thể với sự thay đổi mức oxy liên quan đến nhiều thứ, từ việc tập thể dục cho đến sự phát triển của phôi thai. Nó cũng liên quan đến một số căn bệnh khiến bệnh nhân có ít EPO hơn và thiếu máu trầm trọng. Trong ung thư, các khối u thường sử dụng cơ chế liên quan đến oxy để kích thích sự phát triển các mạch máu mới, một lĩnh vực đang được các nhà khoa học nghiên cứu.

Từ năm 1901 đến 2018, đã có 216 lần giải Nobel Y học được trao, trong đó có 12 phụ nữ từng được nhận giải này.

Linh Đức

 

Gửi bình luận của bạn