Trong khi công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC) đang được các cấp, ngành siết chặt sau hàng loạt vụ hỏa hoạn nghiêm trọng trên cả nước, thì ngay tại phường Định Công (Hà Nội), nhiều bãi trông giữ xe không phép, sân pickleball nhà xưởng hoạt động trái quy định và điểm tập kết vật liệu xây dựng (VLXD) tự phát vẫn ngang nhiên tồn tại giữa khu dân cư. Những “điểm nóng” này không chỉ vi phạm nghiêm trọng quy định về PCCC mà còn gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, đời sống người dân.
Ghi nhận tại các tuyến đường như vành đai 2,5, khu vực Đô thị mới Đại Kim, Khu đô thị Kim Văn – Kim Lũ, phố Đặng Xuân Bảng, phố Hồng Quang… nhiều bãi giữ xe tạm bợ vẫn hoạt động công khai. Những bãi xe này dựng tạm bằng khung sắt, mái tôn, không biển hiệu, không giấy phép, cũng không đáp ứng yêu cầu an toàn tối thiểu. Bên trong, hàng chục, thậm chí hàng trăm phương tiện được xếp ken đặc, chỉ cách nhà dân vài bước chân.
Không chỉ bãi xe, trên địa bàn còn tồn tại điểm tập kết vật liệu xây dựng tự phát không có đăng ký kinh doanh như bãi VLXD 45, Bãi VLXD Thông Mến Vật liệu chủ yếu gồm cát, đá, gạch… được chất đống ngổn ngang ngay sát khu dân cư. Hàng ngày, nhiều lượt xe tải, xe ba bánh (tự chế) ra vào chở vật liệu xây dựng, gây bụi bặm, tiếng ồn, hoạt động không có khung giờ cố định. Không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, mà còn khiến đời sống sinh hoạt của người dân xung quanh bị ảnh hưởng nặng nề.
Tại phố Nguyễn Cảnh Dị (phường Đại Kim cũ), hàng loạt quán cà phê, bi-a, bãi trông xe mọc trên đất dự án, gây ô nhiễm môi trường, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao. Cùng với đó, nhiều nhà xưởng được tận dụng làm kho chứa hàng, xưởng gò hàn, cắt kim loại, sản xuất nội thất… nằm sát khu dân cư và cây xăng. Hầu hết đều sử dụng thiết bị cũ kỹ, điện công suất lớn, không thẩm duyệt PCCC, không hệ thống xử lý khói bụi, khí thải. Ban đêm, tiếng máy móc ầm ầm, mùi dầu nhớt, hóa chất nồng nặc khiến cuộc sống người dân đảo lộn.
Điều đáng nói, nhiều bãi xe và nhà xưởng từng bị cơ quan chức năng kiểm tra, lập biên bản xử lý, thậm chí cưỡng chế. Thế nhưng, chỉ sau một thời gian ngắn, các điểm này lại tái hoạt động, thậm chí mở rộng quy mô. Thực trạng “phạt cho có”, kiểm tra hình thức, xử lý nửa vời khiến dư luận bức xúc, nghi ngờ hiệu lực quản lý của chính quyền cơ sở.
Nguy cơ cháy nổ là hoàn toàn có cơ sở. Minh chứng rõ nhất là vụ cháy bãi xe dưới gầm cầu Vĩnh Tuy hồi tháng 9 vừa qua, thiêu rụi hàng trăm phương tiện, gây ô nhiễm nghiêm trọng và ách tắc giao thông nhiều giờ. Nếu một sự cố tương tự xảy ra tại Định Công – nơi ngõ nhỏ, mật độ dân cư dày đặc – hậu quả chắc chắn sẽ khôn lường. Trong điều kiện đường sá chật hẹp, các phương tiện chữa cháy chuyên dụng khó tiếp cận hiện trường, đặc biệt vào ban đêm hoặc giờ cao điểm.
Không chỉ dừng ở nguy cơ cháy nổ, các bãi xe, nhà xưởng và điểm tập kết vật liệu xây dựng trái phép còn là nguồn gây ô nhiễm môi trường. Việc không có hệ thống xử lý nước thải, rác thải khiến chuột bọ, côn trùng sinh sôi, ảnh hưởng đến vệ sinh chung và làm gia tăng bệnh tật, nhất là với trẻ nhỏ và người cao tuổi. Không khí khu vực luôn nồng mùi khét, bụi mịn và khí độc từ hoạt động sản xuất, vận chuyển không kiểm soát, lâu dài ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe hô hấp.
Người dân khẳng định họ không phản đối nhu cầu trông giữ xe, tập kết vật liệu xây dựng hay sản xuất kinh doanh, nhưng tất cả phải minh bạch, đúng pháp luật và đảm bảo an toàn. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, việc để các hoạt động trái phép tồn tại ngay giữa khu dân cư là điều không thể chấp nhận, nhất là khi những nguy cơ đã được cảnh báo lặp đi lặp lại trong nhiều năm.
Đã đến lúc các cấp chính quyền không thể tiếp tục “đứng ngoài” trước sai phạm. Kiểm tra phải gắn liền với xử lý triệt để; tái phạm phải kèm trách nhiệm cụ thể, kể cả cán bộ quản lý địa bàn. Cần công khai danh sách các điểm vi phạm PCCC, môi trường để người dân cùng giám sát; đồng thời tăng cường kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm cán bộ buông lỏng trách nhiệm.
Một vụ cháy có thể thiêu rụi không chỉ tài sản mà cả sinh mạng. Một bãi vật liệu xây dựng ô nhiễm hay bãi xe trái phép có thể đầu độc môi trường sống của hàng trăm hộ dân. Mọi sự thờ ơ, chậm trễ trong quản lý đều đồng nghĩa tiếp tay cho hiểm họa. Khi nguy cơ đã hiện hữu, không thể viện cớ “bất ngờ” nếu thảm họa xảy ra.
Tạp chí Sức khỏe và môi trường sẽ tiếp tục thông tin.