Bầu cử Quốc hội và HĐND: Tích cực chuẩn bị cho ngày hội non sông

Cán bộ Ủy ban Nhân dân xã Bắc Trạch (Quảng Trị) niêm yết danh sách cử tri bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. (Ảnh: TTXVN)

Chủ Nhật, ngày 15/3/2026, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Đây là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, là ngày hội lớn của toàn dân, thể hiện quyền làm chủ, ý chí và nguyện vọng của nhân dân, trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, của dân, do dân và vì dân.

Hiện công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã hoàn thành nhiều dấu mốc pháp lý quan trọng.

Công bố danh sách ứng cử viên đại biểu Quốc hội

Ngày 14/2/2026 vừa qua, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã ban hành Nghị quyết số 151/NQ-HĐBCQG, công bố danh sách 864 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại 182 đơn vị bầu cử trong cả nước để bầu 500 đại biểu Quốc hội khóa XVI. Nghị quyết có hiệu lực kể từ ngày được ký ban hành.

Sau khi Hội đồng Bầu cử quốc gia công bố danh sách chính thức những người ứng cử theo từng đơn vị bầu cử trong cả nước, thì cơ quan, tổ chức, đơn vị có người ứng cử đại biểu Quốc hội thông báo cho người ứng cử của cơ quan, tổ chức, đơn vị mình sắp xếp thời gian về địa phương nơi ứng cử để thực hiện quyền vận động bầu cử theo kế hoạch của Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các tỉnh, thành phố.

Người ứng cử ở địa phương nào thì chủ động liên hệ với Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, thành phố nơi đó để biết kế hoạch và lịch tiếp xúc cử tri…

Theo quy định, chậm nhất 16 ngày trước ngày bầu cử (27/2/2026), Tổ bầu cử niêm yết danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội, người ứng cử đại biểu Hội đồng Nhân dân tại khu vực bỏ phiếu; chậm nhất 13 ngày trước ngày bầu cử (2/3/2026), Ban bầu cử nhận và phân phối tài liệu, phiếu bầu cử cho Tổ bầu cử; Thời gian vận động bầu cử được bắt đầu từ ngày công bố danh sách chính thức ứng cử và kết thúc trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24h; Chậm nhất 10 ngày trước ngày bầu cử (5/3/2026), Hội đồng Bầu cử quốc gia, Ủy ban Bầu cử, Ban bầu cử, Tổ bầu cử nhận xét, giải quyết khiếu nại, tố cáo về người ứng cử; Chậm nhất 5 ngày trước ngày bầu cử (10/3/2026), Cơ quan lập danh sách cử tri giải quyết khiếu nại về bổ sung danh sách cử tri.

Những điểm mới căn bản

Như vậy, chỉ còn hơn 20 ngày nữa, cử tri cả nước sẽ thực hiện quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mình - tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

Cán bộ thôn Làng Chạp, xã Trung Sơn (Tuyên Quang) chuẩn bị công tác bầu cử tại Nhà văn hóa thôn. (Ảnh: TTXVN)

Ngày hội non sông đang tới gần, tại một số địa phương, nhằm đảm bảo quyền công dân cho các lực lượng thực hiện nhiệm vụ dài ngày trên biển, Ủy ban bầu cử Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch tổ chức bầu cử sớm tại 4 khu vực thuộc 3 phường, xã: Phước Thắng, phường Tam Thắng và xã Long Sơn (tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũ).

Theo đó, thời gian bỏ phiếu trên bờ bắt đầu từ 7 giờ đến 19 giờ ngày 26/2, tức ngày Mùng 10 Tết Bính Ngọ 2026. Riêng khu vực bỏ phiếu số 4 (phường Tam Thắng), thời gian bỏ phiếu được kéo dài từ 26/2 đến 19 giờ ngày 14/3 nhằm tạo điều kiện tối đa cho đội ngũ chuyên gia, công nhân viên thi công trên các công trình biển.

Như vậy, hơn 4.000 cử tri thuộc 3 phường của Thành phố Hồ Chí Minh sẽ thực hiện bầu cử sớm tại 4 khu vực bỏ phiếu.

Trước đó, ngày 23/1/2026, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã cho phép 4 khu vực bỏ phiếu thuộc phường Phước Thắng, phường Tam Thắng, xã Long Sơn của Thành phố Hồ Chí Minh được bỏ phiếu sớm hơn so với ngày bầu cử toàn quốc (15/3).

Đây là địa bàn có hơn 4.000 cử tri không thể thực hiện quyền bầu cử trong ngày 15/3 do đang thực hiện lịch trình công tác trên biển kéo dài, các lệnh tuần tra, giám sát theo kế hoạch công tác của cơ quan, đơn vị; làm nhiệm vụ tại các tàu, giàn khoan, công trình trên biển.

Như vậy, tính đến thời điểm hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh đã cơ bản hoàn tất công tác chuẩn bị cho việc bầu cử sớm tại một số khu vực đặc thù như lực lượng vũ trang và công nhân làm việc trên biển.

Còn tại Nghệ An, Hội đồng Bầu cử quốc gia vừa có văn bản cho phép tỉnh tổ chức bỏ phiếu bầu cử sớm tại một số khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới nhằm bảo đảm quyền bầu cử của cử tri và phù hợp điều kiện thực tế địa bàn.

Cụ thể, Hội đồng Bầu cử quốc gia thống nhất cho phép 55 khu vực bỏ phiếu thuộc 31 đơn vị bầu cử của 12 xã được tổ chức bỏ phiếu sớm hơn 2 ngày so với ngày bầu cử toàn quốc.

Thời gian bỏ phiếu sớm được ấn định vào ngày 13/3/2026 (sớm trước 2 ngày theo ấn định). Các địa phương được tổ chức bỏ phiếu sớm gồm các xã miền núi, biên giới có điều kiện giao thông khó khăn, địa bàn rộng, dân cư phân tán.

Việc cho phép bỏ phiếu sớm nhằm tạo điều kiện thuận lợi để cử tri ở vùng đặc biệt khó khăn thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân, đồng thời, bảo đảm cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra dân chủ, đúng luật, an toàn và thật sự là ngày hội của toàn dân...

Công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 -2031 tại các tỉnh, thành phố trong cả nước đang được triển khai đồng bộ, đúng quy định, bảo đảm tiến độ, chất lượng.

Việc thành lập đầy đủ các tổ chức phụ trách bầu cử, tăng cường bảo đảm an ninh trật tự và đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát là những yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm tổ chức cuộc bầu cử dân chủ, an toàn, đúng luật.

Ngày 21/5/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết số 199/2025/QH15 về việc rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, đồng thời ấn định ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Theo đó, cuộc bầu cử diễn ra vào ngày 15/3/2026, sớm khoảng hơn 2 tháng so với các cuộc bầu cử trước và có nhiều điểm mới quan trọng sau khi Luật Bầu cử được sửa đổi, bổ sung.

Việc ban hành Luật sửa đổi, bổ sung Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân được đặt trong bối cảnh thực hiện Kết luận số 127-KL/TW ngày 28/2/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về triển khai, nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Một trong những điểm mới căn bản khi sửa đổi, bổ sung Luật Bầu cử để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, trực tiếp là các quy định liên quan đến thẩm quyền xác định khu vực bỏ phiếu và các tổ chức phụ trách bầu cử.

Tại các kỳ bầu cử trước, việc xác định khu vực bỏ phiếu do Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định và được Ủy ban Nhân dân cấp huyện phê chuẩn. Đối với huyện không có đơn vị hành chính xã, thị trấn thì việc xác định khu vực bỏ phiếu do Ủy ban Nhân dân huyện quyết định.

Tuy nhiên, tại cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2026-2031 sắp tới, Ủy ban Nhân dân cấp xã có thẩm quyền quyết định việc xác định khu vực bỏ phiếu và báo cáo Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh.

Trường hợp cần thiết, Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh điều chỉnh việc xác định khu vực bỏ phiếu. Nội dung này được quy định tại khoản 4 Điều 11 Luật Bầu cử nhằm rút ngắn quy trình thực hiện, đồng thời thể hiện sự phân cấp, phân quyền rõ hơn.

Sau khi được sửa đổi, bổ sung, các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương gồm: Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố, Ủy ban bầu cử ở xã, phường, đặc khu; Ban bầu cử đại biểu Quốc hội, Ban bầu cử đại biểu Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh, Ban bầu cử đại biểu Hội đồng Nhân dân cấp xã; Tổ bầu cử.

Để bảo đảm hiệu quả công tác bầu cử, số lượng thành viên của các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương đồng bộ được tăng lên đáng kể.

Đáng chú ý, thành phần tham dự các hội nghị hiệp thương cũng được điều chỉnh: thay vì có đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp huyện, nay thành phần tham dự có đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp xã trực thuộc.

Điều này vừa phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vừa góp phần bảo đảm tính đại diện trực tiếp và gần gũi hơn với cử tri.

Một thay đổi nữa đó là việc rút ngắn thời gian thực hiện các bước trong quy trình bầu cử. Cụ thể, thời gian từ khi kết thúc việc nộp hồ sơ ứng cử đến ngày bầu cử được rút ngắn từ 70 ngày xuống còn 42 ngày.

Các mốc thời gian trong hiệp thương, công bố danh sách người ứng cử, giải quyết khiếu nại… đều được rút ngắn tương ứng nhằm đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp với thực tiễn./.