Xây dựng một “Bến Tre xanh” trước biến đổi khí hậu

Bến Tre với hàng loạt công trình nhằm ngăn chặn xâm nhập mặn và lưu trữ nước ngọt.

Bến Tre, một tỉnh nằm ở khu vực miền Tây Nam Bộ, nổi tiếng với những rặng dừa xanh ngát và những con sông hiền hòa. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Bến Tre phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu như nước biển dâng và xâm nhập mặn ngày càng khốc liệt. Để ứng phó với tình trạng này, chính quyền và người dân Bến Tre đã và đang triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo vệ môi trường (BVMT) và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Biến đổi khí hậu: Thách thức lớn đối với Bến Tre

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động nghiêm trọng đối với Bến Tre, một tỉnh xếp thứ 08 trong các tỉnh thành có nguy cơ cao nhất cả nước về biến đổi khí hậu. Trong khoảng 10 năm qua, biến đổi khí hậu đã mang đến nhiều hiện tượng tiêu cực, đặc biệt là tình trạng sạt lở phức tạp và đáng lo ngại, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân.

Theo thống kê, toàn tỉnh Bến Tre hiện có 112 điểm sạt lở bờ sông và bờ biển, với tổng chiều dài khoảng 134 km. Đáng chú ý, mức độ sạt lở ở nhiều điểm ngày càng nghiêm trọng, làm mất đi diện tích đất đai quý giá, đe dọa các công trình dân sinh, giao thông, nông nghiệp và ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế và sinh hoạt của cộng đồng.

Sạt lở bờ sông Giao Hòa, xã Giao Long, huyện Châu Thành, Bến Tre.

Tình trạng sạt lở nghiêm trọng đòi hỏi một khoản kinh phí lớn để đầu tư xây dựng các công trình khắc phục như kè, đê và các biện pháp bảo vệ bờ biển. Tuy nhiên, nguồn lực của tỉnh hiện còn nhiều khó khăn, chưa đủ để xử lý hết các "điểm nóng" sạt lở. Điều này khiến nhiều khu vực vẫn tiếp tục bị đe dọa, gây lo lắng không nhỏ cho người dân địa phương.

Thực hiện các hành động ứng phó với biến đổi khí hậu

Trước tình trạng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, UBND tỉnh Bến Tre đã ban hành hàng loạt kế hoạch hành động nhằm ứng phó hiệu quả với tình hình này trong giai đoạn 2021 - 2030. Các kế hoạch bao gồm Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu, Kế hoạch thực hiện Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu và Kế hoạch thực hiện Chương trình của Tỉnh ủy Bến Tre về quản lý và đảm bảo an ninh nguồn nước, thích ứng với biến đổi khí hậu. Những kế hoạch này đặt nền móng vững chắc cho các hành động cụ thể nhằm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

UBND tỉnh Bến Tre cũng đã ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 120/NQ-CP của Chính phủ về phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo kế hoạch này, Bến Tre chuyển hướng phát triển kinh tế theo hướng Đông, tập trung vào việc phát huy thế mạnh kinh tế biển và thích ứng với xâm nhập mặn. Tỉnh đã đặt mục tiêu phát triển 4.000 ha nuôi tôm nước lợ ứng dụng công nghệ cao, đồng thời tái cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh giai đoạn 2021 - 2025 theo hướng bền vững. Các biện pháp này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Dự án Hệ thống thủy lợi Nam Bến Tre là một trong những dự án trọng điểm về quản lý nước, nhằm ứng phó lâu dài với xâm nhập mặn tại tỉnh Bến Tre.

Bến Tre tập trung đầu tư vào các công trình và dự án trọng điểm nhằm cải thiện hạ tầng thủy lợi và cung cấp nước ngọt. Các dự án quan trọng bao gồm Hệ thống thủy lợi Nam - Bắc Bến Tre, Trạm bơm nước thô Cái Bè và hệ thống tuyến ống truyền tải, Dự án Quản lý nguồn nước Bến Tre, Dự án cấp nước sinh hoạt cho dân cư khu vực Cù lao Minh trong điều kiện biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Bên cạnh đó, các dự án phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ sinh kế bền vững cho người dân vùng ven biển Thạnh Phú, Ba Tri, xây dựng đê bao ngăn mặn kết hợp đường giao thông nối liền các huyện biển Bình Đại - Ba Tri - Thạnh Phú cũng được triển khai.

Để giảm thiểu khí nhà kính, Bến Tre đã đầu tư vào các nhà máy phát điện gió nối lưới và khuyến khích mô hình nông nghiệp các-bon thấp. Tỉnh cũng đặc biệt chú trọng đến phát triển nông nghiệp hữu cơ và xây dựng các vùng sản xuất dừa hữu cơ tập trung. Bên cạnh đó, việc trồng cây phân tán được thúc đẩy mạnh mẽ với mục tiêu trồng trung bình 5.000 cây mỗi năm. Những biện pháp này không chỉ góp phần giảm tác động của biến đổi khí hậu mà còn thúc đẩy sự phát triển của kinh tế xanh và bền vững.

Bảo vệ môi trường: Nhiệm vụ tất yếu

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) tỉnh Bến Tre, lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) đang gia tăng theo tốc độ phát triển kinh tế của tỉnh. Trung bình mỗi năm, lượng CTRSH tăng từ 5 - 10%. Năm 2004, tỉnh chỉ phát sinh 450 tấn CTRSH mỗi ngày, với khu vực đô thị chiếm 145 tấn/ngày và khu vực nông thôn chiếm 305 tấn/ngày. Hiện nay, tổng lượng CTRSH của toàn tỉnh đã tăng lên 1.106 tấn/ngày, trong đó khu vực đô thị chiếm 400 tấn/ngày và khu vực nông thôn chiếm 706 tấn/ngày. Tỷ lệ thu gom và vận chuyển CTRSH trên toàn tỉnh đạt 83%, với khu vực đô thị đạt 94,5% và khu vực nông thôn đạt 67%.

Thùng phân loại rác thải được bố trí tại các nơi công cộng ở Bến Tre.

Toàn tỉnh Bến Tre hiện có 7 cơ sở xử lý CTRSH, bao gồm 1 cơ sở đốt, 1 cơ sở xử lý thành mùn/phân hữu cơ kết hợp đốt, và 5 cơ sở chôn lấp. Ngoài ra, tỉnh còn có một số cơ sở xử lý bằng công nghệ khí hóa và sản xuất viên nén. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng và đảm bảo công tác bảo vệ môi trường hiệu quả, tỉnh cần tiếp tục đầu tư và nâng cấp hệ thống xử lý chất thải. Những nỗ lực này không chỉ giúp Bến Tre đối phó với lượng chất thải ngày càng tăng mà còn đóng góp vào việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Các chính sách và biện pháp bảo vệ môi trường

Để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường, tỉnh Bến Tre đã triển khai một loạt các chính sách và quy định pháp luật phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tỉnh đã không ngừng mở rộng và đa dạng hóa các nguồn lực đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường, đặc biệt là trong lĩnh vực xử lý chất thải rắn sinh hoạt, nước thải và khí thải. Đồng thời, ngân sách cho bảo vệ môi trường đã được tăng cường, cùng với việc nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền và phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường.

Quản lý và xử lý rác thải, cũng như phân loại rác thải tại nguồn, là những ưu tiên hàng đầu của tỉnh. Bến Tre đã triển khai nhiều chương trình và dự án nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về phân loại rác tại nguồn, qua đó giảm thiểu lượng rác thải phát sinh và cải thiện hiệu quả xử lý. Tỉnh cũng đặc biệt chú trọng đến bảo tồn đa dạng sinh học, xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên và phát triển các dự án sinh thái.

Với những nỗ lực không ngừng, tỉnh Bến Tre đang dần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một “Bến Tre xanh.” Đây không chỉ là một khẩu hiệu mà là một mục tiêu cụ thể, với các chương trình hành động thiết thực. Tỉnh đang tích cực triển khai các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và bảo vệ hành tinh cho các thế hệ tương lai.