Lễ hội Thành Tuyên - Một sinh hoạt cộng đồng rực rỡ sắc màu văn hóa, an toàn và bền vững

Từ Trung thu đến thương hiệu Thành Tuyên

Mỗi mùa Trung thu, khi những mô hình đèn bắt đầu xuất hiện trên các tuyến phố, không khí ở Thành Tuyên lại có một nhịp sống khác. Những chiếc đèn không đơn thuần là vật trang trí. Đó là sản phẩm được người dân cùng nhau lên ý tưởng, thiết kế, chế tác rồi đưa xuống đường trong những đêm rước đèn. Có mô hình mang hình ảnh lịch sử, văn hóa, có mô hình gắn với những biểu tượng quen thuộc của đời sống. Từ bàn tay của cộng đồng, những chiếc đèn ngày càng lớn hơn, đa dạng hơn và trở thành một phần không thể thiếu của mùa hội.

Trải qua nhiều năm hình thành và phát triển, Lễ hội Thành Tuyên đã trở thành một phần ký ức văn hoá của người dân tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: Anh Đoàn

Điểm đặc biệt của Lễ hội Thành Tuyên nằm ở chỗ người dân không chỉ là người xem. Họ trực tiếp tham gia tạo nên lễ hội.Từ một hoạt động vui Tết Trung thu dành cho thiếu nhi, qua hơn 20 năm, lễ hội đã hình thành một sinh hoạt văn hóa cộng đồng có sức lan tỏa rộng. Người dân, tổ dân phố, các tổ chức và cá nhân cùng góp sức làm đèn, tổ chức rước đèn, tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Quá trình đó tạo nên sự gắn kết và cũng giúp những giá trị văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Theo thông tin phục vụ công tác tổ chức, Lễ hội Thành Tuyên năm 2026 có 129 mô hình đèn, trong đó lựa chọn 40 mô hình tham gia diễn diễu. Đằng sau những con số ấy là một quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tháng của cộng đồng. Mỗi mô hình đèn là một câu chuyện về ý tưởng, công sức và sự chung tay của nhiều người. Chính yếu tố cộng đồng ấy tạo nên sự khác biệt của Lễ hội Thành Tuyên so với một chương trình văn hóa được tổ chức đơn thuần bằng sân khấu và các tiết mục biểu diễn.

Các mô hình ngày một đẹp hơn, được đầu tư công phu hơn và đảm bảo đầy đủ các quy định về an toàn.

Năm 2024, nhãn hiệu “Thành Tuyên FESTIVAL” được Cục Sở hữu Trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cấp chứng nhận bảo hộ. Đây là dấu mốc quan trọng đối với một lễ hội được hình thành, duy trì và phát triển từ chính đời sống cộng đồng. Lễ hội cũng đã 3 lần được xác lập kỷ lục Guinness Việt Nam với các nội dung gồm “Đêm hội Trung thu có nhiều mô hình đèn lớn nhất Việt Nam”, “Mâm cỗ Trung thu lớn nhất Việt Nam” và “Cặp đèn kéo quân lớn nhất Việt Nam”. Những kỷ lục có thể được xác lập tại một thời điểm, nhưng giá trị lâu dài của lễ hội lại nằm ở khả năng duy trì sức sống trong cộng đồng. Khi trẻ em háo hức chờ đêm rước đèn, người lớn cùng nhau làm mô hình, những tuyến phố trở thành nơi gặp gỡ và các thế hệ cùng tham gia, lễ hội không còn là một sự kiện diễn ra trong vài ngày. Nó trở thành một phần ký ức văn hóa của Thành Tuyên.

Năm nay, “Đêm hội Thành Tuyên” diễn ra ngày 20/9 tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, nằm trong chuỗi hoạt động từ ngày 19 đến 25/9. Cùng với rước đèn và các chương trình văn hóa, nghệ thuật, lễ hội tiếp tục được gắn với hoạt động du lịch, thương mại và quảng bá sản phẩm địa phương. Đó cũng là thời điểm lượng người đổ về các tuyến phố, quảng trường và khu vực tổ chức sự kiện tăng cao. Và khi một lễ hội cộng đồng ngày càng thu hút đông người, câu chuyện không chỉ còn nằm ở những chiếc đèn có đẹp hay chương trình có hấp dẫn. Một lễ hội lớn còn phải là một không gian đủ an toàn để người dân vui chơi, đủ sạch để du khách trải nghiệm và đủ văn minh để những giá trị văn hóa được giữ trọn.

Giữ trọn mùa hội an toàn

Một mùa lễ hội thành công không chỉ được đo bằng số lượng chương trình hay sự rực rỡ của những mô hình đèn. Với lượng người tập trung lớn trong cùng thời điểm, công tác môi trường, an toàn thực phẩm, phòng chống dịch bệnh và chăm sóc sức khỏe trở thành những yêu cầu không thể tách rời khỏi hoạt động văn hóa.

Đối với môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu UBND các phường trung tâm tăng cường thu gom rác thải, vệ sinh môi trường trước, trong và sau lễ hội. Các đơn vị thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt phải chủ động phương án, bố trí thùng chứa rác và các điểm tập kết tạm thời tại khu vực diễn ra hoạt động, nơi tập trung đông người; tổ chức thu gom thường xuyên, hạn chế tối đa tình trạng rác tồn đọng gây mất mỹ quan. Các tuyến đường chính, quảng trường, khu vực biểu diễn và diễn diễu mô hình đèn, điểm check-in, khu vực kinh doanh dịch vụ và những nơi tập trung đông người được xác định là các khu vực cần tăng cường vệ sinh. Theo nhiệm vụ được giao, thùng chứa rác, nhà vệ sinh công cộng và biển chỉ dẫn phải được bố trí phù hợp, hoàn thành trước ngày 18/9.

Tại phường Minh Xuân, là địa điểm tập chung nhiều hoạt động của lễ hội. Công tác chuẩn bị được triển khai theo hướng phối hợp với nhiều lực lượng.

Một yêu cầu khác được đặt ra là trách nhiệm của chính các cơ sở kinh doanh. Các hộ kinh doanh, cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống và người bán hàng lưu động được vận động bố trí dụng cụ chứa chất thải, thu gom và lưu giữ đúng quy định, không xả rác, nước thải ra khu vực công cộng. Người dân, du khách cũng được tuyên truyền bỏ rác đúng nơi quy định, hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và túi ni-lông khó phân hủy.

Tại phường Minh Xuân, một trong những địa bàn tập trung nhiều hoạt động của lễ hội, công tác chuẩn bị được triển khai theo hướng phối hợp giữa nhiều lực lượng. Theo lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội phường Minh Xuân, ngành Y tế, Trạm Y tế, Công an, các lực lượng chức năng, tổ dân phố và cơ sở kinh doanh cùng tham gia tuyên truyền, hướng dẫn an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh và nắm tình hình tại những khu vực đông người. Trạm Y tế phường chuẩn bị nhân lực, thuốc, vật tư và trang thiết bị để sơ cứu, cấp cứu ban đầu, đồng thời xây dựng phương án xử lý khi phát sinh tình huống cần chuyển tuyến. Những nguy cơ có thể xuất hiện trong không gian lễ hội như mất an toàn thực phẩm, bệnh truyền nhiễm, vấn đề về vệ sinh môi trường, nguồn nước, rác thải, cũng như say nắng, mất nước, mệt mỏi, tai nạn và chấn thương được đưa vào phương án chuẩn bị. Trong đó, an toàn thực phẩm được xác định là một trong những nội dung cần kiểm soát chặt chẽ khi lượng người sử dụng dịch vụ ăn uống tăng cao.

Tại lễ hội, an toàn thực phẩm được xác định là một trong những nội dung cần kiểm soát chặt chẽ.

Cùng với kiểm tra, giám sát, phường Minh Xuân chú trọng tuyên truyền để các hộ kinh doanh chủ động thực hiện các yêu cầu về nguồn gốc nguyên liệu, vệ sinh trong chế biến, bảo quản và phục vụ thực phẩm. Đến thời điểm chuẩn bị lễ hội, 148 cơ sở lưu trú, nhà hàng và người bán hàng lưu động trên địa bàn đã ký cam kết niêm yết công khai giá và thực hiện Bộ Quy tắc xây dựng văn hóa phường Minh Xuân “Văn minh, Thân thiện, Sạch đẹp” trong Lễ hội Thành Tuyên năm 2026.

Những việc tưởng như rất nhỏ, từ một thùng rác được đặt đúng chỗ, một quầy hàng giữ đúng vệ sinh, một nhà vệ sinh công cộng được bố trí thuận tiện đến sự thường trực của lực lượng y tế, lại có ý nghĩa trực tiếp đối với trải nghiệm của người dân và du khách. Bởi trong một không gian lễ hội đông người, chỉ cần một điểm ùn rác, một cơ sở kinh doanh thiếu bảo đảm vệ sinh hay một tình huống sức khỏe không được xử lý kịp thời cũng có thể ảnh hưởng đến hình ảnh chung của cả mùa hội.

Lễ hội Thành Tuyên đã có hơn 20 năm được cộng đồng tạo dựng và tiếp nối. Những chiếc đèn Trung thu vẫn là hình ảnh dễ nhận thấy nhất, nhưng phía sau ánh sáng ấy là cả một hệ thống tổ chức ngày càng đòi hỏi sự chủ động và chuyên nghiệp hơn. Năm 2026, khi các mô hình đèn tiếp tục xuống phố, người dân và du khách không chỉ chờ đợi một đêm hội rực rỡ. Họ còn chờ đợi một không gian văn hóa được tổ chức an toàn, sạch sẽ, thân thiện. Đó cũng là cách để những giá trị được tạo dựng từ cộng đồng tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa, để mỗi mùa Thành Tuyên không chỉ đáng nhớ bởi ánh đèn, mà còn bởi cảm giác an tâm của mỗi người khi hòa mình vào ngày hội.