Tình đất Lung Tràm. Kỳ 1: Khi tình dân kết thành sức mạnh

Chính hệ thống kênh rạch chằng chịt đã biến nơi đây thành địa bàn chiến lược. Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, vùng đất này (trước là xã Khánh Hải và Khánh Hưng, huyện Trần Văn Thời) trở thành vùng căn cứ lõi của Tỉnh ủy Bạc Liêu (nay là Cà Mau) và các cơ quan quân sự.

Địa hình vừa có sông sâu, vừa có rừng, dễ dàng thông ra biển giúp bộ đội ta cơ động lực lượng, bảo toàn cơ sở trước các đợt càn quét quy mô lớn của địch. Từ một vùng căn cứ cách mạng, nơi người dân từng chở che, nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ trong những năm tháng chiến tranh, Khánh Hưng ngày nay đang từng bước đổi thay.

Dấu ấn của người dân ấp Lung Tràm

Xã Khánh Hưng hôm nay bình yên đến mức khó hình dung nơi đây từng là một vùng căn cứ cách mạng giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Những con đường mở rộng, mái nhà mới nép mình bên ruộng vườn xanh tốt. Nhịp sống đã khác xưa, nhưng dưới lớp bình yên ấy vẫn còn một phần lịch sử được gìn giữ trong ký ức của những người từng sống, chiến đấu và hy sinh trên mảnh đất này.

Cựu chiến binh Lê Hoàng Lân truyền lửa cho các cháu về lịch sử, vùng đất Khánh Hưng.

Từ Khánh Hải, Khánh Hưng (cũ) đến những địa danh đã in sâu trong ký ức người dân, hệ thống sông rạch, rừng tràm và những tuyến đường thủy thông ra biển từng tạo nên địa bàn chiến lược của cách mạng. Nhưng địa hình chỉ là một phần của sức mạnh. Điều làm nên sức sống của căn cứ chính là con người. Lịch sử Đảng bộ địa phương và những tài liệu báo chí cách mạng còn ghi đậm dấu ấn của người dân ấp Lung Tràm. Trong những năm tháng cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, bà con vẫn sẵn sàng nhường từng hũ gạo, góp từng phần lương thực nuôi quân. Dưới những mái nhà lá đơn sơ, mỗi gia đình có thể trở thành một cơ sở bí mật. Người dân nuôi giấu cán bộ, bảo vệ an toàn cho các cơ quan đầu não của Đảng và lực lượng vũ trang hoạt động ngay trong lòng địch.

Một hũ gạo khi ấy không chỉ là lương thực. Đó còn là sự lựa chọn. Một mái nhà không chỉ là nơi trú ngụ, mà có thể trở thành nơi giữ gìn sự sống của một phong trào cách mạng. Theo lời kể của ông Lê Hoàng Lân, Chi hội trưởng Hội Cựu chiến binh ấp Rạch Lùm B, trong những năm chiến tranh, nhiều gia đình đã trở thành chỗ dựa của cán bộ, chiến sĩ. Hầm bí mật được đào trong nhà, ngoài vườn. Trong hoàn cảnh bị kiểm soát gắt gao, từng ký gạo, ký muối cũng có thể trở thành dấu vết để địch lần theo. Vậy mà người dân vẫn tìm cách tiếp tế.

Những chuyến xuồng vượt sông rạch trong đêm. Người làm giao liên, người tải thương, người theo dõi động tĩnh quân địch rồi tìm cách báo tin cho cán bộ. Những công việc tưởng như nhỏ bé, nối tiếp nhau trong gian khó, đã tạo thành mạng lưới chở che bền bỉ. Ở đó, không có ranh giới rõ ràng giữa hậu phương và tiền tuyến. Mỗi người dân, bằng cách của mình, đều góp phần vào cuộc đấu tranh chung. Trong ký ức chiến tranh của ông Lân, có lẽ ám ảnh nhất vẫn là hình ảnh những gia đình bị đốt nhà, đánh đập, uy hiếp nhưng không khai nơi cán bộ, chiến sĩ ẩn náu. Có những người vợ tiễn chồng, những người mẹ tiễn con ra trận rồi chờ đợi trong thấp thỏm. Không phải ai cũng có ngày đoàn tụ.

Những đổi thay hôm nay

Xã Khánh Hưng ngày nay có 82 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Đằng sau con số ấy là 82 câu chuyện về những cuộc đời đã đi qua chiến tranh bằng mất mát và hy sinh. Nhìn vào những đổi thay hôm nay, càng hiểu rằng bình yên không phải món quà tự nhiên mà có. Trở về Khánh Hưng hôm nay, những người bạn đồng liêu ngày nào vẫn nhắc tôi nghe về bài phóng sự cách nay 15 năm, với sự kiện hơn 70 bà con vì bức xúc trước đường thủy bị nghẽn bởi một công trình không còn phù hợp nên đã đồng lòng phá bỏ.

Đó là Đập Hai Thà, đắp ngang kinh Hai Thà ở ấp Trùm Thuật B, một trong 3 cống, đập bao tiêu vùng sản xuất nông nghiệp của xã Khánh Hải (cũ). Khi công trình không còn đáp ứng yêu cầu thực tế, sự ách tắc của dòng nước cũng trở thành sự ách tắc đối với sản xuất và sinh kế của người dân. Hơn 70 bà con đã cùng nhau hành động để khơi thông tuyến thủy. Nhờ sự đồng lòng của Nhân dân, vùng sản xuất được liên thông, xuồng ghe tấp nập về các dòng kinh, không còn những con đập, cống điều tiết nước “hết thời” ngăn lối. Câu chuyện ấy, xét cho cùng, không chỉ nói về một công trình thủy lợi được tháo dỡ. Nó gợi nhắc một điều sâu xa hơn về cốt cách người dân Khánh Hưng, Khánh Hải vì lợi ích chung, bà con có thể cùng nhau vượt qua những trở ngại đã tồn tại lâu ngày để mở ra một hướng đi mới.

Nông thôn mới Khánh Hưng ngày thêm khởi sắc.

Ngày trước, lòng dân kết thành sức mạnh bảo vệ cán bộ, chiến sĩ, giữ gìn căn cứ cách mạng. Hôm nay, lòng dân lại được thể hiện trong những việc làm thiết thực cho cuộc sống. Từ bảo vệ quê hương trong chiến tranh đến tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển, mạch nguồn ấy vẫn tiếp tục chảy.

Ông Nguyễn Chí Tâm, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND xã Khánh Hưng, cho biết: “Truyền thống cách mạng đã hun đúc tinh thần đoàn kết, đồng thuận trong Nhân dân. Thời kháng chiến, quân với dân một lòng, hôm nay, trong xây dựng quê hương, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân cũng đồng lòng biến khó khăn thành sức mạnh. Truyền thống ấy tạo nên một nguồn động lực mạnh mẽ, là nền tảng để Khánh Hưng triển khai hiệu quả chương trình xây dựng nông thôn mới”.

Xã Khánh Hưng được thành lập trên cơ sở hợp nhất 2 xã Khánh Hưng và Khánh Hải (cũ) của huyện Trần Văn Thời. Nhờ sự quan tâm chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền tỉnh và sự hỗ trợ của Trung ương, trong nhiệm kỳ 2020–2025, Đảng bộ xã thực hiện hoàn thành và vượt 100% chỉ tiêu Nghị quyết đề ra. Thu nhập bình quân đầu người đạt 74,5 triệu đồng/năm, tăng 23,5 triệu đồng so với đầu nhiệm kỳ. Hệ thống chính trị hoạt động hiệu lực, hiệu quả; quốc phòng, an ninh được giữ vững.

Những con số ấy phản ánh một bước tiến của đời sống. Nhưng đằng sau mỗi con số là những đổi thay cụ thể: một con đường thuận tiện hơn, một mùa vụ hiệu quả hơn, một gia đình có thêm điều kiện chăm lo cho con cái, một người dân có thêm niềm tin vào tương lai.

Nhiệm kỳ 2025–2030, Đảng bộ xã đề ra 15 chỉ tiêu, trong đó đặc biệt phấn đấu hoàn thành và được công nhận xã nông thôn mới nâng cao. Ba khâu đột phá được xác định, tập trung vào sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy; phát triển đội ngũ cán bộ khoa học – công nghệ; đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số; phát triển kinh tế tư nhân nhanh, bền vững, gắn nông nghiệp với tăng trưởng xanh.

Từ những dòng kinh từng bị ngăn lối đến những con đường đang mở rộng, Khánh Hưng hôm nay đang đi tiếp bằng sức mạnh được hun đúc từ quá khứ. Nếu ngày trước người dân giữ đất bằng lòng quả cảm, thì hôm nay họ đang làm giàu cho đất bằng lao động, sự đồng thuận và khát vọng vươn lên. Vùng căn cứ năm xưa đang thay da đổi thịt. Nhưng điều quý giá nhất không nằm ở những gì đã đổi thay, mà ở những gì vẫn còn nguyên: nghĩa tình, sự gắn bó và tinh thần cùng nhau vượt qua khó khăn của người dân Lung Tràm.