Từ gạo ST25 đến chiến lược lúa gạo quốc gia

Đại diện Tổ chức Thương mại Gạo thế giới trao cúp Gạo ngon nhất thế giới năm 2025 đối với gạo ST25 cho Anh hùng lao động, Kỹ sư Hồ Quang Cua.

Mong ST25 được định hướng phát triển như một giống gạo quốc gia

Ngoài sự có mặt của lãnh đạo Thành ủy, UBND TP Cần Thơ, rất đông các nhà khoa học từ Đại học Cần Thơ, Viện Lúa ĐBSCL, các doanh nghiệp đã cùng đến chia sẻ niềm vui với Kỹ sư Hồ Quang Cua.

Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trần Chí Hùng chia sẻ: Hôm nay, TP. Cần Thơ rất vinh dự được Tổ chức The Rice Trader tổ chức Lễ trao cúp “Gạo Ngon Nhất Thế Giới năm 2025”. Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với ngành hàng lúa gạo Việt Nam, mà còn góp phần khẳng định vị thế và uy tín của Nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Là niềm tự hào của riêng đơn vị được vinh danh, mà còn là minh chứng rõ nét cho chất lượng và giá trị của hạt gạo Việt Nam trên thị trường Quốc tế”.

“ST25 là kết quả của một con đường rất dài. Và người đi con đường đó - Kỹ sư Hồ Quang Cua là một hình ảnh rất tiêu biểu của nông nghiệp Việt Nam hiện đại. Ông là người xuất phát từ nhà nông, trưởng thành trong khoa học, trải qua quản lý nhà nước, và thành công trên thị trường toàn cầu. Đây là điểm cốt lõi, bởi một giống lúa chỉ thực sự thành công khi nó đứng vững được ở cả ba nơi: Trên cánh đồng, trong nghiên cứu và ngoài thị trường”, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) chia sẻ tại sự kiện.

Quang cảnh sự kiện.

Thực tế cho thấy ST25 hôm nay đã đi rất vững trên thị trường. Vụ Đông Xuân 2025-2026, diện tích gieo trồng các giống lúa ST đã đạt gần 200.000ha, tăng hơn 60% so với cùng kỳ, với sản lượng dự kiến tăng mạnh trong nửa đầu năm nay. Đáng chú ý, hơn 70% sản lượng gạo ST25 hiện được xuất khẩu sang các thị trường lớn như Mỹ, châu Âu, Úc, Trung Quốc và Đông Nam Á, cho thấy gạo chất lượng cao của Việt Nam đang ngày càng được thị trường quốc tế tin tưởng. Khi ST25 tiếp tục được The Rice Trader vinh danh trong hệ thống giải thưởng Gạo ngon nhất thế giới năm 2025, không phải là may mắn, mà là kết quả của khoa học chọn tạo giống bài bản, kỷ luật chất lượng nghiêm túc và tư duy làm nông nghiệp có trách nhiệm với thị trường toàn cầu.

VFA nhìn ST25 không chỉ như một giống lúa đoạt giải, còn là một chuẩn mực, một tài sản quốc gia. Việt Nam đã là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Nhưng giai đoạn tới, điều quan trọng hơn là phải bán được giá trị, không chỉ bán sản lượng; và định vị được thương hiệu chứ không chỉ đáp ứng nhu cầu.

Kỷ sư Hồ Quang Cua chia sẻ tâm sự tại sự kiện.

“Chúng tôi mong muốn ST25 được định hướng phát triển như một giống gạo quốc gia, được bảo vệ đúng mức, được tổ chức sản xuất đúng chuẩn, và được phát triển trong một chuỗi giá trị minh bạch từ giống, canh tác, chế biến đến thị trường. VFA cam kết đồng hành cùng Bộ Nông nghiệp - Môi trường, các địa phương, nhà khoa học và doanh nghiệp phấn đấu xây dựng sản phẩm gạo ST25 thành sản phẩm quốc gia để bảo vệ giá trị trí tuệ của giống, giữ uy tín cho gạo Việt Nam và mở rộng không gian thị trường một cách bền vững”, Chủ tịch VFA kỳ vọng.

Chia sẻ tại sự kiện, ông Jeremy Zwinger, người sáng lập, Tổng Giám đốc TRT cho biết, ông đã bay từ Mỹ đến TPHCM và xuống Cần Thơ để trao cúp vì sự tôn trọng sâu sắc đối với ngành lúa gạo Việt Nam và bản thân ông Hồ Quang Cua.

Theo ông Jeremy, ông Hồ Quang Cua là một nhà khoa học tuyệt vời, bởi sự kiên trì, hành trình đầy gian truân mà ông đã vượt qua để tạo ra giống gạo quý này. Dù đạt thành tựu lớn, ông Cua vẫn luôn khiêm tốn, ít nói về mình mà thường nhắc đến đóng góp của các cộng sự, kỹ sư và người nông dân. “Gạo ST25 là “vàng trắng” của Việt Nam, là niềm vinh dự cho sự làm việc chăm chỉ và tận tụy của người dân Việt Nam trong suốt nhiều năm, xứng đáng là loại gạo ngon nhất thế giới trong năm nay và cả nhiều năm khác”, ông Jeremy nói.

Đại diện TRT cũng cho biết, cuộc thi Gạo ngon nhất thế giới đang ngày càng khẳng định được vị thế và tầm ảnh hưởng toàn cầu. Cuộc thi năm 2025 vừa qua cực kỳ khốc liệt với sự tham gia của nhiều quốc gia xuất khẩu gạo lớn. Việc gạo ST25 của Việt Nam và gạo Campuchia cùng đạt giải cho thấy sức cạnh tranh rất cao. Về tính minh bạch, Ban giám khảo là những đầu bếp hàng đầu thế giới đã qua tuyển chọn khắt khe để đảm bảo sự công bằng và uy tín tuyệt đối cho giải thưởng.

Ông Jeremy cũng tiết lộ, đã nhận được thư từ lãnh đạo của 3 quốc gia bày tỏ mong muốn giành giải, cho thấy tầm quan trọng của cuộc thi ở cấp chính phủ. Sắp tới, TRT sẽ hợp tác với Netflix để làm một loạt phim tài liệu 8 tập về cuộc thi, phát sóng trên Netflix để thế giới hiểu rõ hơn về giá trị của hạt gạo Việt Nam.

GS-TS Võ Tòng Xuân (bìa phải) cùng kỹ sư Hồ Quang Cua thăm đồng lúa ST .

ST - dấu ấn của hai người Anh hùng Lao động

Bên lề hội nghị, một nhà khoa học từ Đại học Cần Thơ đã nhắc lại cố GS.TS, Anh hùng Lao động Võ Tòng Xuân, người nặng tình với vùng đất Chín Rồng đã mang một dòng lúa thơm từ nước ngoài về. Để năm 1993, UBND tỉnh Sóc Trăng, lúc đó ngân sách còn thiếu trước hụt sau, đã xuất ngân sách mua trữ trên 600 tấn lúa thơm để đầu tư cho sản xuất”. Câu chuyện về những giống lúa thơm đầu tiên “đặt chân” vào vùng đất Sóc Trăng (nay là TP. Cần Thơ) đến nay đã tròn 33 năm. Chặng đường hình thành lúa thơm của Sóc Trăng mang đậm dấu ấn giữa cố GSTS Võ Tòng Xuân (người mang giống lúa thơm từ nước ngoài về tặng cho tỉnh Sóc Trăng) và kỹ sư Hồ Quang Cua, khắc họa phần nào tình cảm giữa hai nhà khoa học gắn bó với nông dân chân đất; tạo nên một phần chân dung của hai con người được xem như là “cha đẻ” của các giống lúa thơm ST hiện nay.

Năm 2019, gạo ST25 lần đầu tiên đoạt giải Nhất cuộc thi Gạo ngon nhất thế giới diễn ra tại Philippines. Tiếp đó, năm 2020 cuộc thi được tổ chức online và gạo ST25 đoạt hạng Nhì. Năm 2022 lọt top 3. Năm 2023 lần thứ hai đoạt giải Nhất. Năm 2024 lọt top 3 và năm 2025 trở lại ngôi vị quán quân cuộc thi. Theo Kỹ sư Hồ Quang Cua, việc liên tục đạt giải cao giúp củng cố vị thế của gạo ST25 trong tâm trí người tiêu dùng Việt Nam và thế giới. Đồng thời, thành công này thúc đẩy nông dân phát triển sản xuất, giúp doanh nghiệp tự tin đầu tư và đóng góp đáng kể vào nền kinh tế ngành gạo nói riêng. Kỹ sư Cua hy vọng mình còn sức khỏe để tiếp tục đi thi, nếu không thì người kế thừa tiếp tục tham gia, nhằm để giữ vững thương hiệu và lòng tin của mọi người.

Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trần Chí Hùng phát biểu tại sự kiện.

Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ nhấn mạnh: Trong thời gian tới, TP. Cần Thơ cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp và nông dân thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và góp phần thực hiện hiệu quả Chiến lược lúa gạo quốc gia. Đồng thời, để phát huy hiệu quả danh hiệu “Gạo Ngon Nhất Thế Giới năm 2025” và nâng cao hơn nữa vị thế gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế, TP. Cần Thơ tập trung đẩy mạnh liên kết vùng, liên kết chuỗi giá trị lúa gạo, gắn sản xuất với chế biến sâu, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu bền vững. Khuyến khích ứng dụng khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển các giống lúa chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu, chất lượng của thị trường quốc tế. Tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt với các tổ chức uy tín, các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng toàn cầu, nhằm mở rộng thị trường, nâng cao giá trị gia tăng và vị thế cạnh tranh của hạt gạo Việt Nam. TP. Cần Thơ cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi nhất về cơ chế, chính sách và môi trường đầu tư, để các doanh nghiệp, nhà khoa học, tổ chức trong và ngoài nước yên tâm hợp tác, phát triển lâu dài tại địa phương.