5 nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế

Bộ Y tế yêu cầu không được để xảy ra tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế
phục vụ công tác khám chữa bệnh cho người dân trên địa bàn và tại các đơn vị.

Theo đại diện Bộ Y tế, nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế ở nhiều cơ sở y tế hiện nay là do tâm lý lo ngại, sợ sai, sợ bị thanh tra, kiểm tra, do vậy không dám làm, không dám đấu thầu, mua sắm của một số địa phương và đơn vị.

Theo Bộ Y tế, thời gian vừa qua, để bảo đảm kịp thời cho công tác đấu thầu, mua sắm thuốc, vật tư, trang thiết bị y tế phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh nói chung và phục vụ cho công tác phòng, chống dịch Covid-19 nói riêng, các cơ quan chức năng và Bộ Y tế đã ban hành nhiều văn bản quy định, hướng dẫn và đôn đốc về công tác đấu thầu, mua sắm.

Tuy nhiên, qua quá trình triển khai thực hiện tại các đơn vị, địa phương, đặc biệt là việc đấu thầu, mua sắm phục vụ công tác phòng, chống dịch vẫn còn bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc và bất cập.

Qua phản ánh của các cơ quan báo chí và báo cáo của các đơn vị, địa phương, hiện đang có tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế ở nhiều nơi, chủ yếu là các loại thuốc, vật tư y tế thông dụng thuộc thẩm quyền mua sắm của các địa phương, đơn vị, gây ảnh hưởng đến công tác khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Nguyên nhân đầu tiên, theo Bộ Y tế, là tâm lý sợ sai, sợ thanh tra, kiểm tra nên các đơn vị không dám đấu thầu mua sắm; hoặc tỏ ra lúng túng, ngại thực hiện. Trong khi đó, Bộ đã cùng với UBND các tỉnh thành phân cấp, thẩm quyền mua sắm, các đơn vị được quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp, nhà cung cấp e ngại cung ứng hàng hóa cho các đơn vị công, do giá chưa hợp lý, thủ tục đấu thầu và thanh toán phức tạp.

Việc thiếu vật tư y tế còn do ảnh hưởng của dịch bệnh. Theo Bộ Y tế, trong năm 2020-2021, nhiều gói thầu phải mua theo hình thức chỉ định rút gọn, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp khẩn cấp để chống dịch. Trong khi đó, nguồn nguyên liệu sản xuất và hàng hóa khan hiếm, giá cả nhiều biến động... khiến việc mua sắm khó khăn hơn.

Lý do khác là, các cơ sở y tế chưa hiểu và thực hiện Nghị định 60 năm 2021 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ tài chính, thẩm quyền quyết định mua sắm từ các nguồn thu của đơn vị sự nghiệp công lập. Điều này dẫn đến việc đấu thầu, mua sắm bị chững lại kể từ khi nghị định này có hiệu lực.

Ngoài ra, việc chậm thầu còn do một số giấy đăng ký thuốc hết hạn. Hồi tháng 4, Bộ Y tế đã báo cáo Phó thủ tướng Vũ Đức Đam về hơn 10.000 giấy đăng ký thuốc hết hạn vào cuối năm nay, gây nguy cơ thiếu thuốc. Đến tháng 6, Cục Quản lý Dược mới cấp phép bổ sung hơn 6.200 loại thuốc nội, nhập khẩu và sinh phẩm y tế.

Nguyên nhân nữa là việc đấu thầu tập trung cấp quốc gia (mua sắm một lượng lớn thuốc, vật tư y tế phục vụ điều trị) chậm có kết quả, khiến bệnh viện phải sử dụng hết lượng dự trữ và tự mua, dẫn tới không chủ động được số lượng và thời gian mua.

Trong văn bản ngày 18/6, Bộ Y tế đã yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh triển khai việc mua sắm thuốc và vật tư y tế để đảm bảo sẵn sàng; không để xảy ra tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế phục vụ công tác khám, chữa bệnh tại đơn vị.

Theo đó, Bộ Y tế đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố chỉ đạo các bệnh viện, các đơn vị trực thuộc Sở khẩn trương xây dựng kế hoạch, triển khai việc mua sắm thuốc và vật tư y tế để đảm bảo tính sẵn sàng;

Không được để xảy ra tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế phục vụ công tác khám, chữa bệnh cho nhân dân trên địa bàn và tại các đơn vị; tập trung bảo đảm cung ứng đủ, kịp thời các vật tư y tế và thuốc thiết yếu, đặc biệt là các thuốc hiếm nguồn cung.

Các bệnh viện, các đơn vị trực thuộc Sở, các doanh nghiệp kinh doanh thuốc và vật tư y tế trên địa bàn triển khai kế hoạch dự trữ đầy đủ và thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật trong mua sắm và cung ứng thuốc, vật tư y tế.

Trường hợp có tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế do khó khăn, vướng mắc liên quan đến công tác mua sắm, lựa chọn nhà thầu; Sở Y tế báo cáo rõ nguyên nhân về Bộ Y tế (Cục Quản lý Dược) trước ngày 22/6/2022.

Đối với các Bệnh viện trực thuộc Bộ, Bộ Y tế đề nghị triển khai việc mua sắm thuốc và vật tư y tế để đảm bảo sẵn sàng; không để xảy ra tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế phục vụ công tác khám, chữa bệnh tại đơn vị.

Trường hợp có tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế do khó khăn, vướng mắc liên quan đến công tác mua sắm, lựa chọn nhà thầu; Bệnh viện báo cáo rõ nguyên nhân về Bộ Y tế (Cục Quản lý Dược) trước ngày 22/6/2022.

Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc và vật tư y tế phải đảm bảo việc tồn trữ, phối hợp chặt chẽ với các cơ sở khám chữa bệnh để sẵn sàng cung ứng thuốc và vật tư y tế kịp thời, đúng quy định.

Cũng tại văn bản này, Bộ Y tế yêu cầu Cục Quản lý Dược, Cục Quản lý Y, dược cổ truyền, Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Vụ Kế hoạch Tài chính, Vụ Trang thiết bị và Công trình Y tế theo chức năng, nhiệm vụ chủ động đôn đốc các đơn vị thực hiện và tổng hợp gửi Cục Quản lý Dược để tổng hợp chung báo cáo Bộ Y tế trước ngày 25/6/2022.

SƠN HÀ