Bớt lạm dụng thịt, vừa thêm sức khỏe vừa bảo vệ môi trường

SK&MT - Trong không khí chuẩn bị lễ hội Giáng Sinh và Tất Niên, mùa của ăn uống và tiệc tùng, tổ chức Terra Nova (Hành tinh mới) của Pháp đã gióng tiếng chuông cảnh tỉnh mà nhật báo Le Monde tường thuật bằng một trang báo “Thời vàng son của thịt đã chấm dứt”, còn tờ La Croix đặt câu hỏi “Làm cách nào để bớt ăn thịt ?”

Báo cáo đưa ra ba lý do khẩn cấp: mức độ chăn nuôi công nghiệp đã đi đến tình trạng bão hoà, không đủ khả năng nuôi sống 10 tỷ dân địa cầu vào thập niên 2050 cũng như không thể chu toàn từ vệ sinh cho đến môi trường.

Để thúc đẩy xu hướng bớt thịt tăng rau - đã được ghi nhận tại Pháp từ 1998 đến nay - Terra Nova đưa ra 11 đề nghị giảm ăn thịt cần thực hiện ở mức độ lớn: thêm món ăn chay trong thực đơn ở các trường trung học, huấn luyện cho đầu bếp nấu các món rau, đậu hợp khẩu vị…Trung bình mỗi người Pháp tiêu thụ 86 kg thịt và xương vào năm 2014, giảm 8 kg so với thống kê vào năm 1998.

Theo thống kê của các chuyên gia, hiện nay, mỗi năm phải làm thịt 60 tỷ con gia súc, đánh bắt 1.000 tỷ tấn hải sản để phục vụ cho nhu cầu thực phẩm càng ngày càng tăng trên thế giới. Trong 50 năm qua, với mức sống được cải thiện, châu Á tiêu thụ thịt tăng 15 lần hơn, châu Phi 5 lần hơn … nhưng vẫn còn thấp so với các nước Tây phương. Tình hình ngày càng tệ hơn bởi vì nhu cầu lương thực, thực phẩm phải tăng thêm 75% từ nay đến 2050.

Hàng trăm cuộc khảo sát dịch tễ học xác nhận ăn nhiều rau sẽ giảm cơ nguy bị bệnh ung thư, bệnh tim mạch, tiểu đường, mỡ máu và béo phì. Ăn trên 500g thị bò, heo hay 150g thịt ướp như jambon mỗi tuần làm tăng xác xuất bị ung thư ruột già.

Theo kịch bản khối lượng thịt tiêu thụ giảm 1/3 từ nay đến giữa thế kỷ thì lượng khí thải phát ra làm tăng nhiệt độ Trái Đất cũng được giảm một nửa.Và để làm lượng CO2 gây hiệu ứng nhà kính giảm hơn 50%, một nhà canh tác Pháp kêu gọi: món ăn Pháp dùng rau đậu của Pháp, không cần phải nhập khẩu từ Nam Mỹ xa xôi. Đây cũng là kết luận của La Croix trong bài báo cùng chủ đề “tăng rau, bớt thịt” để bảo vệ sức khỏe và Trái đất.

Có nhiều bằng chứng từ những cuộc nghiên cứu về khí thải nhà kính liên quan đến thức ăn, thức uống từ thực vật và động vật như các cuộc nghiên cứu của các nhóm nghiên cứu sau: nhóm nghiên cứu đứng đầu Audsley (2009); hai nhà nghiên cứu Carlsson-Kanyama và Gonzaler (2009); nhóm nghiên cứu dẫn đầu là Gonzaler (2011); nhóm nghiên cứu dẫn đầu là Steinfeld (2006); và báo cáo của Ủy ban Biến đổi Khí hậu của LHQ (CCC) cùng chung kết luận rằng các thực phẩm từ động vật có lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính cao hơn nhiều so với các sản phẩm từ thực vật tính trên đơn vị Kg.CO2e/kg. Vấn đề này phần lớn là do lạm dụng ngũ cốc làm thức ăn cho gia súc, và tạo ra nhiều khí Methane (NH4) do hệ tiêu hóa của thú nhai lại gây ra. Phát hiện này cũng được Giáo sư Gidon Eshel, trường Đại học Bard, New York (Mỹ) dẫn đầu nhóm nghiên cứu về tác động của thịt bò đến môi sinh, làm sáng tỏ hơn khi cho rằng gia súc (động vật nhai lại) tiêu hóa rất kém những thức ăn cung cấp cho chúng vì theo giáo sư, “chỉ một lượng rất ít thức ăn con vật ăn, đi vào máu, vì thế một lượng lớncòn lại bị hoang phí (thải ra ngoài). Giáo sư còn cho hayviệc cho gia súc ăn ngũ cốc thay vì ăn cỏ càng làm cho vấn đề này trở nên trầm trọng hơn (lãng phí), gây ô nhiễm hơn”.

Báo cáo của Tổ chức Nông Lương của LHQ (FAO) cho hay ngành nuôi gia súc và sản xuất các sản phẩm từ gia cầm chiếm 18 % tổng khí gây hiệu ứng nhà kính trên toàn cầu. Các nguồn khí chính gây hiệu ứng nhà kính từ hệ thống này gồm 25 %Methane (NH4), 32 % CO2 và 31% N2O.

Báo cáo của Tổ Chức All-Creatures cho hay cứ mỗi phút có 8000 m2 rừng nhiệt đợi bị tàn phá để lấy đất chăn nuôi gia súc. Số liệu của Viện Nghiên cứu đất đai Quốc gia Brazil cho thấy từ năm 2000 – 2005 có từ 65 -70 % diện tích rừng nhiệt đới Amazon bị tàn lấy đất nuôi gia súc.

Rõ ràng từ những nghiên cứu khoa học và báo cáocủa các tổ chức và viện nghiên cứu uy tín cho thấy nhu cầu ăn thịt là nguyên nhân chính gây hiệu ứng nhà kính, gây phá rừng, ô nhiễm và là tác nhân đẩy mạnh sự tuyệt chủng của nhiều loài. Trong khi đó các báo cáo và các giới khoa học đều đồng ý cho rằng nên cắt giảm lượng thịt trong mỗi ngày là biện pháp hữu hiệu nhất bảo vệ trái đất như báo cáo của các nhà khoa học của Đại học Oxford.

Linh Đức