Hai mươi năm ĐZ 500 KV

(Suckhoemoitruong.com.vn) - Ngày 27/5/1994, Tại Trung tâm Điều Độ Hệ thống Điện Quốc gia, cố Thủ Tướng Võ văn kiệt đã phát lệnh ĐZ 500 KV Bắc Nam chính thức tải điện- chính thức mở ra một trang sử mới cho hệ thống truyền tải nói riêng và ngành điện lực Việt Nam nói chung. Việc đưa vào vận hành đường dây 500kV Bắc-Nam mạch 1 đã giải quyết căn bản tình trạng thiếu điện của miền Nam và miền Trung, đóng góp không nhỏ vào sự phát triển kinh tế của đất nước, là đường dây liên kết hệ thống truyền tải điện năng theo cả hai chiều, nâng cao độ an toàn, ổn định cung cấp và chất lượng điện, đồng thời tạo điều kiện để khai thác được tối ưu các nguồn điện hiện có trong hệ thống.

Nhân kỷ niệm 20 năm ĐZ đi vào vận hành, Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Ông Vũ Ngọc Hải nguyên Bộ trưởng Bộ Năng Lượng tổng chỉ huy công trình , Và Ông Lê Liêm nguyên thứ trưởng Bộ Năng lượng trưởng ban quản lý dự án lúc bấy giờ, các ông cho biết: Vào những năm cuối thập kỷ 80 và đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, hệ thống điện VN chỉ vận hành cục bộ 3 miền riêng rẽ. Miền Bắc đã có thủy điện Hòa Bình vào hoạt động với 4 tổ máy, cùng các nhà máy điện đã hoạt động trước đó là nhiệt điện than Uông Bí, Ninh Bình, Phả Lại, cơ bản dư thừa công suất. Trong khi khu vực miền Trung, miền Nam và TPHCM với một nền kinh tế năng động, nhu cầu điện là rất lớn,triền miên đói điện. Bên cạnh đó lưới điện của các vùng miền được đầu tư manh mún mỗi nơi một cấp điện áp khác nhau. Muốn đưa điện vào ứng cứu miền Trung, miền Nam. Không còn con đường nào khác phải ngay lập tức xây dựng hệ thống tải điện Bắc Nam..

C Võ Văn kiệt làm việc với Ban chỉ đạo xây dựng ĐZ 500kV mạch 1

Vượt qua nhiều ý kiến hoài nghi về việc nếu xây dựng đường dây quá dài (dự kiến tới gần 1.500km), năng lực trong nước có đảm đương được không, xây xong vận hành thế nào, bảo vệ an toàn ra sao? Một số nhà khoa học còn khẳng định, công trình bị vướng vào khoảng dao động bởi ¼ bước sóng của dòng điện. Thủ tướng Võ Văn Kiệt nhiều lần hỏi Ô Vũ Ngọc Hải Về yếu tố kỹ thuật, có cách nào xử lý được vấn đề 1/4 bước sóng?”. Ông khẳng định với Thủ tướng là xử lý được bằng cách đặt tụ bù dọc, kháng bù ngang ở các trạm biến áp 500kV. Từ đó, điện áp đầu nguồn và cuối nguồn sẽ tương đương và hoàn toàn không còn lý do để lo ngại về bước sóng”. Thế là chỉ không đầy 1 tuần, Thủ tướng có quyết định VN tự xây dựng đường dây 500kV đầu tiên.

Ngày 5 tháng 4 năm 1992, tại Mãn Đức Hòa Bình Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã phát lện khởi công công trình đường dây tải điện 500 kV Bắc Nam.

Dàn hàng ngang trên tuyến để thi công

Ông Lê Liêm nguyên thứ trưởng Bộ Năng lương, trưởng ban quản lý dự án cho biết:Bắt tay vào thi công công trình là cả một cuộc trường chinh đầy gian khó. : “Khi đó, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đưa ra yêu cầu phải đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình là 2 mục tiêu quan trọng nhất. Để đưa ra được tiến độ sau 2 năm phải đưa công trình vào vận hành, Thủ tướng cho phép công trình thực hiện theo phương thức vừa khảo sát, thiết kế, nhập vật tư - thiết bị, vừa thi công”.

Công trình này rất đặc biệt, không chỉ về quy mô, mức độ, thời hạn hoàn thành mà còn bởi có những điều... chưa từng có trong lịch sử ngành công nghiệp nói chung và ngành Điện nói riêng". "Thông thường, với một công trình nào đó thì việc đầu tiên là phải lập luận chứng kinh tế - kỹ thuật, xong rồi mới thiết kế kỹ thuật, sau đó đến chào thầu. Chọn nhà thầu xong mới mở công trường xây dựng. Thế nhưng, với công trình này, tất cả các khâu đều làm song song, vừa làm vừa nghiên cứu, bổ sung. Vì thế, áp lực, cường độ càng lớn".

Mặc dù vậy, cả công trình được hoàn thành với chất lượng tốt, không có sai sót nào đáng kể. Bởi việc tính toán có sự tham gia và thẩm định của nhiều đơn vị trong và ngoài nước. Chính phủ mời cả chuyên gia của Úc sang giám sát thi công. Vật tư, thiết bị được nhập khẩu hoàn toàn từ các nước G7 - nơi có nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới để đảm bảo chất lượng của công trình. Trước khi đưa đường dây vào vận hành thì từng bộ phận được kiểm tra rất cẩn thận nên không xảy ra sai sót,

Cũng theo ông Lê Liêm: Trong suốt hai năm xây dựng công trình, trên toàn tuyến, đâu đâu cũng là công trường. Ở bàn làm việc, các chuyên gia khẩn trương với những con số, phép tính. Ngoài công trường, hàng chục vạn công nhân miệt mài lao động. Cứ 10km chúng tôi lại hạ trại chỉ huy do vậy các vướng mắc được tháo gỡ rất nhanh. Ấn tượng nhất là hình ảnh bà con vùng đồng bào dân tộc thiểu số phải gùi từng thùng nước, từng cân xi măng lên núi để trộn bê tông, dựng cột. Nếu như chúng ta chờ làm đường để dùng xe chuyển vật tư lên sẽ rất mất thời gian, tốn kém, trong khi yêu cầu đẩy nhanh tiến độ đang rất bức thiết".

:Ban chỉ đạo Công trình đã chọn tuyến men theo đường 14 - xẻ dọc dãy Trường Sơn để thi công. Đây là phương án tối ưu vừa tiết kiệm thời gian thi công, khối lượng thi công, ít đền bù và giải phóng mặt bằng. Việc thi công cũng không theo phương pháp “cuốn chiếu” mà triển khai đồng loạt trên toàn tuyến với 4 đơn vị thi công chủ lực là các Cty xây lắp điện 1, 2, 3, 4 thuộc Bộ Năng lượng và TCty Xây dựng thủy điện Sông Đà phân chia đường dây thành 4 cung đoạn thi công gồm: TCty Sông Đà thi công đúc móng, dựng cột đoạn tại Hòa Bình dài 24km; Cty xây lắp điện 1 đoạn từ Hòa Bình đến trạm bù Hà Tĩnh dài 341,68km; Xây lắp điện 3 thi công từ Đắc Lây đến Kon Tum) dài 523,35km; Xây lắp điện 4 từ Buôn Ma Thuột – Đắc Lắc dài 308km và Xây lắp điện 2 từ Gia Lai đến Phú Lâm (TPHCM) dài 320,67km.

Trong đó, cung đoạn gian truân nhất là đoạn Đắc Lây đi Kon Tum do Cty xây lắp điện 3 đảm nhận. Đây là cung đoạn phải thi công trong khu vực nhiều rừng già nguyên sinh, một bên vực sâu, bên kia núi cao. Để đúc được một móng cột có khi mất hằng tháng trời. Việc vận chuyển, tập kết vật tư, thiết bị phải huy động toàn bộ bằng sức người, từ quân đội, dân quân, thậm chí đồng bào dân tộc. “Thời tiết Đắc Lây cực kỳ khắc nghiệt, mưa tuôn xối xả, đường dốc trơn trượt. Đặc biệt cung đoạn qua đèo Lò Xo là gian truân nhất, có khi hằng tháng trời không đào xong một móng cột vì cứ đào xong lại sạt lở. Riêng cung đoạn này máu của người thợ đường dây đã đổ. , tổng số nhân lực được huy động trên công trường của các đơn vị xây lắp lên tới 12.000 người, chưa kể các lực lượng phụ trợ như quân đội gần 4.000 người; các đơn vị xây lắp tại 14 tỉnh, thành đường dây đi qua gần 7.000 người..

Công trình nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của chính phủ và phối hơp chặt chẽ của các Bộ ngành địa phương.

Không có Thủ tướng Võ Văn Kiệt chúng tôi chịu không làm nổi đường dây này đâu. Ông Vũ ngọc Hải khẳng định với chúng tôi , chưa kể các lần trao đổi trên điện thoại hay tôi chạy lên văn phòng báo cáo trực tiếp với Thủ Tướng thì đích thân Thủ Tướng đã có hàng chục lần trực tiếp kiểm ta tiến độ công trình trên tuyến. tháo gỡ các vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ dự án. Điều này không những khích lệ được tinh thần làm việc của người thợ mà còn tạo đà để các địa phương có đường dây đị qua tạo điều kiện giải phóng mặt bằng nhanh cho lực lượng thi công làm việc, các Bộ ngành phối hợp tốt trong việc rải ngân, cung cấp vật tư thiết bị vv

Sau công trình đường dây 500kV Bắc – Nam mạch 1, ngành điện VN đã tiếp tục đầu tư xây dựng hàng loạt công trình đường dây 500kV. Đến hết 31.12.2013, khối lượng lưới điện truyền tải đã có bước tăng trưởng vượt bậc với quy mô 20 trạm biến áp 500kV, 75 trạm 220kV, khối lượng đường dây 500kV tăng 3,72 lần, đường dây 220kV tăng 6,18 lần, dung lượng TBA 500kV tăng 14,3 lần và dung lượng TBA 220kV tăng 11,8 lần. Nhưng đường dây 500kV Bắc- Nam mạch 1 vẫn là công trình ghi dấu ấn to lớn, phát huy tác dụng trong toàn xã hội khi ngay sau khi đóng điện vận hành. Đường dây 500 kV Bắc - Nam hoàn thành đã nối liền hệ thống điện trong cả nước, giải quyết được bài toán thiếu điện liên miên ở khu vực miền Trung và miền Nam. Đây cũng là công trình đầu tiên và duy nhất trong ngành Điện thu hồi vốn nhanh nhất, tính đến thời điểm này.

Gia Hân