Thiếu tiền, sẽ không chống được biến đổi khí hậu

SK&MT - "Tiền bạc không là tất cả, nhưng không có tiền, chúng ta không thể giữ cho Trái đất mãi được xanh tươi". Đó là phát biểu của Bộ trưởng Môi trường Pháp Nicolas Hulot tuyên bố và đây chính là trọng tâm của thượng đỉnh One Planet Summit, khai mạc sáng 12/12/2017 tại đảo Seguin, Boulogne Billancourt, ngoại ô thủ đô Paris của Pháp.

Vào tháng 6/2017, Mỹ đã rút khỏi thỏa thuận khí hậu Paris, đã được 195 nước thông qua tại Paris, nhân thượng đỉnh COP 21 về Khí hậu và Môi trường. Vắng Mỹ, vấn đề quan trọng nhất được đặt ra: Ai sẽ thay Mỹ đóng góp vào quỹ xanh, giúp các nước chậm phát triển đối phó với biến đổi khí hậu? Hội nghị Paris lần này là nhằm tìm cách trả lời cho câu hỏi đó và sáng kiến của Pháp đã được LHQ và Ngân hàng Thế giới tán đồng.

Hai câu hỏi chính đặt ra: Làm thế nào để giúp các nước chậm phát triển và ngay cả bản thân các quốc gia công nghiệp trên thế giới có phương tiện bảo vệ hành tinh, ngôi nhà chung của nhân loại? Làm sao vận động để vốn đầu tư của thế giới rót vào các ngành công nghệ xanh, vào lĩnh vực sản xuất cho phép giới hạn tác hại đối với môi trường thiên nhiên, giảm ô nhiễm các nguồn nước sạch, hay giảm ô nhiễm không khí, giới hạn nạn tàn phá rừng, hủy hoại đại dương …?

Để đáp ứng hai đòi hỏi này, ban tổ chức Hội nghị báo trước: One Planet Summit không phải là “hội nghị của các nhà tài trợ”, mà là nơi “các bên cùng nhau tìm ra những phương tiện tài chính hòng bảo tồn sự sống mới cho hành tinh chúng ta và nhân loại”

Chương trình hội nghị được chia làm nhiều phần: Thứ nhất là cần có những công cụ nào để tư bản “chảy” về các dự án phát triển ít phát thải carbon ? Ở đây, nhà nước đóng vai trò hàng đầu, nhưng cần có sự hỗ trợ của khu vực tư nhân.Chủ đề thứ hai là “Xanh hóa lĩnh vực tài chính”: Các ngân hàng cam kết tìm những sản phẩm tài chính mới, hướng về “công nghiệp xanh”, thay vì rót vào các dự án năng lượng hóa thạch, hay các lĩnh vực công nghiệp làm ô nhiễm môi trường.Đề tài thứ ba liên quan tới vai trò của các thành phố, của các chính quyền địa phương, trong nỗ lực bảo vệ hành tinh. Sau cùng là đề tài “Chuyển đổi năng lượng và thích nghi với biến đổi khí hậu”, một đề tài gây tranh cãi khá sôi động.

Từ COP 21, thế giới đã qua đến COP23, vừa diễn ra tại Bonn (Đức) giữa tháng 11 vừa rồi, nhưng dường như những tiến bộ vẫn chưa đủ để đáp ứng mong đợi. Thế nhưng tháng 6 vừa qua, tổng thống Donald Trump đã thông báo rút Mỹ ra khỏi Thỏa thuận Paris. Một quyết định gây không ít hoang mang cho cộng đồng quốc tế và đã bị chỉ trích mạnh mẽ.

Trong khi nước Mỹ giàu có và cũng là quốc gia phát thải khi gây hiệu ứng hàng đầu thế giới rút ra khỏi các cam kết bảo vệ bầu khí quyển Trái đất, thì những nước nhỏ, chậm phát triển như Nicaragua và Syria đã chính thức tham gia COP23 tại Bonn. Ngoài ra, khoảng hai chục nước và hai bang của Mỹ đã gia nhập liên minh quốc tế cam kết từ bỏ sử dụng than đá sản xuất điện từ nay đến năm 2030.

Nhiều nước đang phát triển, nhất là ở châu Phi, rất thất vọng sau hội nghị khí hậu COP 22 ở Marốc năm 2016 và COP 23 ở Đức, tháng 11 vừa rồi. Lời hứa đoàn kết của các nước giàu với 100 tỷ USD viện trợ không được thực hiện cụ thể.

Hội nghị COP 24 dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 12/2018 tại Katowice (Ba Lan). Khi đó các nước tham gia ký thỏa thuận sẽ phải đúc kết được những đường hướng chỉ đạo và các khả năng của mình về vấn đề phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính, chi phí tài chính cho công cuộc chống biến đổi khí hậu trong một văn bản chỉ đạo thực hiện theo khuôn khổ của Thỏa thuận Paris.

Trước khi đạt được điều đó, các quốc gia và những tác nhân không thuộc chính phủ đang họp tại One Planet Summit có nhiệm vụ là đưa các tác nhân tài chính của Nhà nước cũng như tư nhân hòa nhập vào cuộc đấu tranh chống biến đổi khí hậu.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố: “Mục tiêu của hội nghị thượng đỉnh ngày 12/12 này không phải là đi đến một tuyên bố, mà là đạt được một danh sách các hành động và cam kết tài chính cụ thể của các nước và của các tổ chức tư nhân” để đối phó với sự biến đổi khí hậu. Ông nhấn mạnh cần phải “hành động khẩn cấp để làm thay đổi tình huống vì thế hệ mai sau, nhưng có thể đã trễ”.

Chủ tịch WB Jim Yong Kim, trước hội nghị One Planet Summit, đã nhấn mạnh: “ Cơ quan năng lượng Quốc tế thẩm định cần phải có 3500 tỷ USD mỗi năm trong suốt 30 năm để duy tri mức tăng nhiệt độ trái đất ở ngưỡng tối thiểu 2°C”.

Vì thế, không có tiền thì các chỉ tiêu sẽ vẫn chỉ dừng lại ở quyết tâm chính trị và thế giới sẽ không có gì thay đổi. WB cam kết từ nay đến năm 2020 sẽ tăng 28% nguồn tài chính để đáp ứng như cầu về vốn cho các dự án chống biến đổi khí hậu.

Nhưng theo nhiều chuyên gia, cho dù tất cả các nước ký kết có tôn trọng lộ trình ghi trong Thỏa thuận Paris, thì nhiệt độ khí quyển vào cuối thế kỷ vẫn tăng thêm 3°C chứ khó dừng lại ở 2°C như dự kiến.Lý do là thiếu tài chính thực hiện cam kết.

WB cho rằng có hai hình thức đầu tư. Thứ nhất là chính phủ phải khuyến khích các công ty tập trung vào năng lượng sạch, thay thế nhiên liệu gây ô nhiễm hiện dùng. Thứ hai là các nước giàu phải giúp các nước nghèo tiến hành các chương trình cải cách sản xuất, sử dụng năng lượng tái tạo, thích nghi với biển đổi khí hậu, xây dựng cơ sở hạ tầng, bảo vệ bờ biển chống xâm thực.

WB đề ra mục tiêu, đến năm 2020, ít nhất, 28 % các khoản đầu tư của định chế tài chính đa quốc gia này phải dành cho các dự án sạch, thay vì 22 % như hiện tại. Năm ngoái Câu lạc bộ Tài chính Quốc tế vì Phát triển, tập hợp 23 ngân hàng phát triển trên thế giới, dành 173 tỷ USD để đầu tư vào các “công trình xanh”. Khối tiền này tăng 20 % so với hồi 2015.

Theo một thăm dò thực hiện cho ngân hàng HSBC, nếu như tại Châu Âu có tới 97 % nhà đầu tư muốn dùng góp phần giữ cho trái đất được mãi xanh, thì tỷ lệ đó rơi xuống còn 85 % ở Bắc Mỹ, 64 % tại Châu Á và 19 % trong vùng Trung Đông.

Thượng đỉnh Khí hậu Paris 12/12 cũng là cơ hội để các nhà khoa học trình bày sáng kiến chống ô nhiễm. Theo đó, Cơ quan không gian của khoảng 20 quốc gia đã đề xuất thành lập “Đài thiên văn không gian về khí hậu”, nhằm khai thác chung các dữ liệu khí hậu thu thập được từ không gian. “Bản tuyên bố Paris” về vấn đề này đã được 15 nước thông qua tại Paris tối 11/12/2017 dưới sự bảo trợ của Pháp (gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, châu Âu, Anh Quốc, Đức, Ý, Thụy Sĩ, Áo, Thụy Điển, Na Uy, Rumani, Israel, Ukraina và Tiểu Vương quốc Ảrập Thống Nhất). Cơ quan không gian của Mỹ và Nga vắng mặt.

Việc chọn trung tâm nghệ thuật La Seine Musicale trên dòng sông Seine là địa điểm tổ chức thượng đỉnh khí hậu là một biểu tượng. Cho tới tận đầu thập niên 1990, hòn đảo này là một nhà máy sản xuất xe hơi của hãng Renault, giờ đây trở thành một "ốc đảo" của nghệ thuật, của kỹ thuật số và âm nhạc./.

Linh Đức