Thủ tướng Lê Minh Hưng: Khẩn trương nghiên cứu, đề xuất tích hợp thực chất 4 chương trình mục tiêu quốc gia

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, chủ trì phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Tham dự phiên họp có Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Phó Trưởng Ban; Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Phó Trưởng Ban; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương, thành viên Ban Chỉ đạo.

Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định thành lập, ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện 4 chương trình mục tiêu quốc gia, gồm: Chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Chương trình phát triển văn hóa; Chương trình chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển; Chương trình hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.

Tại phiên họp, Ban Chỉ đạo tập trung đánh giá kết quả thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, tình hình triển khai ở tất cả các khâu, đặc biệt là tiến độ hoàn thiện cơ chế, chính sách, ban hành các văn bản hướng dẫn và tiến độ phân bổ, giao vốn, giải ngân; làm rõ những tồn tại, khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân, trách nhiệm của các cơ quan; xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới với mốc thời gian cụ thể để đẩy nhanh thực hiện và giải ngân nguồn vốn thực hiện các chương trình năm 2026, nhất là đối với số vốn giai đoạn 2021-2025 được kéo dài.

Ban Chỉ đạo cũng cho ý kiến về chương trình công tác, phân công nhiệm vụ, rà soát cơ chế phối hợp bảo đảm chặt chẽ và phát huy trách nhiệm của các bộ trưởng, trưởng ngành trong chủ động xử lý những vấn đề phát sinh, vướng mắc.

Theo các báo cáo, ý kiến tại phiên họp, thời gian qua, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, cơ quan Trung ương đã tập trung hoàn thiện các điều kiện cần thiết để triển khai các Chương trình trong giai đoạn mới. Chủ trương đầu tư của 4 chương trình đã được phê duyệt; các kế hoạch triển khai, quyết định đầu tư, cơ chế phân bổ và nhiều văn bản hướng dẫn đã được ban hành. Một số chương trình đã được giao kế hoạch đầu tư công trung hạn, dự toán và kế hoạch vốn năm 2026. Tuy nhiên, tiến độ giữa các chương trình chưa đồng đều.

Sử dụng hiệu quả các nguồn lực, tránh lãng phí

Phát biểu chỉ đạo và kết luận tại phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo nêu rõ, trong bối cảnh ngân sách còn khó khăn, Quốc hội và Chính phủ đã bố trí ngân sách tương đối lớn cho các chương trình mục tiêu quốc gia. Với nguồn lực hạn chế, phạm vi rộng, yêu cầu cao, các cấp, các ngành, các cơ quan, địa phương phải tập trung phối hợp triển khai hiệu quả, đúng tiến độ, đạt được các mục tiêu đề ra.

Thủ tướng cho biết, việc tổ chức lại hoạt động của Ban Chỉ đạo không chỉ nhằm gọn đầu mối mà còn bảo đảm thống nhất trong chỉ đạo, nâng cao hiệu quả phối hợp và kịp thời xử lý các vấn đề chung, liên ngành, đảm bảo triển khai đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đúng mục tiêu, đúng đối tượng, đúng mục đích, yêu cầu và đúng nhu cầu thực tế, tránh tình trạng trùng lặp, chồng lấn trong thực hiện nhiệm vụ và phát sinh lãng phí.

Thủ tướng ghi nhận, đánh giá cao Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thực hiện tốt vai trò cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo; đồng thời phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong triển khai nhanh nhất chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng nêu rõ việc triển khai các chương trình rất chậm so với yêu cầu, nhiều công việc nguy cơ không thể hoàn thành nhiệm vụ và giải ngân vốn năm 2026.

Văn bản hướng dẫn và phương án phân bổ vốn đối với một số chương trình chưa hoàn thành. Đáng lưu ý, số vốn của 3 chương trình giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang năm 2026 còn lớn, trong khi kết quả giải ngân đến hết tháng 6 còn thấp.

Cùng với đó, tình trạng quá nhiều văn bản, tài liệu hướng dẫn thực hiện gây khó cho triển khai ở cơ sở (riêng chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã có tới 54 văn bản hướng dẫn); chưa có cơ chế lồng ghép giữa các chương trình.

Một số địa phương, nhất là người đứng đầu, còn chưa xác định được rõ tầm quan trọng của các chương trình mục tiêu quốc gia, để chủ động triển khai thực hiện.

Bên cạnh những nguyên nhân khách quan như năm 2026 là năm đầu triển khai giai đoạn mới, một số chương trình được lồng ghép thành chương trình chung; Thủ tướng khẳng định nguyên nhân chủ quan vẫn là chính, một số cơ quan chưa thật sự chủ động, quyết liệt, chuẩn bị hồ sơ, phối hợp và cung cấp thông tin chậm, chất lượng chưa đồng đều. Trách nhiệm cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp một số trường hợp chưa được thực hiện đầy đủ; sự phối hợp giữa bộ, ngành, địa phương chưa tốt, nhân lực tham gia còn hạn chế.

Giao Văn phòng Chính phủ khẩn trương trình ban hành thông báo kết luận, phân công nhiệm vụ cụ thể thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh một số nội dung trọng tâm.

Về quan điểm, yêu cầu chỉ đạo, Thủ tướng nêu rõ, phải tập trung tổ chức thực hiện quyết liệt, thực chất, hiệu quả hơn nữa, bảo đảm mục tiêu giải ngân và hiệu quả đầu tư. Cơ quan được giao chủ chương trình chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Ban Chỉ đạo về tiến độ, chất lượng và kết quả thực hiện chương trình.

Đồng thời, phải có sự tổng hợp, điều phối chung cả 4 chương trình mục tiêu quốc gia nhằm tạo động lực để phát triển (nhất là tại địa bàn nông thôn, miền núi). Phân bổ và sử dụng nguồn lực phải đúng mục tiêu, đúng đối tượng, có trọng tâm, trọng điểm; không dàn trải, không trùng lặp, không để phát sinh thất thoát, lãng phí, tiêu cực. Phấn đấu quyết tâm giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách trung ương được giao trong năm 2026, bao gồm trên 17.000 tỷ đồng vốn của 3 chương trình giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang năm 2026. Đây cần được xác định là nội dung đánh giá công tác lãnh đạo, chỉ đạo đối với lãnh đạo của các cơ quan, địa phương.

Cùng với đó, thực hiện nghiêm nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả; lấy kết quả thực hiện, tiến độ giải ngân và hiệu quả tác động đến người dân làm căn cứ đánh giá trách nhiệm của người đứng đầu. Đồng chí Hồ Quốc Dũng, Phó Trưởng ban Thường trực chỉ đạo điều phối chung, các đồng chí Phó Thủ tướng được phân công theo dõi từng lĩnh vực phải thường xuyên, trực tiếp chỉ đạo, đôn đốc các bộ, ngành thuộc lĩnh vực đó.

Tích hợp các chương trình một cách thực chất, không cơ học

Về một số nhiệm vụ cụ thể, Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường thường xuyên đôn đốc các bộ, ngành, nhất là các địa phương thực hiện chương trình, trong đó phải hoàn thành kế hoạch, phân bổ chi tiết, chuẩn bị danh mục nhiệm vụ, dự án và tổ chức thực hiện ngay sau khi được giao vốn; phối hợp với các bộ theo dõi, đôn đốc, kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để thực hiện, giải ngân hết 100% vốn giai đoạn 2021-2025 được kéo dài trong năm 2026; tăng cường phối hợp kiểm tra, giám sát việc thực hiện.

Với vai trò là Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương phối hợp với Văn phòng Chính phủ ban hành Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo; phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan chủ Chương trình theo dõi tình hình hoàn thiện thể chế, phân bổ, giao và giải ngân vốn; tổng hợp danh sách cơ quan chậm tiến độ, nguyên nhân và trách nhiệm để báo cáo lãnh đạo Ban Chỉ đạo theo quy định.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẩn trương hoàn thiện phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030, gửi Bộ Tài chính rà soát, tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định trước 25/7/2026. Đôn đốc các bộ, cơ quan hoàn thành các văn bản hướng dẫn còn thiếu trước 20/7/2026; không để việc thiếu hướng dẫn làm chậm triển khai Chương trình; xây dựng Sổ tay hướng dẫn thực hiện Chương trình trong tháng 7/2026. Theo dõi, đôn đốc các bộ, cơ quan trung ương phân bổ chi tiết và tổ chức thực hiện nguồn vốn năm 2026 đã được giao cho Chương trình.

Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương phối hợp với Văn phòng Chính phủ trình lãnh đạo Chính phủ ban hành quy định về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách Trung ương và tỷ lệ đối ứng ngân sách địa phương trước 15/7/2026; hoàn thiện phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và vốn ngân sách trung ương năm 2026, gửi Bộ Tài chính tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền trong tháng 7/2026. Hoàn thành Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình trong tháng 7/2026. Thường xuyên theo dõi, đôn đốc các bộ, cơ quan trung ương khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện các nội dung, dự án thành phần được giao chủ trì. Xây dựng Sổ tay hướng dẫn thực hiện Chương trình trong tháng 7/2026.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong triển khai hợp phần của Chương trình được giao; bảo đảm chính sách thực hiện đúng địa bàn, đúng đối tượng và đúng nhu cầu thiết yếu. Chủ trì, phối hợp với các bộ kiểm tra, đôn đốc giải ngân vốn Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang năm 2026. Tập trung theo dõi việc giải quyết các nhu cầu cấp thiết về đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và sinh kế của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Bộ Tài chính tổng hợp phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch vốn năm 2026 của từng chương trình, trình cấp có thẩm quyền giao vốn ngay khi đủ điều kiện, không để chậm (vốn 2026 của chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo phải giao trước 15/7/2026; các chương trình y tế, giáo dục chậm nhất trong tháng 7/2026).

Phối hợp với các bộ (Y tế, Giáo dục và Đào tạo) hoàn thiện, ban hành theo thẩm quyền các quy định quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí thường xuyên của Chương trình. Theo dõi tiến độ phân bổ, giao và giải ngân; hằng tháng tổng hợp rõ từng chương trình, từng cơ quan, từng nguồn vốn còn chậm, nguyên nhân và trách nhiệm, gửi cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo để báo cáo Trưởng Ban Chỉ đạo, thực hiện công khai số liệu tiến độ và đề xuất điều chuyển ngay các phần vốn nếu cần thiết.

Các bộ, cơ quan được giao chủ trì nội dung, dự án thành phần khẩn trương hoàn thành các văn bản hướng dẫn, hồ sơ nhiệm vụ, dự án và dự toán thuộc phạm vi được giao, chủ động giải quyết khó khăn, vướng mắc theo chức năng.

Song song với việc triển khai các nhiệm vụ cụ thể nói trên, một nhiệm vụ quan trọng được Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo yêu cầu là nghiên cứu tích hợp các chương trình một cách thực chất, không cơ học, cộng dồn; tinh thần là nếu thấy việc không hợp lý phải mạnh dạn đề xuất điều chỉnh.

Ban Chỉ đạo thống nhất chủ trương tích hợp, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương thành lập Tổ công tác do Phó Thủ tướng trực tiếp chỉ đạo, lãnh đạo Bộ Tài chính là Tổ trưởng, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm Tổ phó, chủ động làm việc với các địa phương, tiến hành tổng rà soát, đánh giá, xây dựng và hoàn thiện báo cáo về chương trình tích hợp tổng thể, báo cáo Chính phủ trước ngày 25/7 để trình cấp có thẩm quyền. Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần phân cấp mạnh cho địa phương, đánh giá theo kết quả cuối cùng, các bộ kiểm tra, giám sát, những nội dung nào chưa rõ thì hướng dẫn cụ thể nếu cần thiết, bảo đảm đúng các mục tiêu Đảng, Nhà nước đã đề ra.