Chống nhồi máu cơ tim bằng những can thiệp hiện đại

GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Phân Hội Tim mạch học can thiệp Việt Nam, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 phát biểu tại hội nghị - Ảnh: Chinhphu.vn

Tại hội thảo khoa học quốc tế “Vượt ra ngoài kỹ thuật: Triết lý mới trong can thiệp động mạch vành phức tạp” do Hội Tim mạch học Việt Nam tổ chức tại Hà Nội ngày 22/8, GS.TS.BS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Phân Hội Tim mạch học can thiệp Việt Nam, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 cho biết Việt Nam hiện có hơn 130 trung tâm can thiệp động mạch vành, thực hiện khoảng 50.000 ca mỗi năm. Cùng với số ca tăng, các bác sĩ ngày càng gặp nhiều trường hợp phức tạp như mạch vành vôi hóa nặng, tắc hoàn toàn mạn tính, tổn thương thân chung, bệnh nhiều nhánh hoặc người bệnh có nhiều bệnh nền. Những trường hợp này trước đây thường phải phẫu thuật, song hiện đặt ra yêu cầu phát triển các phương pháp can thiệp ít xâm lấn, hiệu quả và phù hợp hơn.

Lĩnh vực can thiệp tim mạch hiện đại ngày càng phát triển tại Việt Nam - Ảnh: Chinhphu.vn

Người trẻ không còn "đứng ngoài" nguy cơ nhồi máu cơ tim

Một trong những thay đổi đáng chú ý là bệnh mạch vành ngày càng xuất hiện ở người trẻ. Theo GS Phạm Mạnh Hùng, tỷ lệ người dưới 50 tuổi phải can thiệp mạch vành hiện chiếm khoảng 30%, trong đó nhóm dưới 40 tuổi chiếm 15-20%; thậm chí có trường hợp dưới 30 tuổi đã bị nhồi máu cơ tim.

Các yếu tố nguy cơ chủ yếu liên quan đến lối sống như hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, ít vận động, béo phì cùng yếu tố gia đình, di truyền. Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo chế độ ăn không lành mạnh, thiếu vận động, thuốc lá và rượu bia có thể làm tăng huyết áp, đường huyết, mỡ máu, từ đó thúc đẩy bệnh tim mạch.

GS Phạm Mạnh Hùng cho biết nhồi máu cơ tim là biến cố cấp tính do mảng xơ vữa nứt vỡ, gây tắc mạch đột ngột. Khi xảy ra nhồi máu cơ tim, tái thông mạch vành và đặt stent càng sớm càng tốt là biện pháp điều trị hiệu quả.

Theo ước tính của chuyên gia, mỗi năm Việt Nam có hơn 100.000 ca nhồi máu cơ tim/hội chứng mạch vành cấp. Dù Bộ Y tế chưa có số liệu chính thức về tỷ lệ mắc bệnh lý động mạch vành cũng như số ca nhồi máu cơ tim trong dân số. Tuy nhiên, dựa trên các nghiên cứu đơn lẻ tại một số khu vực và kinh nghiệm thăm khám, GS Phạm Mạnh Hùng cho rằng, tỷ lệ người mắc bệnh lý động mạch vành, từ mức độ nhẹ đến nặng, có thể vào khoảng 5-7% dân số. Nếu ước tính này được đặt trong quy mô dân số Việt Nam, điều đó đồng nghĩa với hàng triệu người có thể đang mang bệnh lý mạch vành ở các mức độ khác nhau.

Nhiều chuyên gia tại hội nghị nhận định, người trẻ không còn "đứng ngoài" nguy cơ nhồi máu cơ tim. Ảnh: Chinhphu.vn

Sự phát triển của lĩnh vực can thiệp tim mạch hiện đại

Sự phát triển của can thiệp tim mạch hiện đại đang làm thay đổi quan niệm trước đây rằng, cứ có tổn thương hẹp là phải đặt stent. Theo GS Phạm Mạnh Hùng, mục tiêu cuối cùng không phải là đặt được bao nhiêu stent hay thực hiện được kỹ thuật phức tạp đến đâu, mà là lựa chọn chiến lược tối ưu cho từng người bệnh, từ giải quyết tốt các tổn thương, đến hạn chế tối đa những gì không cần thiết phải để lại trong lòng mạch.

Theo triết lý này, bác sĩ không nhất thiết phải sử dụng một phương án cho toàn bộ hệ thống mạch vành. Tùy vị trí, kích thước mạch, đặc điểm tổn thương, tuổi và tình trạng người bệnh, các kỹ thuật có thể được sử dụng phù hợp.

Tại hội nghị này, các chuyên gia đã trao đổi, chia sẻ những kinh nghiệm mới trong lĩnh vực can thiệp mạch vành như: những đoạn mạch nhỏ hoặc tổn thương không nhất thiết phải đặt stent, bác sĩ có thể sử dụng bóng phủ thuốc để nong mạch.

Với một số bệnh nhân trẻ phù hợp, các loại stent tự tiêu có thể là một lựa chọn, sau 3-4 năm có thể trả lại cấu trúc mạch vành gần với trạng thái tự nhiên hơn.

Trong những tổn thương kéo dài từ đoạn mạch lớn sang đoạn mạch nhỏ, chiến lược cũng có thể được cá thể hóa: đoạn đầu mạch có thể đặt stent nếu cần thiết, trong khi đoạn mạch nhỏ hơn có thể được xử lý bằng bóng phủ thuốc, qua đó hạn chế việc để lại vật liệu trong những vị trí có nguy cơ tái hẹp cao.

Các chuyên gia quốc tế cũng chia sẻ về kỹ thuật xử lý các ca tắc lâu ngày. Nhờ những tiến bộ về dây dẫn, góc chụp và kỹ thuật đi xuyên qua chỗ tắc, các bác sĩ có thể mở thông thành công những mạch máu mà trước đây bắt buộc phải mổ.

Thậm chí, nếu gặp biến chứng như vỡ/nứt mạch vành, hiện nay đã có loại bóng nuôi dưỡng – vừa bơm căng để cầm máu nhưng vẫn cho dòng máu chảy qua bên trong để nuôi dưỡng đoạn xa.

Điểm nhấn đặc biệt của hội nghị là các ca can thiệp động mạch vành phức tạp được thực hiện tại Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, Bộ Công an và được truyền trực tiếp tới hội trường, cho phép các chuyên gia trong nước và quốc tế cùng phân tích tổn thương, lựa chọn chiến lược và theo dõi từng bước của ca bệnh.

Đây là một hình thức đào tạo chuyên sâu của tim mạch can thiệp hiện đại, trong đó những quyết định thực tế - từ lựa chọn đường vào, dây dẫn, catheter, chuẩn bị tổn thương, chiến lược đặt stent hay không đặt stent cho đến đánh giá kết quả cuối cùng - được đưa ra thảo luận trực tiếp giữa các chuyên gia.

Không chỉ tiếp nhận kỹ thuật từ các trung tâm lớn trên thế giới, lĩnh vực tim mạch can thiệp Việt Nam đang từng bước chuyển sang giai đoạn làm chủ kỹ thuật, chuẩn hóa thực hành, đào tạo thế hệ kế cận và chủ động tham gia vào các diễn đàn học thuật quốc tế.