Ủ phân bón compost: Vừa chống lãng phí vừa bảo vệ môi trường

Vì thế, theo luật chuyển đổi năng lượng 2015 của Pháp, đến năm 2025 tất cả rác thải thực phẩm có nguồn gốc thực vật sau quá trình chế biến thức ăn phải được thu gom và ủ thành phân hữu cơ hoặc chuyển đổi thành khí ga sạch.

Hướng tới mục tiêu nói trên, trong những năm tới đây, ngoài các thùng rác sinh hoạt, rác giấy, nhựa và thủy tinh, các hộ dân, khu chung cư sẽ được trang bị thêm thùng rác dành riêng cho rác thải thực phẩm. Hệ thống thu gom rác thải thực phẩm “tận nguồn” đã được triển khai tại khoảng 100 thành phố. Rác thực phẩm hiện được dùng để ủ phân bón sinh học compost.

Ban đầu chỉ là các gia đình tự ủ compost, nhưng do nhiều nhà không có sân vườn hoặc nhà không đủ rộng, một xu hướng mới xuất hiện và ngày càng được quan tâm : ủ compost chung với hàng xóm trong chung cư hoặc theo khu phố, nhất là tại vùng Ile-de-France (gồm thủ đô Paris và phụ cận).

Báo chí Pháp gần đây gọi đó là một « trào lưu », « xu hướng » xử lý rác thải mới của người dân vùng Paris.

Chuyên gia Houbron, người sáng lập công ty D-M compost giải thích với về quy tắc ủ phân compost : “Quy tắc vàng để bảo đảm ủ compost thành công là phải cân bằng tỉ lệ giữa các loại nguyên liệu. Có loại mà chúng tôi gọi là nguyên liệu ẩm ướt, tức là vỏ các loại trái cây và rau, vốn có nhiều nước. Đó là phần mà chúng tôi gọi là rác ướt, là phần xanh, có ni-tơ, đạm. Phần này phải được trộn với phần thứ hai, bao gồm chẳng hạn như lá cây khô, vụn bìa carton, và lý tưởng nhất các cành cây thu được sau khi cắt tỉa cây cối và được cho vào máy nghiền vụn ra.

Và nếu mọi người có được hỗn hợp gồm hai phần rác ướt và rác khô với tỉ lệ lý tưởng, trộn đều, đảo thường xuyên cho thoáng khí thì sau 9 tháng đến 1 năm sẽ có được phân bón compost, một chất trông giống như một loại đất và có thể dùng để chăm vườn cây, bón vườn rau hoặc là cho thêm vào đất trong các chậu cây trồng trong nhà, ví dụ như vậy”.

Để lưu ý và nâng cao ý thức của người dân về việc khai thác lợi ích từ rác thải nhà bếp, hồi đầu tháng 04/2019, Hiệp hội quốc gia Réseau Compost Citoyen tổ chức tuần lễ “Ủ phân bón gần nhà” với 700 sự kiện tại nhiều tỉnh thành trong cả nước. Nhân dịp này, tổ chức chống lãng phí thực phẩm Zero Waste France công bố bản đồ trực tuyến về các điểm ủ phân bón chung, có thể là trong khu vườn của một chung cư, hay khuôn viên của một cơ quan nhà nước, trung tâm hành chính, hiệp hội, cơ sở giáo dục, vui chơi giải trí hay một địa điểm công cộng …

Tại Paris và vùng phụ cận, trên trang web “Ủ phân bón trong thành phố” của Syctom, một cơ quan chuyên về rác thải sinh hoạt của Paris, những người muốn ủ phân bón từ rác thải thực phẩm có nguồn gốc thực vật mà không thể tự làm tại nhà có thể tìm được các thùng ủ phân bón chung gần nơi sinh sống nhất trong số tổng cộng gần 800 điểm được liệt kê.

Bắt đầu từ năm 2010, Paris có chính sách hỗ trợ người dân về phương tiện, dụng cụ và tư vấn về kỹ thuật ủ phân bón. Paris cũng đề ra Plan Compost (Kế hoạch ủ phân bón). Theo một cuộc thăm dò ý kiến do thành phố tiến hành năm 2015, 20% số người được hỏi cho biết họ ủ phân bón từ rác thải nhà bếp, 39% cho biết sẵn sàng tham gia chương trình.

Với sự hỗ trợ của chính quyền thành phố, theo thống kê hồi tháng 06/2016 của Hiệp hội Compo’Story, Paris đã vươn lên đứng đầu cả nước về số lượng các điểm ủ phân compost chung, vượt xa Rennes và Besançon, vốn được coi là hai thành phố đi tiên phong về ủ phân bón từ rác thực phẩm.

Báo cáo tổng kết hồi tháng 01/2017 của DPE, Cơ quan quản lý vệ sinh và nước của thành phố, cho biết Paris có tổng cộng 484 điểm thu gom và ủ chung phân bón từ rác thực phẩm có nguồn gốc thực vật. Đa phần người tham gia hoạt động này duy trì được lâu dài. Chỉ có 7% số người đăng ký rồi bỏ cuộc. Tuy nhiên, từ năm 2017 cho đến nay, con số các điểm thu gom và ủ compost đã tăng rất nhanh. Paris có tới 500 chung cư có lắp đặt hệ thống ủ phân compost.

Do việc ủ phân sinh học liên quan đến quá trình phân hủy của rác thực phẩm nên nhiều người lo ngại sẽ có mùi hôi bốc ra xung quanh, kéo theo chuột, bọ, làm mất vệ sinh, gây phiền toái cho những hộ dân sống trong khu vực, nhất là đối với những điểm ủ phân chung cho cả khu phố, với lượng rác thực phẩm thu gom được rất lớn. Chuyên gia Damien Houbron giải thích: “Chúng tôi có các quy định, những quy định này khá đơn giản. Nếu lượng rác thực phẩm thu gom ở mỗi điểm ủ compost không vượt quá 1 tấn mỗi tuần, thì hầu như không có vấn đề gì. Khi đi lắp đặt các điểm ủ compost, đến đâu chúng tôi cũng nói rõ là cần tuân thủ quy định về khoảng cách, các điểm này cần nằm cách nhà dân vài mét hay vài chục mét để đảm bảo các gia đình không cảm thấy bị phiền toái.

Sự phát triển hình thức ủ phân bón sinh học từ rác thải thực phẩm cũng tạo ra nghề mới là nghề làm chuyên gia tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ ủ phân compost, kèm theo đó là sự ra đời và phát triển của nhiều công ty chuyên về compost.

Linh Đức