Vương quốc Anh và Việt Nam thảo luận về năng lực nghiên cứu hệ gen để ứng phó với đại dịch

Hội thảo có sự tham gia của đại diện Bộ Y tế Việt Nam, Tổ chức Y tế Thế giới, Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU), Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ, và các chuyên gia đến từ những cơ quan nghiên cứu y tế công cộng, sinh học phân tử và phát triển vắc-xin trên khắp Việt Nam, như Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Viện Pasteur thành phố Hồ Chí Minh, Viện Pasteur Nha Trang,....

Mục tiêu chính của hội thảo là nhìn nhận tầm quan trọng của năng lực kỹ thuật giải trình tự và phân tích hệ gen để phục vụ việc ra chính sách ứng phó với đại dịch. Cụ thể là đánh giá năng lực và quy trình hiện có và chia sẻ kinh nghiệm từ các nước phát triển như Anh, Mỹ.

Đại sứ Anh tại Việt Nam, ông Gareth Ward cho biết: “Vắc-xin mới chỉ là một nửa công việc. Việc phát hiện và giám sát các biến chủng virus cũng quan trọng không kém để chúng ta có thể kịp thời ứng phó với đại dịch. Một ưu tiên của cộng đồng quốc tế là chia sẻ và minh bạch dữ liệu với nhau. Vương quốc Anh có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực này và sẵn sàng chia sẻ với các đối tác”.

Đại sứ Gareth Ward phát biểu tại Hội thảo.

Nghiên cứu hệ gen là việc nghiên cứu toàn bộ hoặc một phần trình tự, cấu trúc và chức năng hệ gen của sinh vật cũng như cơ chế di truyền biểu sinh của chúng. Nhờ có hiểu biết về trình tự gen của virus SARS-CoV-2 mà các nhà khoa học mới có thể phát hiện được bộ xét nghiệm và vắc-xin đáp ứng đặc hiệu.

Các loại virus tiến hóa liên tục qua thời gian và đột biến gen có thể xảy ra ngẫu nhiên ở bất kì không gian nào. Một số đột biến gen có thể khiến virus lây lan nhanh hơn và/hoặc trở nên nguy hiểm hơn và gây ảnh hưởng đến hiệu quả chẩn đoán, điều trị và đáp ứng vắc-xin so với chủng virus đầu tiên.

Trong bối cảnh đại dịch, việc nghiên cứu hệ gen (giải và phân tích trình tự hệ gen) là cơ sở khoa học để sớm phát hiện các biến chủng mới của virus SARS-CoV-2 và những đặc tính của chúng, để đưa ra những chính sách can thiệp phù hợp.

Hội thảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh việc theo dõi các biến chủng mới của virus SARS-CoV-2 gây bệnh Covid-19 trở nên cấp thiết.

Giáo sư Guy Thwaites, Giám đốc Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford chia sẻ: “Hiện nay, nhiều quốc gia còn có hạn chế về chuyên môn khoa học để giải trình tự toàn bộ hệ gen của virus và sau đó, chia sẻ dữ liệu này với cộng đồng quốc tế. Các thiết bị phục vụ cho hoạt động này tuy không quá đắt, nhưng việc vận hành chúng lại đòi hỏi nhiều kỹ năng đặc biệt cần tích lũy trong thời gian dài. Chúng ta cần có những chương trình tập huấn với sự hỗ trợ kỹ thuật từ những quốc gia đã sẵn có kinh nghiệm chuyên môn”.

Tại Hội thảo, GS. Lê Thị Quỳnh Mai - Phó Viện trưởng, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cũng đã có bài trình bày về việc áp dụng nghiên cứu hệ gen để phân tích đặc điểm SARS-CoV-2, trong khi TS. Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasreur TP. Hồ Chí Minh trình bày về ý nghĩa của việc giải trình tự gen trong phòng chống dịch Covid-19.

Đại biểu tham dự đã thảo luận những cơ hội để nâng cao năng lực chuyên môn và củng cố vai trò của Việt Nam trong việc chia sẻ dữ liệu trình tự gen SARS-CoV-2. Hội thảo cũng nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa nghiên cứu và chính sách; đồng thời phát hiện và đánh giá các cơ hội tăng cường hợp tác quốc tế trong việc ứng phó với đại dịch Covid-19 và các dịch bệnh khác.

MAI PHƯƠNG