Chất lượng không khí ảnh hưởng đến tâm lý con người

Mới đây, các nhà nghiên cứu ở Trung Quốc đã tìm thấy mối liên hệ đáng kể giữa chất lượng không khí và sự bất hạnh. Đó là kết quả thu được từ việc phân tích hàng triệu bài đăng trên mạng xã hội, gồm 144 thành phố Trung Quốc. Nghiên cứu được thực hiện để đánh giá mức độ ô nhiễm không khí ở đô thị ảnh hưởng thế nào đến tâm trạng của người dân. Tác giả chính của nghiên cứu, họ Trịnh, phó giáo sư tại MIT, cho hay việc thực hiện rất đơn giản.

PGS Trịnh và đồng nghiệp của cô đã sử dụng machine-learning để phân tích hơn 200 triệu bài đăng công khai trên Weibo, tính từ năm 2014 đến giữa năm 2018. Trong đó, có khoảng 455 triệu người dùng thường xuyên hoạt động.

Họ đã đưa ra "chỉ số thể hiện sự hạnh phúc" dựa vào các từ ngữ và bối cảnh của các bài đăng, sau đó đối chiếu với chỉ số ô nhiễm đo được trong nhiều thời điểm. "Chúng tôi đã tìm thấy mối tương quan khá tiêu cực giữa ô nhiễm không khí và sự hạnh phúc, chúng tỷ lệ nghích với nhau," PGS Trịnh cho hay.

Ngoài ra, phụ nữ Trung Quốc dường như nhạy cảm hơn hẳn nam giới khi nói về ô nhiễm không khí. Hóa ra ô nhiễm ở mức độ nặng làm giảm nhiều nhất các chỉ số hạnh phúc của phụ nữ và những người có thu nhập cao. Các chuyên gia khuyến cáo nên chọn lựa nơi ở thật kỹ lưỡng, sử dụng khẩu trang bảo vệ, hệ thống lọc không khí và ít ra đường khi không khí đang có mức ô nhiễm cao. Khá thú vị, tương quan này thể hiện rất rõ ở các thành phố được đánh giá là "sạch nhất" và "ô nhiễm nhất" tại Trung Quốc. Nhóm người có kinh tế và lo lắng về sức khỏe có xu hướng di chuyển đến các thành phố sạch hơn, còn người ở khu vực ô nhiễm nặng cũng nhận thức rõ về thiệt hại sức khỏe mà họ phải gánh chịu nhưng không thể làm gì được.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trung bình mỗi năm có khoảng 1 triệu ca tử vong sớm ở Trung Quốc, và ô nhiễm không khí được cho là một trong những nguyên nhân chính. Các chất độc hại được tìm thấy trong không khí như nitơ dioxide (NO2), sulfur dioxide (SO2) và ozone (O3) liên quan đến việc giảm khả năng nhận thức, giảm năng suất lao động và kết quả giáo dục.

Theo các nhà nghiên cứu, hít thở không khí bị ô nhiễm có thể gây tác động xấu đến sức khỏe, thậm chí gây nên các căn bệnh như nhiễm trùng đường hô hấp, tim mạch, ung thư phổi,... Một số nghiên cứu còn cho thấy không khí bẩn cũng có thể dẫn đến béo phì, tiểu đường và giảm sút trí tuệ. Nhưng ít ai nhận thấy rằng, ô nhiễm không khí cũng ảnh hưởng cực đoan đến sức khỏe tinh thần.

Một nghiên cứu khác được thực hiện bởi các nhà khoa học thuộc Đại học Washington đã cho thấy , không khí không sạch có thể dẫn đến tình trạng tâm lý căng thẳng. Các nhà nghiên cứu tiến hành khảo sát ở các quốc gia ô nhiễm không khí, họ đã thấy được sự liên quan giữa độc tính trong khí thở với sức khỏe tinh thần.

Nhóm nghiên cứu Đại học Washington bắt đầu cuộc khảo sát rộng trên toàn quốc với 6.000 người tham gia. Họ đánh giá mức độ căng thẳng về tâm lý dựa trên cảm giác buồn bã, âu lo và thất vọng của những người tham gia. Sau đó, họ tiến hành đo đạc mức độ ô nhiễm trong không khí nơi những người tham gia sinh sống.

Các nhà nghiên cứu đặc biệt chú ý vào những hạt bụi nhỏ. Những hạt này tuy không nhìn thấy được bằng mắt thường, nhưng được thải ra rất nhiều từ động cơ xe và các nhà máy điện than. Những hạt bụi mịn tuy nhỏ bé nhưng nguy hiểm hơn nhiều so với các hạt bụi lớn, bởi chúng dễ bị hít vào mũi hơn. Với kích thước nhỏ hơn 28 lần so với tóc người, nên chúng ta không hề biết là đang hít nó vào phổi.

Kết quả của cuộc khảo sát cho thấy, không khí nơi có nhiều hạt bụi nhỏ hơn thì con người nơi đó có mức độ căng thẳng tâm lý cao hơn. Tại một nơi bất kỳ có nhiều bụi trong không khí hơn, thì người tham gia khảo sát tại đó có tỷ lệ căng thẳng cao hơn 17% so với những nơi khác.

Cuộc khảo sát còn cho thấy sức khỏe thể chất, hành vi ứng xử và hoạt động kinh tế xã hội cũng ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của người đó, khiến họ dễ mắc các bệnh tâm lý mãn tính, thất nghiệp hoặc nghiện rượu quá mức.

Nhiều nghiên cứu khoa học trước đây thậm chí còn cho thấy, không khí có quá nhiều bụi mịn cũng dễ khiến trẻ em mắc các chứng bệnh tâm thần khác nhau từ lúc nhỏ. Trong phạm vi của nghiên cứu này, các nhà khoa học không giải thích hết được tại sao ô nhiễm không khí lại gây tác động xấu đến sức khỏe tinh thần.

Một cách giải thích đó là những người sống trong môi trường ô nhiễm phải thay đổi hành vi của bản thân để tránh né sự ô nhiễm. Những thay đổi này bao gồm việc dành ít thời gian hơn cho những hoạt động bên ngoài xã hội và khiến họ thường xuyên ở yên trong một không gian kín nào đó.

Linh Đức