Doanh nghiệp phải trở thành động lực tăng trưởng mới của ĐBSCL

Báo cáo cung cấp bức tranh toàn diện về thực trạng phát triển doanh nghiệp tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), đồng thời đề xuất các định hướng chính sách nhằm đưa doanh nghiệp trở thành động lực tăng trưởng bền vững của vùng trong giai đoạn tới.

Theo báo cáo, ĐBSCL tiếp tục giữ vai trò chiến lược trong bảo đảm an ninh lương thực và xuất khẩu nông sản của Việt Nam, đóng góp hơn 50% sản lượng lúa, 65% sản lượng thủy sản nuôi trồng, 70% sản lượng trái cây và trên 90% lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng dựa vào tài nguyên, sản lượng thô và lao động giản đơn đang dần chạm tới giới hạn.

Phát biểu tại lễ công bố, ông Hồ Sỹ Hùng cho biết báo cáo chỉ ra 5 vấn đề lớn mà ĐBSCL đang đối diện. Trong đó, vùng đang đối diện nghịch lý phát triển khi đóng góp lớn cho xuất khẩu nông sản nhưng lại có mật độ doanh nghiệp thấp nhất cả nước kể từ năm 2023, năng suất lao động thấp và thu hút FDI hạn chế. Năm 2025, vốn FDI đăng ký vào vùng chưa tới 1 tỷ USD, chỉ chiếm khoảng 2,45% tổng vốn đăng ký cả nước.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, vấn đề của ĐBSCL không phải thiếu doanh nghiệp mà là doanh nghiệp khó phát triển quy mô. Doanh nghiệp siêu nhỏ hiện chiếm tới 87,8% tổng số doanh nghiệp toàn vùng, trong khi doanh nghiệp nông nghiệp chỉ chiếm chưa tới 5% dù nông nghiệp đóng góp hơn 30% GRDP vùng.

Báo cáo cũng cho thấy logistics tiếp tục là điểm nghẽn lớn của ĐBSCL khi chi phí chiếm khoảng 20-25% giá thành sản phẩm; phần lớn hàng hóa xuất khẩu vẫn phải trung chuyển qua Thành phố Hồ Chí Minh và vùng Đông Nam Bộ.

Ngoài ra, tài chính, tín dụng chưa hỗ trợ hiệu quả cho chuyển đổi doanh nghiệp, nhất là trong chế biến sâu, chuyển đổi xanh và nâng cấp chuỗi giá trị.

Đáng chú ý, báo cáo xác định khu vực doanh nghiệp tư nhân nội địa là hạt nhân nâng cấp lợi thế cạnh tranh của ĐBSCL. Vì vậy, chính sách phát triển cần đặt doanh nghiệp tư nhân vào vị trí trung tâm; đồng thời tăng liên kết FDI và phát huy vai trò “mở đường” của doanh nghiệp nhà nước trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược như logistics, năng lượng, môi trường và công nghệ.

Theo nhóm nghiên cứu, đột phá của ĐBSCL đến năm 2030 sẽ không nằm ở việc sản xuất nhiều lúa, cá hay trái cây hơn, mà ở khả năng hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp tích hợp giữa nông nghiệp, chế biến, logistics, tài chính và công nghệ, đủ sức cạnh tranh trong thị trường xanh, số hóa và tiêu chuẩn cao.

Báo cáo đề xuất chuyển tư duy từ “phát triển dựa vào đầu tư và sản lượng” sang “phát triển dựa trên doanh nghiệp và hệ sinh thái doanh nghiệp”; trong đó doanh nghiệp tư nhân nội địa giữ vai trò trung tâm của quá trình tái cấu trúc kinh tế vùng.