Hai cha con nông dân Hội An và chiếc xe đạp tre độc đáo “made in Việt Nam”

Bỏ lương nghìn đô về làm nông dân

Mấy năm gần đây, người dân sinh sống trên địa bàn xã Cẩm Thanh, TP.Hội An, Quảng Nam vẫn trầm trồ thán phục cha con ông Võ Tấn Mười và Võ Tấn Tâm (39 tuổi) chủ nhân của những chiếc xe đạp tre độc đáo. Sau hơn hai năm miệt mài nghiên cứu, cha con ông Mười đã tạo ra những chiếc xe đạp tre được xuất khẩu đi châu Âu với giá từ 500 - 5000 USD, bằng những bụi tre gai vốn rất gần gũi với người nông dân. Dù những chiếc xe đạp được bán với giá bằng cả gia tài của người nông dân thế nhưng cha con ông Mười nhiều lần phải từ chối đơn đặt hàng mới của khách vì số xe đạp làm gia không kịp những đơn đặt hàng trước đó.

Hai cha con ông Mười đang miệt mài lao động trong xưởng.

Phải rất khó khăn, chúng tôi mới gặp được cha con ông Mười ở xưởng sản xuất xe đạp tre của gia đình ông lúc trời vừa nhá nhem tối. Lúc chúng tôi đến, dù đã muộn nhưng cả hai cha con ông Mười cùng với thợ của mình đang tất bật làm việc trong xưởng để hoàn thiện lô xe đạp thể thao gần mười chiếc để kịp giao đúng hẹn cho khách như trong hợp đồng. Việc nhiều nên mỗi tháng cha con ông Mười chỉ cho bản thân mình nghỉ phép đúng ba ngày. Thế mới hiểu vì sao cha con ông Mười năm lần bảy lượt từ chối gặp chúng tôi vì không có thời gian. Những ngày này, cả hai gia đình ông Mười đều áp dụng chế độ “thời chiến” ăn khẩn trương, ngủ khẩn tốc.

Vừa lấy tay phủi lớp bụi dày đặc bám trên vai mình, anh Tâm vừa kể cho chúng tôi nghe về cơ duyên của mình với những chiếc xe đạp tre “made in Việt Nam” này. “Tôi cũng giống như hàng triệu người Việt Nam khác được sinh ra ở nông thôn nên tất tần tật những kỷ niệm về tuổi thơ của chúng tôi với búng bi, đánh đáo gắn liền với rặng tre bên hiên nhà. Lớn lên, dù mải miết theo đuổi ước mơ của riêng mình nhưng những ký ức về tuổi thơ gian khó nhưng hết sức đẹp đẽ thủa nào thì chẳng thể nào quên được. Cũng chính vì những ký ức đẹp đẽ đó, dù chọn theo học nghành công nghệ thông tin nhưng lúc nào mình cũng ấp ủ trong đầu ý định giúp người nông dân làm giàu từ loài cây gắn bó mật thiết với cuộc sống của người nông dân”.

Những chiếc khung xe đạp bằng thép được thay thế hoàn toàn bằng tre gai.

Đến năm 2011, sau khi nghe Alex Lakassen (45 tuổi, Quốc tịch Hà Lan) kể về những chiếc xe đạp thể thao được làm từ tre ở Hà Lan, anh Tâm quyết định dừng hoạt động công ty riêng của mình để tập trung nghiên cứu nhằm sản xuất ra những chiếc xe đạp tre “made in Việt Nam”. Lúc nghe anh Tâm thông báo dừng hoạt động công ty để tập trung nghiên cứu sản xuất xe đạp xe ai cũng cười bảo anh “hâm”. “Hâm” quá đi chứ, đang đi làm lương tháng nghìn đô cho công ty nước ngoài thì đùng cái xin nghỉ việc về mở công ty riêng. Đến lúc công ty đi vào hoạt động ổn định, sinh lời cả vài trăm triệu trong một năm thì anh Tâm lại dừng hoạt động để theo đuổi dự án riêng của mình.

Chỉ có ông Võ Tấn Mười cha anh sau khi nghe con trai kể về dự án của mình thì hoàn toàn ủng hộ. Vốn là một nghệ nhân mộc mỹ nghệ nổi tiếng ở Hội An, từng làm ra rất nhiều sản phẩm mỹ nghệ nổi tiếng được xuất khẩu đi “năm châu, bốn bể” nên ông biết tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên đặc biệt là tài nguyên con người ở mảnh đất này rất lớn. Ông nghĩ rằng chỉ cần bản thân mình có niềm tin thì bất cứ việc gì dù khó đến đâu, nhưng nếu quyết tâm thì cũng sẽ làm được. Cũng chính vì niềm tin đó, ông tin rằng con trai mình sẽ tạo ra những sản phẩm mỹ nghệ mang thương hiệu “made in Việt Nam” nói chung, “made in Hội An” nói riêng được xuất khẩu đi toàn thế giới có giá trị cao gấp hàng trăm lần những sản phẩm hiện nay từ những cây tre hết sức gần gũi với cuộc sống của người dân ở nông thôn Việt Nam.

Kiếm hàng triệu đô mỗi năm từ tre

Dù nhận được sự ủng hộ của gia đình, sự trợ giúp rất lớn từ phía anh Alex Lakassen, cũng như từ ông Mười nhưng anh Tâm vẫn gặp phải muôn vàn khó khăn vì để sản xuất một chiếc xe đạp bằng tre không hề dễ nhất là với một “tay mơ” về cơ khí như anh.

Những chiếc xe đạp tre thân thiện với môi trường được anh Alex Lakassen kỳ công đặt mua tận Hà Lan rồi chuyển về TP Hội An cho anh Tâm tháo ra nghiên cứu. Dựa trên nguyên lý hoạt động của xe đạp, anh Tâm nhận ra ngoài những bộ phận bằng kim loại không thể thay thế như tay phanh, xích, líp, trục bi…thì những phần còn lại hoàn toàn có thế thay thế bằng tre.

Anh Tâm và bạn mình Alex Lakassen tỉ mỉ hoàn thiện những chi tiết nhỏ nhất.

Thế nhưng, làm bằng tre gì để làm khung xe đạp vừa bền vừa chịu lực tốt. Trong quá trình cải tiến thay thế khung xe từ vật liệu kim loại đòi hỏi người sản xuất phải biết tính toán sao cho bộ khung có thể phù hợp với người sử dụng nhất là đối với những người nước ngoài có hình dáng cao to. Điều này đòi hỏi sự tính toán kỹ càng của người sản xuất khi mỗi chi tiết trong xe đạp từ tay cầm lái, khung xe, càng xe đòi hỏi tính chịu nén, chịu lực khác nhau.

Mất gần một năm nghiên cứu thí nghiệm tính toán tới lui cha con ông Mười tìm được loại tre đáp ứng được những yêu cầu khắt khe trên. Nhờ ưu điểm ruột đặc, lại có đồ bền dẻo nhất định nên loại tre gai thuộc họ quý hiếm ở nước ta này đã giải quyết được những yêu cầu về độ bền cũng như tính chịu nén, chịu lực đảm bảo sự chắc chắn cho những chiếc xe đạp thể thao để những người nước ngoài có thân hình to lớn cũng có thể an tâm sử dụng trong thời gian dài.

Những chiếc khung xe đạp tre dần được thành hình.

Những cây tre gai được thu mua về, sẽ được bố con ông Mười xử lý bằng cách ngâm trong nước mặn từ 6 đến 8 tháng rồi vớt lên phơi nắng rồi mới dùng làm nguyên liệu chế tạo xe đạp. Tùy vào kích cỡ, độ nặng nhẹ của từng cây tre cũng như mục đích sử dụng, chúng sẽ được phân loại để làm khung xe hay tay cầm lái. Dù đã tìm được loại tre để làm khung xe, nhưng cái khó bây giờ là làm thế nào để tạo hình theo mục đích sử dụng. Thế là cả ba người đàn ông lại cùng nhau mày mò, chế tạo ra những chiêc máy chuyên dụng trong sản xuất xe đạp tre từ những loại máy móc có sẵn ngoài thị trường.

Nhìn anh Alex đạp bon bon chiếc xe đạp tre đầu tiên được chế tạo từ xưởng của gia đình mình, cha con ông Mười vỡ òa sung sướng vì hạnh phúc. Không vui sao được, khi ước mơ về việc tìm một hướng đi mới cho những sản phẩm được làm từ cây tre bước đầu đã thành công. Cùng lúc đó, những chiếc xe đạp tre thân thiện với môi trường cũng được Alex tích cực giới thiệu, quảng bá đến bạn bè người thân của mình ở Hà Lan. Quá thích thú với những chiếc xe đạp tre hết sức gần gũi thân thiện với môi trường mà vô cùng độc đáo này, rất đông bạn bè của Alex ở bên Hà Lan đã đặt hàng cha con ông Mười với giá cả dao động từ 500-5000USD.

Không bằng lòng với những thành công mà mình vừa đạt được, cha con ông Mười còn tiếp tục nghiên cứu cải tiến chiếc xe đạp tre của mình. Những khớp nối bằng kim loại trước đây, được thay thế bằng những sợi dây gai cùng loại keo gắn kết được làm từ mật mía cùng với sắn dây nhưng hết sức chắc chắn khẳng định chắc chắn thương hiệu của những chiếc xe đạp tre made in Việt Nam. Bởi với anh, những chiếc xe đạp tre không chỉ đơn thuần là công việc, nó còn là tình yêu, niềm đam mê của người đàn ông hết sức yêu đồng ruộng này.

Sự miệt mài lao động của anh Tâm, những chiếc xe đạp tre “made in Hội An” từng bước khẳng định được vị trí.

“Với tôi, cây tre là một sợi dây đặc biệt gắn kết quá khứ với hiện tại cũng như tương lai. Từ xưa cây tre hiện hữu rất nhiều trong cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam. Thế nhưng trong cuộc sống ngày nay, cây tre không còn giữ vai trò quan trọng như trước nữa. Qua những hành động này, tôi muốn các thế hệ trẻ nhất là người Việt Nam không lãng quên truyền thống của dân tộc mình”, anh Tâm bộc bạch.

Hàng trăm chiếc xe đạp tre đã được xuất xưởng trong mấy năm qua nhờ sự nỗ lực không ngừng nghỉ của ba người đàn ông. Cũng nhờ những chiếc xe đạp tre độc đáo này, mà rất đông du khách cả trong và ngoài nước đã tìm đến Hội An và ở lại phố nhỏ này lâu hơn. Chính những thành công bước đầu đó thúc đẩy ba người đàn ông mở rộng xưởng sản xuất của mình, lấn sân sang chế tạo những sản phẩm đặc biệt khác như điện thoại gỗ, đồng hồ tre, rồi ô tô tre…giúp hàng trăm lao động ở địa phương có công an việc làm ổn định. Càng vui hơn, khi nhiều người trong làng bước đầu hiểu được ý nghĩa từ những việc làm của anh. Họ đang cùng anh từng bước tạo ra những sản phẩm thân thiện với thiên nhiên đưa hình ảnh Việt Nam thân thiện gần gũi đến gần hơn tới bạn bè năm châu.

Nguyễn Cường – Minh Lâm