Lệ làng thời nay - Bài 1: Cấm yêu!
(Suckhoemoitruong.com.vn) - Từ bao đời nay, theo tục xưa để lại, trai gái hai làng không được phép kết hôn, thậm chí nếu lớp trẻ quá đà yêu đương nhau sẽ bị “khai trừ ra khỏi làng”.
Chuyện thật tưởng như đùa đang diễn ra tại 2 làng Xuân Biều và Cẩm Hoàng (cùng thuộc xã Xuân Cẩm, huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang).
Gốc gác của tục “cấm yêu”
Tương truyền, cách đây hàng ngàn năm, mỗi làng chỉ có một người sống sót và kết nghĩa anh - em. Từ đó, người dân hai làng coi nhau là anh em một nhà, gắn bó khăng khít.
Theo tục này, Xuân Biều là “làng anh”, còn Cẩm Hoàng là “làng em”. Tình cảm gắn bó thân thiết dân làng hai bên cùng tương trợ, giúp đỡ nhau trị thiên tai, bão lũ, cùng tu sửa đình làng, đắp đê làm thủy lợi phục vụ mùa màng…
Màn nghi lễ rước thánh được xem là sự gắn kết của hai làng, là dịp để các cụ cao niên giao lưu chia sẻ với nhau. Ngày 3 tháng 9 âm lịch hàng năm, “người anh” Xuân Biều mở hội với đầy đủ lễ vật xuôi thuyền về Cẩm Hoàng trong sự nghênh đón của “người em”.Đến ngày 6 tháng 9, lại đến lượt Xuân Biều đón lễ rước “người em” Cẩm Hoàng trong nghi lễ trang trọng, cờ rong trống mở.
Trước đây, cứ mỗi năm nghi lễ được tổ chức một lần nhưng do tốn kém, lãng phí, hai làng giao ước lại 5 năm em đón anh một lần. Trong buổi lễ đón rước nhau, các bậc cao niên, những chức sắc trong thôn không thiếu một ai thì mới được.
Các cụ cao niên trong làng cho biết, việc thực hiện hương ước 2 làng rất nghiêm túc, phải tuyệt đối tuân thủ. Cứ thế, đời này qua đời khác, như một luật lệ bất thành văn cấm trai gái 2 làng không được phép kết hôn vì cùng là dân anh, dân em kết nghĩa một nhà.
Bi kịch lệ làng
Vừa đặt chân tới xã Xuân Cẩm, hỏi về lệ xưa, bất kỳ thanh niên, nam nữ, già trẻ hai làng đều lắc đầu nguầy nguậy: “Không lấy được đâu, nhất định không ai cho lấy đâu”. Trai gái hai làng lỡ có yêu thì cũng phải lén lút hoặc rời làng đi nơi khác chứ “lộ” ra, đôi bên hai họ biết chuyện sẽ ngăn cấm kịch liệt và tìm mọi cách phá bỏ.
Người dân Xuân Cẩm vẫn thường rỉ tai nhau về câu chuyện của chị Ngô Thị Liên (44 tuổi), người làng Xuân Biều và anh Thành, người gốc Cẩm Hoàng để minh chứng cho sự hiện diện của “lệ làng” trong đời sống người dân hôm nay.
| ||||||||||||||||
20 năm về trước, giữa chị Liên và anh Thành đã nảy sinh tình cảm. Sợ dòng họ cấm đoán, hai người cùng trốn vào Đắk Lắk làm ăn sinh sống rồi sinh được một cậu con trai kháu khỉnh. Nhưng ngày vui ngắn chẳng tày gang. Anh Thành sinh sống ở Sơn Tây (Hà Nội) từ nhỏ nhưng ông nội lại là người gốc Cẩm Hoàng. Hồi ấy hai làng Xuân Biều, Cẩm Hoàng có nhiều người vào miền Nam khai hoang lập nghiệp. Mối tình vụng trộm của chị Liên và anh Thành đã bị phát hiện, vỡ lở.
Lúc đó, người dân hai làng cùng đồng lòng ngăn cản “phá phách” chửi rủa, người thân trong dòng họ một mực kiên quyết không cho hai người đến với nhau vì đã “phạm thượng” vào phép nước của ông cha, tổ tiên.
Dân làng điều tiếng qua lại xôn xao, hai người chỉ dám lén lút gặp nhau, chuyện làm thủ tục cưới xin mãi mãi là ước muốn xa vời. Sau đó, anh Thành chuyển về quê sinh sống và không may qua đời trong một lần tai nạn. Buồn chán, về sau chị Liên đón đứa con trai nhỏ rồi bỏ làng đi làm ăn xa nhiều năm không về.
Cho tới bây giờ, trò chuyện với chúng tôi, mẹ đẻ của chị Liên - bà Nguyễn Thị Thưỡi (78 tuổi) vẫn khăng khăng: “Cha truyền con nối, các cụ dạy con cháu phải biết nghe theo. Anh, em nhất định không cho lấy nhau được”.|
|
Theo cụ Thưỡi, từ trước tới nay chưa từng có tiền lệ trai gái 2 làng kết hôn với nhau. Chỉ có những trường hợp “lách” lệ như người có gốc gác ở nơi khác di cư tới Xuân Biều và Cẩm Hoàng sinh sống thì may ra mới được chấp nhận.
Câu chuyện của chị Vũ Thị Hương (ở Cẩm Hoàng) với anh Vinh (người làng Xuân Biều) đã ăn ở với nhau sinh được 3 mặt con là một minh chứng rõ ràng. Thời gian đầu, dân làng hai bên kịch liệt phản đối vì đôi nam nữ, thế nhưng cuối cùng hai người vẫn đến được với nhau.
Cha đẻ của chị Hương, ông Vũ Văn Phán (81 tuổi) phân trần lý giải: “Xét đi xét lại, bố của thằng Vinh (con rể - PV) là người gốc Thanh Hóa, lấy vợ ở rể làng Xuân Biều. Thế nên thằng Vinh gốc là người Thanh Hóa, vì thế chúng nó mới lấy được nhau chứ”.
Trải qua thời gian, luật tục làng nước ăn sâu vào tâm thức của mỗi người dân Xuân Biều, Cẩm Hoàng như máu thịt. Lớp trẻ lớn lên được các cụ răn đe, nhắc nhở từ nhỏ nên tự biết lề thói luật tục của làng nước, chẳng ai dám yêu nhau.
Ông Ngô Kim Nga (76 tuổi, thầy giáo về hưu thuộc người làng Xuân Biều) cho rằng: “Trường hợp của chị Liên và anh Thành chỉ là cá biệt ở làng do các cháu đi xa không tìm hiểu được gốc tích nên mới trót yêu nhau. Tôi thấy đây là truyền thống tốt đẹp của cha ông để lại thì cần gìn giữ, duy trì và phát huy. Bởi vì quan hệ yêu đương tình cảm thì người ngoài đâu có thiếu gì”.
|
|
Theo ông giáo Nga, nếu lớp trẻ quá đà yêu đương nhau thì sẽ bị “khai trừ ra khỏi làng”. Đây được coi là hình phạt cao nhất để người dân tuân thủ quy ước một cách nghiêm túc.
Nhớ lại mối tình buồn của em gái, bác Ngô Văn Đạo (57 tuổi, người làng Xuân Biều) - anh trai của chị Liên bộc bạch: “Tình cảm giúp đỡ tương trợ giữa hai làng thì vẫn duy trì. Còn chuyện nam nữ thanh niên tìm hiểu chính đáng có thể cho kết hôn với nhau được, chứ ngăn cấm thì vô cùng. Trước đây còn được, bây giờ thì lạc hậu”.
| ||||||||||||||||
Ông Ngô Trí Thức, Phó chủ tịch UBND xã Xuân Cẩm bày tỏ: “Chúng tôi tán thành mối quan hệ anh em khăng khít tốt đẹp hai làng, cùng xây dựng đời sống văn hóa chứ chưa bao giờ can thiệp sâu quá vào mối quan hệ này, cứ để tự nhiên theo hương ước hai làng quy định với nhau thôi”.
Theo ông Thức, riêng chuyện cấm kết hôn trở thành hủ tục nặng nề quá, không còn phù hợp nếp văn hóa mới, trái lại quy định pháp luật.
“Nếu muốn thay đổi được thì phải vận động tất cả các đoàn thể xã hội vào cuộc tuyên truyền, chứ chỉ đạo cứng nhắc thì không thể thành công”, ông Thức nói.
| Ngoài hai làng kể trên, dọc theo con sông Cầu thơ mộng người ta còn thấy làng Nga Trại kết chạ với làng Đông Lâm (cùng thuộc xã Hương Lâm, huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang); làng Kim Thượng (xã Kim Lũ, huyện Sóc Sơn, Hà Nội) kết chạ với làng Châu Lỗ (xã Mai Đình, huyện Hiệp Hòa, Bắc Giang). Tục lệ từ ngàn năm trước để lại vẫn được các dòng họ hai làng “tôn sùng” như hương ước bất di bất dịch với nhau. Theo thời gian, bộ mặt làng quê đổi thay từng ngày nhưng lệ làng vẫn còn đó ăn sâu vào đời sống người dân nên lớp trẻ ở hai làng kết giao dù đi đâu về đâu nhưng cũng chẳng ai dám yêu nhau. |
Theo Thanhnien
Các tin khác
Du xuân Bính Ngọ giữa không gian Tết Á Đông tại Cantho Eco Resort
Lào Cai: Chủ tịch UBND phường Sa Pa thăm, chúc Tết các doanh nghiệp, cơ quan có đóng góp quan trọng cho sự phát triển của địa phương
Đến Sông Hậu Farm, để thấy Tết của những ký ức miền sông nước
Phúc Yên chăm lo chu đáo đời sống nhân dân, chào đón Tết nguyên đán Bính Ngọ 2026
Nhiều chương trình hỗ trợ, sẻ chia với người bệnh dịp cận Tết
Sun Group tài trợ gói thiết bị y tế trị giá 12 tỷ đồng cho Trung tâm y tế Tương Dương, Nghệ An
Phát huy sức mạnh văn hóa, báo chí, thể thao đồng hành cùng Cần Thơ phát triển bền vững
Bắc Ninh: Chương trình nghệ thuật “Xuân Kinh Bắc” chào đón Xuân Bính Ngọ 2026
Toàn văn phát biểu của Chủ tịch nước Lương Cường tại Chương trình Xuân Quê hương 2026
Đọc nhiều
Cờ Đỏ phát huy nội lực, tạo nền tảng phát triển bền vững
Nghiên cứu ứng dụng D-Panthenol và hệ nền sinh học: Bước tiến mới của DUYENTHI GROUP trong phục hồi hàng rào bảo vệ da
Đoàn Luật sư TP. Cần Thơ: 35 năm đồng hành bảo vệ công lý, kiến tạo môi trường pháp lý bền vững
Đưa Trung tâm hồi sức tích cực, chống độc hiện đại phục vụ bệnh nhân
Những kỳ tích y khoa đầu năm 2026 tại Bệnh viên Đa khoa vùng Tây Nguyên
Videos
E-magazine Inforgraphic Video
Diễn văn của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên bế mạc Đại hội XIV của Đảng
Đại hội XIV của Đảng sự kiện trọng đại của đất nước trong giai đoạn mới
Hợp tác xã bệ đỡ vùng trồng rau an toàn tập trung tại Hưng Yên
Hưng Yên sản xuất rau quả công nghệ cao hướng đi bền vững cho nông nghiệp sạch
Xã Ô Diên – Hà Nội: Bất cập từ bãi vật liệu xây dựng gây ô nhiễm môi trường và trách nhiệm quản lý tại địa bàn cơ sở
Cảnh báo hành vi giả danh cán bộ thuế, cơ quan thuế để lừa đảo
Phòng ngừa cháy nổ trong dịp Tết Nguyên đán
Bản tin tổng hợp số 8 tháng 11 của Tạp chí Sức khoẻ & Môi trường
Bồi đắp nguồn nhân lực tại chỗ, từng bước nâng cao dân trí
Khánh thành công trình Trụ sở làm việc Cơ quan Chủ tịch nước
Điện, thư chúc mừng Tổng Bí thư Tô Lâm
Bộ Chính trị phân công Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIV tham gia Ban Bí thư
Lào Cai: Chủ tịch UBND phường Sa Pa thăm, chúc Tết các doanh nghiệp, cơ quan có đóng góp quan trọng cho sự phát triển của địa phương
Sun Group tài trợ gói thiết bị y tế trị giá 12 tỷ đồng cho Trung tâm y tế Tương Dương, Nghệ An
Bắc Ninh: Chương trình nghệ thuật “Xuân Kinh Bắc” chào đón Xuân Bính Ngọ 2026
Thủ tướng: Lần đầu tiên trong lịch sử các kỳ đại hội, Đại hội XIV của Đảng ban hành Chương trình hành động
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ
Phường Sa Pa (Lào Cai): Khánh thành không gian chào năm mới Xuân Bính Ngọ 2026
Phát biểu của Thủ tướng Phạm Minh Chính tuyên bố ra mắt Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM
Du xuân Bính Ngọ giữa không gian Tết Á Đông tại Cantho Eco Resort
Thanh Hóa: Đánh sập đường dây sản xuất, buôn bán thuốc giả gây hại sức khỏe nhân dân
Tuyên Quang: Kiên quyết đấu tranh, đẩy lùi tệ nạn cờ bạc
Siết chặt quản lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để chặn hệ lụy lâu dài
Sữa Aptamil thu hồi ở nước ngoài, Bộ Y tế yêu cầu kiểm soát tại Việt Nam
Hà Nội công bố môn thi thứ 3 vào lớp 10 là môn Ngoại ngữ
Tổng Bí thư Tô Lâm dự lễ khởi công trường nội trú liên cấp vùng biên tại Cao Bằng
Định hướng nghề nghiệp y dược cổ truyền gắn với chăm sóc sức khỏe bền vững và an toàn cộng đồng




