Liên hiệp các Hội KHKT Việt Nam triển khai góp ý văn kiện Đại hội Đảng XIV

Ông Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu chỉ đạo Hội thảo góp ý Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo gần đây nhất, ông Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận TW nói: "Tôi đánh giá cao và biểu dương Liên hiệp Hội Việt Nam đã chủ động tổ chức Hội thảo có ý nghĩa chính trị, khoa học và thực tiễn sâu sắc này. Việc tổ chức Hội thảo không chỉ góp phần tập hợp trí tuệ, phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, nhà khoa học trong quá trình chuẩn bị Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, mà còn thể hiện tinh thần “Đảng lắng nghe Nhân dân, lắng nghe đội ngũ trí thức”, tiếp nối truyền thống quý báu của Đảng ta trong quá trình hoạch định đường lối phát triển đất nước."

Trải qua gần 40 năm đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên tất cả các lĩnh vực. Kinh tế tăng trưởng ổn định; đời sống Nhân dân không ngừng được cải thiện; quốc phòng, an ninh, đối ngoại được tăng cường; vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao. Đặc biệt, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, Đảng ta đã ban hành nhiều chủ trương quan trọng nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Những định hướng này đang trở thành nền tảng vững chắc để đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới – giai đoạn hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Trong tiến trình đó, đội ngũ trí thức Việt Nam – mà nòng cốt là Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam – luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, đội ngũ trí thức đã phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần trách nhiệm xã hội, sáng tạo, dấn thân, đóng góp tích cực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước. Liên hiệp Hội Việt Nam, với hơn 150 đơn vị thành viên và hàng triệu hội viên, là mái nhà chung của giới trí thức khoa học – công nghệ, nơi quy tụ và phát huy sức mạnh trí tuệ Việt Nam. Trong những năm qua, Liên hiệp Hội đã có nhiều đóng góp nổi bật trong tư vấn, phản biện và giám định xã hội các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước; trong phổ biến kiến thức khoa học, tổ chức các hội thi sáng tạo kỹ thuật, cũng như thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng khoa học – công nghệ phục vụ phát triển bền vững. Đặc biệt Liên hiệp Hội và hai Viện Hàn lâm Khoa học đã tổ chức thành công các diễn đàn trí thức trong giai đoạn trước đây.

Những kết quả đó cho thấy, Liên hiệp Hội Việt Nam đã thực sự khẳng định vai trò là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với đội ngũ trí thức; góp phần đưa chủ trương, đường lối của Đảng vào cuộc sống; đồng thời là kênh phản biện xã hội tin cậy, giúp Đảng và Nhà nước hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển đất nước trong bối cảnh mới. Phát huy những thành tích và truyền thống đó, tôi mong rằng đội ngũ trí thức, các nhà khoa học của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam sẽ tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, tâm huyết và sáng tạo; có nhiều đóng góp sâu sắc, xác đáng, góp phần hoàn thiện Dự thảo các Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng – làm phong phú thêm cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoạch định đường lối phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Đây là dịp để chúng ta nhìn nhận, đánh giá toàn diện kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII; đồng thời, đóng góp những ý kiến tâm huyết, trí tuệ nhằm hoàn thiện các định hướng, giải pháp mang tầm chiến lược cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Quang cảnh hội thảo góp ý Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Dự thảo các Văn kiện trình Đại hội XIV lần này thể hiện nhiều đổi mới quan trọng về tư duy và tầm nhìn phát triển, xác định những định hướng chiến lược, mục tiêu trọng tâm và giải pháp đột phá để đưa đất nước bước vào thời kỳ phát triển nhanh, bền vững và toàn diện hơn. Trên tinh thần đó, tôi đề nghị các ý kiến đóng góp của các đại biểu tập trung vào một số nội dung trọng tâm sau:

Một là, Phân tích sâu, thẳng thắn, khách quan những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân trong việc phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục – đào tạo, y tế, môi trường, thể thao và các lĩnh vực khoa giáo khác, đặc biệt là vai trò của trí thức trong quá trình đó.

Hai là, Đề xuất các giải pháp lớn, có tính khả thi cao nhằm phát huy hơn nữa trí tuệ, tiềm năng sáng tạo của đội ngũ trí thức Việt Nam; tạo điều kiện thuận lợi để trí thức tham gia đóng góp ý kiến cho Đảng, cho sự nghiệp phát triển đất nước.

Ba là, Góp ý trực tiếp cho các dự thảo Văn kiện Đại hội XIV, nhất là những nội dung liên quan đến đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tri thức và bảo vệ môi trường sinh thái.

Trong cả 3 lần hội thảo, nhiều đại biểu đã có những ý kiến đóng góp bằng văn bản tham luận hoặc trao đổi trực tiếp. Chúng tôi xin lược trích các ý kiến đó:

“Dự báo tình hình thế giới có ảnh hưởng đến đất nước những năm tới, vì vậy kinh tế Việt Nam phải mạnh, phải có tính bứt phá để có lợi nhuận, thặng dư phục vụ phát triển kinh tế, quốc phòng tốt hơn. Ví dụ:

+ Bộ Xây dựng: khẩn trương hoàn thành dự án đường bộ cao tốc, các tuyến kết nối xương cá (mạch cao tốc ngang); sớm khởi công các tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Hà Nội – Lào Cai, Hà Nội – Lạng Sơn, v.v.

+ Bộ Nông nghiệp và Môi trường: sớm tham mưu giải pháp chống lũ, lụt mùa mưa bão; xây hồ, đập chứa nước ở các trọng điểm trồng lúa miền Tây, đồng bằng sông Cửu Long.

+ Bộ giáo dục: điều chỉnh chính sách giáo dục sớm thống nhất một chương trình học, một bộ sách giáo khoa, giảm học thêm tràn lan.

+ Bộ Công an: tăng cường hướng dẫn nhân dân thực hiện các bộ luật hình sự, dân sự, an toàn giao thông” (Đoàn Văn Bửu – Hội Cầu đường)

“Dự thảo lần đầu tiên nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nước, trong đó thể chế chính trị giữ vai trò then chốt, định hướng; thể chế kinh tế là trọng tâm; thể chế trên các lĩnh vực khác là quan trọng. Tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, mở rộng không gian phát triển; thực hiện mô hình hệ thống chính trị 3 cấp, chính quyền địa phương 2 cấp. Giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa nhà nước - thị trường - xã hội, để thị trường thực sự có vai trò quyết định trong huy động và phân bổ nguồn lực. Xác lập mô hình tăng trưởng mới, nhấn mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ; cũng như nhấn mạnh quan điểm “phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm”, với trọng tâm là nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; tạo ra sức sản xuất mới, phương thức, lĩnh vực sản xuất kinh doanh mới. Giải quyết tốt mối quan hệ giữa tự chủ sản xuất trong nước với việc tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đẩy mạnh liên kết vùng, mở rộng và cơ cấu lại không gian phát triển phù hợp với hệ thống hành chính mới” (TS Nguyễn Minh Phong, ThS Nguyễn Trần Minh Trí)

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc thi hành Điều lệ Đảng vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập:

- Tính linh hoạt trong sinh hoạt Đảng:

Một số quy định về chuyển sinh hoạt chính thức, sinh hoạt tạm thời chưa sát thực tiễn xã hội hiện đại, gây khó khăn trong việc quản lý đảng viên trẻ, trí thức, người lao động thường xuyên di chuyển.

- Công tác kiểm tra, giám sát:

Ở một số cấp ủy, việc kiểm tra, giám sát thực hiện Điều lệ chưa thường xuyên, còn hình thức; nguyên tắc tự phê bình và phê bình chưa trở thành nền nếp sinh hoạt thường xuyên.

- Hiệu quả tổ chức cơ sở Đảng:

Mô hình tổ chức đảng tại một số loại hình đơn vị (như doanh nghiệp ngoài khu vực Nhà nước, cơ quan chuyên môn quản lý ngành dọc) chưa thật sự phù hợp, chưa phát huy vai trò hạt nhân chính trị trong doanh nghiệp tư nhân.

- Quy định về trình độ:

Một số quy định về trình độ học vấn của người vào Đảng chưa rõ ràng (ví dụ: xác định tiêu chuẩn “tương đương” trung học cơ sở), gây lúng túng trong quá trình xét kết nạp đảng viên ở cơ sở.

Việc bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng trong giai đoạn tới cần hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và thách thức an ninh phi truyền thống (PGS.TS Trương Mạnh Tiến - Hội Kinh tế môi trường Việt Nam).

Với 5 quan điểm chỉ đạo được nêu trong dự thảo Báo cáo chính trị. Tại quan điểm thứ hai, dự thảo báo cáo đã có sự bổ sung nội hàm “bảo vệ môi trường” trong câu “Phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm”, tuy nhiên chưa thể hiện rõ những quan điểm, nghị quyết của Đảng và những cam kết quốc tế của Nhà nước Việt Nam liên quan đến biến đổi khí hậu, đặc biệt là các cam kết tại Hội nghị Thượng đỉnh toàn cầu COP26 về phát thải ròng bằng 0 (Net-Zero) vào năm 2050. Vì vậy, đề nghị tiếp tục nghiên cứu thêm về nội dung này.

+ Đề nghị nghiên cứu bổ sung thêm nội dung “quan tâm và có chính sách đột phá để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực” bên cạnh cơ chế “thu hút, trọng dụng nhân tài” và một số nội dung khác đã được đề cập tại quan điểm thứ ba trong dự thảo Báo cáo.

- Về mục tiêu Đại hội

+ Các mục tiêu về Môi trường. Theo đó, đề nghị bổ sung và quan tâm hơn đến các chỉ tiêu về xử lý chất thải rắn (trong đó có vấn đề rác thải nhựa), nước thải đô thị.

Với mục tiêu tỷ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải ra môi trường trong khu vực các sông đạt khoảng 65-70%, hay lượng phát thải khí nhà kính giảm 8-9% đều là các chỉ tiêu rất cao (mặc dù rất cấp bách), cần phải có sự quan tâm xây dựng, ban hành các hệ thống cơ chế, chính sách đồng bộ và bố trí nguồn lực một cách căn cơ, đồng bộ mới có thể thực hiện được. Do đó, cần phải quan tâm xây dựng các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể để hướng tới thực hiện hiệu quả các mục tiêu này.

Đặc biệt, các quan điểm mới hiện nay trên thế giới liên quan đến trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) cũng như phương pháp tiếp cận Môi trường - xã hội - quản trị (ESG) trong phát triển kinh tế theo hướng bền vững cũng chưa được đề cập đến trong cả quan điểm cũng như mục tiêu xây dựng, phát triển đất nước trong giai đoạn mới trong dự thảo Báo cáo. Vì vậy, đề nghị tiếp tục nghiên cứu thêm về vấn đề này. (Trần Xuân Khánh - Tổng thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lào Cai)

Các ý kiến đóng góp vào Dự thảo Văn kiện trình Đại hội Đảng lần thứ XIV của trí thức Liên hiệp Hội đều thể hiện tâm huyết, trí tuệ và tinh thần xây dựng đối với công cuộc phát triển đất nước ta trong kỷ nguyên mới.