Nâng cao vai trò báo chí trong phổ biến kiến thức và tư vấn phản biện

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Quang Thao, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam cho biết, Liên hiệp hội Việt Nam là tổ chức chính trị xã hội của trí thức khoa học và công nghệ, có chức năng tập hợp, đoàn kết và phát huy vai trò của trí thức khoa học và công nghệ.

PGS.TS Phạm Quang Thao, Phó Chủ tịch Liên hiệp hội Việt Nam phát biểu khai mạc Hội thảo

Một trong những nhiệm vụ quan trọng của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam là: “Đề xuất, tham mưu cho Đảng và Nhà nước những vấn đề lớn về đường lối, chủ trương, chính sách phát triển đất nước, nhất là về khoa học công nghệ, giáo dục và đào tạo, chính sách đối với trí thức; chủ động tư vấn, phản biện và gíam định xã hội nhằm góp phần xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc hoạch định và thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, các chiến lược, quy hoạch các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, các dự án quan trọng”.

Đánh giá về vai trò của báo chí trong hoạt động tư vấn phản biện, Thạc sĩ Bùi Kim Tuyến, Trưởng ban Tư vấn phán biện và giám định xã hội cho rằng, hoạt động tư vấn phản biện đạt được hiệu quả cao khi dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn, có tính thuyết phục cao, các giải pháp, kiến nghị được đưa ra có tính khả thi hoặc mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội.

Trong thời gian qua, báo chí đã tham gia rất tích cực và có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả tư vấn phản biện, là công cụ để lan tỏa thông điệp tư vấn phản biện, góp phần định hướng dư luận và tạo đồng thuận xã hội, đồng thời góp phần tạo sự công khai, minh bạch, dân chủ đối với các vấn đề tư vấn phản biện.

Đánh giá vai trò của báo chí và việc phổ biến kiến thức, tư vấn phản biện của tạp chí khoa học thuộc Liên hiệp hội Việt Nam, Nhà báo, Tiến sỹ Phạm Mỵ, Tổng Biên tập Tạp chí Sức khỏe và Môi trường cho rằng, báo chí muốn thể hiện và phát huy vai trò, trách nhiệm cao cả trong thực hiện tư vấn phản biện xã hội, trước hết phải đổi mới nội dung, phương thức làm báo theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp. Công chúng ngày càng đòi hỏi nền báo chí cách mạng Việt Nam phải có những tác phẩm, sản phẩm báo chí chất lượng cao. Các nhà báo cần cần phải đổi mới tư duy làm báo, kết hợp tính chính thống và truyền thống với phong cách tác nghiệp hiện đại, áp dụng chiến lược nội dung đa phương tiện và đa nền tảng, nắm bắt các công nghệ làm báo mới mẻ, tăng cường tính sáng tạo trong các sản phẩm báo chí.

Tiến sĩ Phạm Mỵ, Tổng biên tập tạp chí Sức khỏe & Môi trường đọc tham luận tại Hội thảo

Nhằm tăng cường vai trò kết nối, hỗ trợ các tạp chí, cơ quan khoa học thông qua các chương trình truyền thông, phổ biến quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật nhà nước, kiến thức khoa học và công nghệ, cùng chia sẻ kinh nghiệm, thực hiện tôn chỉ, mục đích của các tạp chí, đồng thời nâng cao vai trò của báo chí trong công tác phổ biến kiến thức và tư vấn phản biện, 14 cơ quan tạp chí khoa học trong hệ thống Liên hiệp hội Việt Nam đã hình thành Câu lạc bộ lãnh đạo Tạp chí khoa học và ra mắt vào dịp kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6/2022.

Câu lạc bộ lãnh đạo tạp chí khoa học có tôn chỉ mục đích là mạng lưới tự nguyện, phi lợi nhuận, phi hành chính… Thành viên là lãnh đạo các tạp chí của các Viện khoa học có cùng quyền lợi, trách nhiệm và bình đẳng trong mọi hoạt động. CLB là nơi giao lưu trao đổi kinh nghiệm, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các cơ quan tạp chí, là nơi để lãnh đạo các tạp chí chia sẻ kinh nghiệm, những chủ trương chính sách đáp ứng, thúc đẩy hoạt động để tạp chí hoạt động ngày càng phát triển; là nơi tạo ra những hoạt động gắn kết giữa các tạp chí để nâng cao chất lượng nghiệp vụ, kết nối chức năng truyền thông, phổ biến kiến thức và chuyển giao khoa học công nghệ, thực hiện chức năng phản biện chính sách pháp luật đi vào cuộc sống. Đây là hệ thống tạp chí khoa học ứng dụng – một loại hình truyền thông không thể thiếu trong hoạt động báo chí.

Bàn về vấn đề giám sát xã hội mang tính xây dựng của báo chí hiện nay, Nhà báo, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Thành Lợi, Phó Tổng biên tập Phụ trách báo Hà Nội Mới cho biết, từ năm 1986, Việt Nam tiến hành công cuộc đổi mới, hoạt động giám sát xã hội của báo chí nước ta đạt được những kết quả rất to lớn, phát huy vai trò quan trọng trong xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng chủ xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, cũng xuất hiện một số khuynh hướng bất cập, như trong thực tiễn thích thổi phồng tin tiêu cực, phanh phui vấn đề mà không quan tâm đến việc có giải quyết được vấn đề hay không, trong nhận thức chỉ nhấn mạnh cách đưa tin khách quan của báo chí mà bỏ qua hiệu quả và hiệu ứng xã hội.

Thời gian qua, hoạt động giám sát xã hội ở nước ta gặp không ít khó khăn, nhất là việc thực thi chức năng giám sát của báo chí đối với xã hội. Do đó, trong bối cảnh hiện nay, để phát huy chức năng giám sát xã hội của báo chí, chính quyền các cấp cần sử dụng thành thạo công cụ dư luận; đồng thời chúng ta cũng cần nâng cao trình độ giám sát, trình tự giám sát và kiên trì khuynh hướng giám sát mang tính xây dựng, phát huy tốt vai trò tích cực và chủ động của báo chí trong hoạt động giám sát và phản biện xã hội.

Hoàng Anh