Ngập kéo dài nhiều năm: Thái Nguyên bắt đầu “giải bài toán từ gốc”

Nguyên nhân không nằm ở một điểm đơn lẻ. Hệ thống thoát nước được xây dựng từ nhiều giai đoạn, thiếu tính đồng bộ, trong đó không ít tuyến cống đã quá tải so với nhu cầu thực tế. Khi tốc độ đô thị hóa gia tăng, diện tích bê tông hóa mở rộng, khả năng thấm nước tự nhiên bị hạn chế, toàn bộ áp lực dồn vào hệ thống thoát nước vốn đã “đuối sức”. Cùng lúc đó, diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan khiến lượng mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn, còn mực nước trên sông Cầu vào mùa mưa lũ có xu hướng dâng cao, làm giảm khả năng tiêu thoát nước của khu vực nội đô.

Một trong những tuyến đường thường xuyên bị ngập úng. Giải pháp xây dựng hệ thống cống lớn để tiêu thoát nước sẽ khắc phục tình trạng này. Ảnh Báo Thái Nguyên

Trước thực trạng này, địa phương không còn lựa chọn cách xử lý cục bộ từng điểm ngập như trước. Thay vào đó, một hướng tiếp cận mang tính tổng thể đang được triển khai, với mục tiêu không chỉ “chống ngập” mà còn tái cấu trúc lại hệ thống phòng chống lũ cho toàn bộ khu vực trung tâm. Trọng tâm của chiến lược này là xây dựng tuyến đê dọc sông Cầu với chiều dài hàng chục km, kết hợp chỉnh trị dòng chảy, gia cố bờ sông và nâng cao năng lực thoát lũ. Đây được xem là “lá chắn” quan trọng nhằm kiểm soát dòng nước từ bên ngoài đô thị, đặc biệt trong những thời điểm mưa lớn kết hợp lũ sông dâng cao.

Song song với đó, hàng loạt hạng mục hạ tầng khác cũng được tính toán và triển khai theo hướng đồng bộ. Hệ thống cống thoát nước trong nội đô được nâng cấp và mở rộng, các trạm bơm và hồ điều hòa được bổ sung nhằm tăng khả năng điều tiết nước trong những thời điểm cao điểm. Một số công trình giao thông quan trọng, trong đó có cầu Gia Bảy, cũng được đưa vào kế hoạch cải tạo, vừa phục vụ đi lại, vừa góp phần hoàn thiện hệ thống phòng chống lũ theo hướng đa mục tiêu.

Các hạng mục chống lũ dọc sông Cầu và trên tuyến đê Gang Thép được đẩy nhanh tiến độ thi công. Ảnh Báo Thái Nguyên.

Quy mô đầu tư cho các dự án này lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, cho thấy mức độ ưu tiên cao của địa phương trong việc giải quyết bài toán ngập úng kéo dài. Không chỉ nhằm giảm thiểu tình trạng ngập trước mắt, các công trình còn hướng đến mục tiêu dài hạn: bảo vệ an toàn cho khu vực đô thị trung tâm, giảm thiệt hại kinh tế - xã hội, đồng thời tạo dư địa phát triển trong tương lai khi tốc độ đô thị hóa vẫn tiếp tục gia tăng.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện của Thái Nguyên phản ánh thách thức chung của nhiều đô thị hiện nay, khi hạ tầng cũ phải “gồng mình” trước những thay đổi nhanh chóng về quy mô và điều kiện tự nhiên. Việc chuyển từ cách làm “vá víu” sang thiết kế lại toàn bộ hệ thống thoát nước và kiểm soát lũ được xem là bước đi cần thiết, dù đòi hỏi nguồn lực lớn và thời gian dài. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, đây có thể là hướng đi không thể trì hoãn nếu muốn giải quyết tận gốc bài toán ngập đô thị.