Nghị quyết 80-NQ/TW: Định vị văn hoá Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới

Nghị quyết khẳng định, văn hoá Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong suốt tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh con người Việt Nam. Thực tiễn lịch sử cho thấy, mỗi giai đoạn đất nước phát triển mạnh mẽ đều gắn liền với sự phát triển rực rỡ của văn hoá.

Ảnh: Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm coi trọng văn hoá và con người Việt Nam; kế thừa, phát huy giá trị truyền thống của dân tộc, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân loại. Đặc biệt trong thời kỳ đổi mới, nhận thức về vai trò của văn hoá tiếp tục được bổ sung, phát triển; thể chế, chính sách từng bước được hoàn thiện; nguồn lực đầu tư cho văn hoá được tăng cường; công nghiệp văn hoá từng bước hình thành; hội nhập quốc tế về văn hoá ngày càng mở rộng, góp phần nâng cao vị thế, uy tín và sức mạnh mềm của quốc gia.

Bên cạnh những thành tựu đạt được, Nghị quyết 80-NQ/TW thẳng thắn chỉ rõ nhiều hạn chế, bất cập trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hoá, con người Việt Nam. Nhận thức về vị trí, vai trò của văn hoá ở một số cấp, ngành chưa toàn diện và sâu sắc; việc thể chế hoá chủ trương của Đảng thành chính sách, pháp luật còn chậm, thiếu đồng bộ; đầu tư cho văn hoá còn thấp và dàn trải; nguồn lực chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước.

Môi trường văn hoá chưa thật sự lành mạnh; đạo đức xã hội có biểu hiện xuống cấp; nguồn nhân lực văn hoá còn nhiều bất cập; cơ chế, chính sách chưa phát huy đầy đủ sức sáng tạo của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ. Khoảng cách tiếp cận và thụ hưởng văn hoá giữa các vùng, miền còn chênh lệch; một số di sản văn hoá vật thể, phi vật thể xuống cấp, mai một chưa được khắc phục triệt để.

Đáng chú ý, sự bùng nổ của các nền tảng số xuyên biên giới kéo theo sự xâm nhập của các yếu tố ngoại lai phản cảm, phi văn hoá, gây xung đột giá trị, tác động tiêu cực đến việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc và xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn mới.

Từ bối cảnh trong nước và quốc tế, Nghị quyết xác định rõ: phát triển văn hoá, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Văn hoá phải thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại; thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia.

Phát triển văn hoá vì sự hoàn thiện nhân cách con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới và xây dựng con người để phát triển văn hoá. Con người vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu và động lực của phát triển. Phát triển văn hoá là sự nghiệp của toàn dân, do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng; trong đó đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân, cán bộ văn hoá giữ vai trò quan trọng.

Đầu tư cho văn hoá được xác định là đầu tư cho phát triển bền vững và tương lai của dân tộc; trong đó nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội và khu vực tư nhân là động lực quan trọng; thể chế giữ vai trò then chốt, nhất là các cơ chế, chính sách đột phá.

Mục tiêu rõ ràng đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số; phát triển văn học, nghệ thuật xứng tầm với lịch sử văn hoá dân tộc và tầm vóc đất nước trong kỷ nguyên mới.

Cơ bản hoàn thành việc tu bổ, tôn tạo các di tích quốc gia đặc biệt; phục hồi, bảo tồn di sản văn hoá phi vật thể, nghệ thuật truyền thống có nguy cơ mai một; đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hoá, phấn đấu đóng góp 7% GDP; xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hoá, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới.

Tầm nhìn đến năm 2045, xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam xã hội chủ nghĩa, trong đó các giá trị văn hoá giữ vai trò nền tảng, chuẩn mực; công nghiệp văn hoá, kinh tế sáng tạo trở thành trụ cột của phát triển bền vững, phấn đấu đóng góp khoảng 9% GDP; nâng cao mạnh mẽ vị thế và sức mạnh mềm của quốc gia.

Nhiệm vụ, giải pháp toàn diện, đồng bộ

Nghị quyết đề ra hệ thống nhiệm vụ, giải pháp toàn diện, từ đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, xây dựng môi trường văn hoá nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại; đến đổi mới phương thức quản lý văn hoá theo hướng kiến tạo, phục vụ; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong đó, nhấn mạnh việc xây dựng và triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; bảo đảm quyền thụ hưởng và sáng tạo văn hoá của Nhân dân; thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hoá giữa các vùng, miền, các nhóm xã hội.

Nghị quyết đồng thời xác định rõ vai trò của doanh nghiệp trong phát triển công nghiệp văn hoá; phát triển thị trường văn hoá, định vị sản phẩm văn hoá thương hiệu quốc gia; gắn phát triển văn hoá với du lịch, thương mại và công nghệ; thúc đẩy hội nhập quốc tế về văn hoá, góp phần gia tăng sức mạnh mềm quốc gia.

Tổ chức thực hiện quyết liệt, bảo đảm hiệu quả

Để Nghị quyết đi vào cuộc sống, Bộ Chính trị quyết định thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hoá Việt Nam; phân công rõ trách nhiệm cho Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc, các ban, bộ, ngành và địa phương; tăng cường giám sát, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện theo lộ trình đến năm 2030 và tầm nhìn 2045.

Nghị quyết 80-NQ/TW không chỉ là kim chỉ nam cho phát triển văn hoá trong giai đoạn mới, mà còn là lời hiệu triệu mạnh mẽ khơi dậy khát vọng cống hiến, sức sáng tạo của toàn dân tộc, đưa văn hoá thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm quan trọng, góp phần đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và khẳng định vị thế xứng đáng trên trường quốc tế.