Nhiều quốc gia có những bước tiến lớn trong việc giảm tác động tiêu cực với môi trường

Trong khi cộng đồng toàn cầu vẫn còn phải đi chặng đường dài để có thể giải quyết tình trạng biến đổi khí hậu trong báo cáo, một số quốc gia lại nổi lên là những nhân tố tích cực đóng góp cho hành tinh, theo Bảng xếp hạng các Quốc gia Tốt. Bảng xếp hạng này nhằm mục đích đo lường tác động mà một quốc gia gây ra trên phạm vi toàn cầu, như dấu ấn quốc gia đó để lại đối với hệ sinh thái do tác động của quy mô nền kinh tế và phần trăm năng lượng tái tạo được sử dụng.

Các quốc gia Châu Âu chiếm đa số trong top 10 trong hạng mục Hành tinh và Khí hậu của Bảng xếp hạng Các Quốc gia Tốt, nhưng nhiều quốc gia khắp thế giới đang có những bước tiến lớn trong việc giảm tác động tiêu cực với môi trường.

Top 10 quốc gia xanh, trong hạng mục Hành tinh và Khí hậu của Bảng xếp hạng Các Quốc gia Tốt bao gồm:

1. Na Uy
2. Thụy Sĩ
3. Bồ Đào Nha
4. Slovenia
5. Cyprus
6. Phần Lan
7. Thụy Điển
8. Đức
9. Croatia
10. Slovakia

Đứng đầu bảng trong nhóm có đóng góp cho hành tinh và khí hậu là Na Uy. Quốc gia này dẫn đầu thế giới trong nhiều sáng kiến môi trường, trong đó có tỷ lệ chuyển đổi sang xe hơi điện cao nhất thế giới và chính phủ ra cam kết trở thành quốc gia trung hòa về khí hậu đến năm 2030. Nhưng mối quan hệ với thế giới tự nhiên ở đây còn tiến xa hơn cả chính sách. Người Na Uy tôn vinh ý tưởng "friluftsliv", dịch ra có nghĩa là "đời sống ngoài trời", thể hiện sự quan trọng của việc dành thời gian sống ngoài trời để khỏe mạnh và hạnh phúc.

"Đây là điều bắt nguồn sâu sắc từ văn hóa của chúng tôi, và gần như là tôn giáo với rất nhiều người," Axel Bentsen, người Na Uy, sáng lập viên và là CEO của công ty tên Urban Sharing, công ty tổ chức chương trình chia sẻ xe đạp nổi tiếng có tên Oslo City Bike (Xe đạp trong thành phố Oslo) nói.

"Chúng tôi dành thời gian ở ngoài trời trong mọi thời tiết, và trẻ em thậm chí ngủ trưa ngoài trời. Thủ đô của chúng tôi, thành phố Oslo, độc đáo ở điểm bạn thực sự có thể đón phương tiện công cộng để đi vào rừng. Những chuyến đi như vậy rất phổ biến, là việc mọi người thường làm sau giờ làm việc".

Người Na Uy tôn vinh ý tưởng friluftsliv, dịch ra có nghĩa là "đời sống ngoài trời"

Oslo được Hội đồng Châu Âu vinh danh là Thủ đô Xanh Châu Âu năm 2019 vì đã khôi phục hệ thống đường sông, đầu tư vào xe đạp và phương tiện công cộng và vì cách tiếp cận sáng tạo trong ngân sách khí hậu (đưa con số phát thải CO2 thành một chỉ số có thể đo đạc được giống như các quỹ tài chính).

Thành phố Oslo cũng hành động để trung tâm thành phố không còn xe hơi.

"Trong năm vừa qua, thật tuyệt khi thấy thành phố bỏ các bãi giữ xe hơi dành không gian cho người đi bộ và các khu vực thân thiện với xe đạp hơn, trong khi đó cơ sở hạ tầng cho xe đạp cũng được cải thiện thêm nhiều làn xe cho xe đạp hơn," Bentsen nói.

Tuy 99% năng lượng dùng trong nội địa của Na Uy được cung cấp từ các nguồn năng lượng bền vững như thủy điện từ bờ biển, vịnh biển và thác nước, nhưng Na Uy vẫn là quốc gia khai thác và xuất khẩu dầu mỏ lớn, và điều này đã trở thành vấn đề chính trị gây tranh cãi.

Xếp hạng ba trong những nỗ lực đóng góp cho hành tinh, Bồ Đào Nha sớm là quốc gia đi đầu trong việc đầu tư vào mạng lưới trọn vẹn cho xe hơi điện (và gần đây đã được miễn phí), khích lệ cư dân lắp đặt bảng năng lượng mặt trời và năng lượng tái tạo với chi phí thấp hơn.

Với việc lắp đặt các tấm năng lượng mặt trời, người dân sẽ có cơ hội bán điện lại cho lưới điện quốc gia đối với lượng điện năng không sử dụng đến. Bồ Đào Nha là quốc gia đi đầu trong việc xây dựng đầy đủ hệ thống trạm sạc cho xe hơi điện

Tái tạo và sử dụng phân hữu cơ là lối sống bình thường ở nơi đây, với những thùng rác đặc thù ở mỗi khu vực, bao gồm một thùng rác có pin.

Giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc khiến nỗ lực sống xanh hàng ngày trở thành hiện thực.

Ở thủ đô Lisbon trên đồi cao, việc chuyển đổi qua xe đạp không mạnh mẽ như nhiều thủ đô Châu Âu khác, nhưng những mô hình phương tiện vận tải bền vững khác đang bắt đầu được thực hiện. Xe máy điện cho thuê đã có mặt ở Lisbon, và chúng trở nên cực kỳ nổi tiếng. Người Lisbon cực kỳ đề cao xe máy điện, coi đó là cách đi lại trong thành phố thân thiện với môi trường.

Được xếp hạng cao nhất trong các quốc gia Nam Mỹ trong bảng xếp hạng Hành tinh và Khí hậu (hạng 15) và liên tục được nêu danh là một trong những điểm đến đạo đức nhất vì các chính sách môi trường và khí hậu, Uruguay đã trở thành quốc gia dẫn đầu trên hành tinh về năng lượng tái tạo - vì nhu cầu cũng như vì sự tôn trọng với hành tinh.

Ngày nay, khoảng 95% điện năng đến từ các nguồn năng lượng tái tạo, hầu hết là từ thủy điện, nhưng cũng có thêm năng lượng mặt trời, điện gió và năng lượng sinh học. Cam kết này đã được đền đáp, khi quốc gia nhỏ bé này được thế giới chú ý đến trong suốt Thỏa thuận Paris 2015 về việc tạo ra chuyển đổi quyết liệt, mà không có sự trợ giá từ chính phủ.

Ngoài những khuyến khích kinh tế, cư dân được rèn luyện kết nối mạnh mẽ với vùng đất này qua nhiều thế kỷ.

Uruguay liên tục được nêu tên là một trong những điểm đến đạo đức về chính xách môi trường và xã hội

Phương tiện công cộng (hầu hết chạy bằng điện) có mặt ở hầu hết các thành phố lớn, và sân bay quốc tế Carrasco ở thủ đô Montevideo cũng tiến gần đến sử dụng hoàn toàn năng lượng bền vững với hệ thống năng lượng mặt trời quang điện. Đây là sân bay đầu tiên ở Nam Mỹ với nhà máy sản xuất quang điện.

Do thời tiết ngày càng cực đoan và hạn hán thường xuyên xảy ra, Kenya đã nếm trải những hiệu ứng ban đầu của biến đổi khí hậu. Trước tình hình đó, chính phủ đang hành động để bảo vệ nền kinh tế phụ thuộc cực kỳ nhiều vào nông nghiệp, và đã khởi động Kế hoạch Hành động Biến đổi Khí hậu và cam kết giảm tỷ lệ phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính xuống còn 30% vào năm 2030.

Một nỗ lực khác khiến Kenya được xếp hạng 26 trong Bảng xếp hạng Hành tinh và Khí hậu là lệnh cấm túi nhựa gần đây để bảo vệ nguồn nước và môi trường địa phương. Lệnh cấm này đã trở thành một trong những lệnh cấm nghiêm khắc nhất thế giới, trong đó có đe dọa sẽ bỏ tù và phạt nặng nếu cư dân (hoặc thậm chí du khách) bị phát hiện có mang theo túi nhựa.

Cộng đồng địa phương ở Kenya đã có hệ thống truyền thống bảo vệ môi trường tại chỗ. Tuy nhiên, không phải lúc nào người ta cũng cần đến can thiệp của chính phủ trong việc bảo vệ môi trường.

Gia đình và môi trường là những điều không thể tách rời với người Maasai, một cộng đồng cư dân bản địa ở miền nam Kenya và miền bắc Tanzania. "Khi bạn nghe người Maasai chào nhau, lời chào bắt đầu với hàng loạt những câu thăm hỏi. Đầu tiên họ thảo luận về môi trường - mưa, tình trạng của cỏ cây, nước. Sau đó, họ nói về gia súc. Và cuối cùng họ hỏi về gia đình của nhau," John Kamanga, Giám đốc tổ chức bảo tồn SORALO Conservancy ở Thung lũng South Rift ở Kenya nói.

New Zealand được xếp hạng thứ 39 trong Bảng xếp hạng Hành tinh và Khí hậu - khiến đây là quốc gia dẫn đầu trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, New Zealand đã cực kỳ nghiêm túc trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt vì nền kinh tế nông nghiệp và du lịch lệ thuộc vào môi trường.

Vì lượng khí phát thải methane chủ yếu đến từ đàn gia súc và ngành công nghiệp chăn cừu lớn, cũng như ngành công nghiệp năng lượng đang phát triển ở quốc gia này, New Zealand nằm trong nhóm quốc gia xả thải carbon cao nhất tính trên đầu người. Nhưng quốc gia này đã tạo ra liên minh lãnh đạo nghị viện giữa các đảng để tạo ra kế hoạch "Không phát thải ở New Zealand"[Net Zero in New Zealand] một kế hoạch vạch ra các chính sách cần thiết để đạt đến mức độ trung hòa carbon vào năm 2050.

New Zealand có kích cỡ bằng hai phần ba bang California và có số dân bằng 10% dân số Hoa Kỳ. Điều này giúp New Zealand bớt lo lắng về những vấn đề môi trường hàng ngày, như ô nhiễm không khí hay bãi chứa rác quá tải, so với những trung tâm đô thị lớn khác. Nhưng điều đó đã thay đổi trong những năm gần đây.

Túi nhựa đã bị cấm ở siêu thị - bạn không thấy ai dùng ống hút nhựa nữa, và mọi người thường dùng các loại chai đựng nước, trông đẹp đẽ và có thể dùng đi dùng lại nhiều lần.

Linh Đức