Ông chủ ngồi xe lăn và hành trình "nâng bước" những đôi chân tật nguyền

SK&MT- Mở xưởng chế tạo xe lăn đối với người bình thường đã là rất khó và nặng nhọc, bởi công việc ngoài sự sáng tạo mẫu mã còn đòi hỏi cần có bàn tay của người thợ. Với ông Nguyễn Trung (khu tập thể 15B, Kim Liên, Hà Nội) công việc dường như trở nên đơn giản bởi lòng đam mê và sự cố gắng cho một ý tưởng tốt đẹp của mình.

Một trí thức ngoại ngữ bị tật nguyền

Giữa trưa một ngày tháng 3, chúng tôi đến tìm gặp ông Nguyễn Trung ở khu tập thể 15B Kim Liên, Hà Nội. Không quá khó để tìm địa chỉ nhà ông Trung, vì chỉ cần nhắc tới cái tên ông Trung bị liệt chế tạo xe lăn cho người khuyết tật là bất cứ ai ở đấy cũng biết. Họ chỉ cho chúng tôi vào trong một con ngõ nhỏ, mới đi đến đầu ngõ, vang vọng lại trong chúng tôi là âm thanh của tiếng cắt điện máy cơ khí, hàn…

Một chiếc cổng sắt nhỏ đã cũ và han gỉ hiện ra ngay bên cạnh con ngõ, một người đàn ông ngồi trên chiếc xe lăn đẩy bánh ra mở cửa cho chúng tôi. Mồ hôi nhễ nhại, chiếc áo ba lỗ ông đang mặc cũng bị ướt nhèm, tóc và khuôn mặt lấm tấm mồ hôi. Phải một lúc ông mới có thời gian tiếp chúng tôi.

Ngồi tiếp chuyện một lúc, rồi ông dẫn chúng tôi vào xem “xưởng” sản xuất của ông. Ngoài sự tưởng tượng của chúng tôi, đó là một khu xưởng rộng khoảng 10m2 với đầy đủ máy móc vật liệu như máy tiện, máy uốn sắt, khung inox và đa dạng các phụ từng, đồ nghề lớn, bé. Tuy khá chật chội nhưng chính tại căn phòng này, hàng trăm chiếc xe lăn đã được ông Trung sửa chữa và chế tạo mới đến với mọi miền đất nước.

Sinh ra tại Quảng Nam, nhưng lại “lớn lên và ăn cơm Hà Nội” từ lúc ông mới 2 tuổi vì theo gia đình tập kết ra Bắc. Cũng trong thời gian này, chứng bệnh bại liệt đã cướp đi khả năng vận động của ông sau một cơn sốt nặng. Cuộc sống của ông gắn liền với xe lăn cũng từ đó.

Sau khi tốt nghiệp khoa tiếng Nga, trường đại học ngoại ngữ (nay là đại học Hà Nội) năm 1971, dù thông thạo 3 ngoại ngữ Nga, Anh, Pháp nhưng ông vẫn không tìm được việc làm. Ông phải làm đủ nghề để kiếm sống như sửa chữa máy khâu, máy đánh chữ, dịch sách tài liệu tiếng Nga,… Năm 1978, ông được nhận vào làm cho Tạp chí nghiên cứu Quốc tế của Bộ ngoại giao.

Hành trình tự mày mò từ ngoại ngữ sang cơ khí của ông lão khuyết tật

Gắn với xe lăn từ nhỏ, nên với ông Trung, chiếc xe lăn như vật bất ly thân, người bạn đồng hành cùng ông trong suốt cuộc đời.

Ông tâm sự rằng, với nhiều người, về hưu tức là được nghỉ ngơi, an hưởng tuổi già còn với ông nó như mở ra một cuộc đời thứ hai, được theo đuổi đam mê, khát vọng làm những chiếc xe lăn cho cộng đồng người khuyết tật.

Năm đó, ông được mời tham dự lớp tập huấn về bảo dưỡng, thiết kế và sản xuất xe lăn ở Bangkok (Thái Lan) theo chương trình "Người đi xe lăn sản xuất xe lăn" do một tổ chức của Nhật Bản tài trợ.

Xuất phát từ nỗi niềm trăn trở và sự thấu hiểu ấy, năm 1998 ông Trung đã chế tạo thành công chiếc xe lăn đầu tiên. Ông đã tự tay mình làm tất cả các công đoạn sản xuất xe lăn từ việc lắp ghép, khoan ốc cho đến việc may da vải cho ghế.

Ông Nguyễn Trung với sự lạc quan của mình, ông đã góp phần không nhỏ trên hành trình tìm đôi chân cho những người khuyết tật.

Nhớ lại những ngày đầu tiên đầy khó khăn ấy, ông kể với giọng trầm buồn, ngậm ngùi: “Nhờ bạn bè giúp đỡ, cùng với tiền túi cá nhân, gom góp được vài triệu đồng, tôi mua mấy chiếc xe lăn mới tinh về nhà rồi kỳ cạch những bước đầu chế tạo xe lăn.

Khi ấy, vật liệu dành cho quá trình sản xuất xe lăn ở nước ta còn rất khan hiếm. Những chiếc xe tốt nhập từ nước ngoài về thì giá rất đắt, những người không có kinh tế khó lòng mà mua dùng được.

Vậy là tôi quyết định lấy các bộ phận của xe đạp cũ như vành, lốp, vòng bi,… để thay thế, tìm các vật liệu sẵn có để sử dụng. Dùng các vật liệu ấy thì giá thành rẻ, dễ tìm kiếm và sửa chữa, nhưng khó khăn nhất là công đoạn cải tiến cho phù hợp để lắp vào xe lăn”.

“Làm, thử rồi phá. Hành trình ấy lặp đi lặp lại với tôi không biết bao nhiêu lần. Hai tháng trời bền bỉ, vừa nghiên cứu vừa làm rồi chiếc xe cũng nên dạng nên hình… Và những đơn đặt hàng đầu tiên tới, rồi cứ thế nhiều lên... ngoài sự mong đợi của tôi”, ông Trung kể về quãng thời gian chế tạo.

Với ông, hạnh phúc không phải là món quà tặng bất ngờ, hạnh phúc không tự đến mà chúng ta phải đi tìm nó. Với nghị lực sống, sự lạc quan của mình, ông đã góp phần không nhỏ trên hành trình tìm đôi chân cho những người khuyết tật.

“Quả ngọt” từ những chiếc xe lăn thương hiệu mang tên Nguyễn Trung

Dù không được học qua trường lớp bài bản nào, mọi kiến thức về cơ khí đều tự mày mò tìm hiểu trên sách vở và người xung quanh nhưng những chiếc xe lăn do ông Trung chế tạo lại rất tiện dụng, dễ sửa chữa, tháo lắp và thay thế phụ tùng đơn giản.

Khác với những chiếc xe lăn đại trà bình thường khác, xe lăn của ông Trung đang dần trở thành một thương hiệu bởi tính tiện ích của nó. Tùy vào đặc điểm khuyết tật của mỗi khách hàng mà ông thiết kế sao cho phù hợp để họ có thể dễ dàng di chuyển, sử dụng.

Ông tâm sự: “Có người bị khuyết tật chỉ còn lại một tay, mình phải chế tạo làm sao họ chỉ cần lăn trên một bánh xe là có thể di chuyển nhẹ nhàng rồi, chứ tay lăn bánh xe bên này rồi lại qua bánh xe bên kia thì vất vả quá”.

Cô Tuyết Nga – một khách hàng quen thuộc của ông Trung cho biết: “Chiếc xe lăn hiện tại tôi đang dùng là do ông Trung chế tạo. Tôi thấy rất tiện lợi, giá cả lại phải chăng, thậm chí là rẻ hơn nhiều so với giá ngoài thị trường, bảo là mua nhưng thực chất là vừa mua vừa cho…”.

Ông Trung cho biết, trung bình từ 1đến 2 tuần để hoàn thành một chiếc xe lăn như thế, còn phụ thuộc vào tình hình sức khỏe nữa. Tuy nhiên, xe lăn của ông chỉ có giá từ 700 000 – 1000 000 đồng/chiếc, chưa bằng một nửa so với giá xe lăn ngoài thị trường (theo khảo sát của chúng tôi, giá một chiếc xe lăn rẻ nhất ở trên thị trường là 2000 000 đồng/ chiếc). Và có trường hợp, ông còn không lấy tiền, mà tặng họ.

“Tôi cũng là người khuyết tật như họ, điều kiện cũng rất khó khăn nhưng nghĩ giúp được người ta thay đổi hoàn cảnh cuộc sống là thấy vui rồi” – ông Trung cười hiền chia sẻ.

Ông Trung bảo rằng, nếu đã là đam mê thì không bao giờ dừng cả - nó sẽ đi theo mình suốt cả cuộc đời, trừ khi mình không còn thở nữa. Và với ông Trung, căn xưởng này chính là cuộc sống của ông, đam mê của ông. Cho nên, ngọn “lửa nghề” ấy trong ông vẫn luôn luôn không ngừng cháy là vì thế…

Đằng sau câu chuyện chế tạo xe lăn giá rẻ cho người khuyết tật của ông Trung, còn một câu chuyện khác đó là câu chuyện về nghị lực vươn lên trong cuộc sống, và tôi còn nhớ mãi câu nói của ông trước khi rời xa căn nhà nhỏ: “Nếu sinh ra là người khuyết tật đó không phải lỗi của bạn, nhưng nếu bạn để mình trong nghèo khó thì đó là lỗi của bạn”.

Hiền An