Sự nguy hiểm của lối sống ít vận động

Nhóm nghiên cứu về hành vi con người và bảo vệ lao động đã thực hiện cuộc khảo sát với hơn ba nghìn nhân viên văn phòng ở các nước Pháp, Đức và Anh đồng thời tìm ra những căn bệnh mà họ thường mắc phải nhất. Theo đó, trong số những phàn nàn về vấn đề sức khỏe phổ biến nhất là đau lưng, mắt và đau nửa đầu. Ngoài ra, những người được hỏi cho biết rằng thị lực bị suy giảm, tăng cân và cảm thấy khó chịu trong người.

Dựa trên dữ liệu có được, các nhà khoa học đã tạo ra bức tượng sáp và đặt tên là Emma. Lấy chính hình nhân Emma này làm ví dụ, giới nghiên cứu đã cho thấy những hiểm họa đáng sợ mà cơ thể con người sẽ phải đối mặt sau 20 năm làm việc liên tục trong văn phòng và lối sống ít vận động. Theo đó, Emma phải chịu đựng loạt rối loạn liên quan đến tư thế ngồi gù lưng làm việc, giãn tĩnh mạch do lưu thông máu kém, kích ứng mắt. Emma sở hữu cơ bắp rất yếu do thiếu tập luyện, nổi mẩn ở tay và cổ tay sưng do các động tác lặp đi lặp lại giống nhau, làn da nhợt nhạt với tông màu vàng yếu ớt do thiếu ánh sáng tự nhiên. Ngoài ra, cô còn có chỉ số trọng lượng và cơ thể tăng lên. Thêm vào đó, do chất lượng không khí trong văn phòng khép kín rất kém nên cả tai và mũi của Emma đều rất nhiều lông.

“Nếu chúng ta không làm bất cứ điều gì với thực trạng này, một lối sống như vậy sẽ thay đổi hoàn toàn diện mạo và thể trạng của mỗi người”, - William Higham, một trong những tác giả dự án này cho biết.

Ông nhấn mạnh rằng mọi người cần dành ít thời gian hơn trước màn hình, nghỉ ngơi thường xuyên, ngồi ít hơn, đứng dậy và đi bộ nhiều hơn. Đồng thời, chuyên gia nhấn mạnh, giới quản lý lãnh đạo công ty cần phân bổ nhiều không gian hơn trong văn phòng nơi nhân viên có thể đi bộ và thậm chí là sắp xếp bàn để họ không chỉ có thể ngồi mà còn có thể đứng làm việc.

Theo các nhà nghiên cứu, những tác hại nghiêm trọng của việc ngồi quá lâu có thể bao gồm:

1. Cong vẹo cột sống

Các nhà khoa học ước tính mỗi người Anh thường ngồi 14 tiếng đồng hồ một ngày và thật đáng tiếc, số liệu thống kê từ các quốc gia khác cũng tương tự như vậy.

Cột sống con người có hình chữ S cũng có lý do của nó - để chịu các lực tác động. Tuy nhiên, nếu ngồi nhiều trong một khoảng thời gian dài, hình chữ S của cột sống có thể chuyển thành hình chữ C. Khi một người bị lệch vai, còng lưng, cơ bắp dạ dày sẽ trở nên yếu hơn và khó giữ được hình dạng cơ thể phù hợp mà không cần luyện tập thường xuyên.

Khi chúng ta ngồi xuống, dây thần kinh được chuyển tới xương chậu và cột sống, tạo áp lực lên đĩa liên cầu tăng lên. Sự căng thẳng liên tục gây chèn ép lên đốt sống cổ tử cung và có thể dẫn đến việc giảm lưu lượng máu tới não. Kết quả là bạn có thể bị nhức đầu hoặc nhìn mờ đi. Xương sống là kết cấu khung bảo vệ tất cả các cơ quan nội tạng, đó là lý do tại sao bạn phải giữ thẳng và không gây áp lực lên nó.

2. Hệ thống tim mạch bị suy yếu

Một trong những hậu quả nghiêm trọng nhất của lối sống tĩnh ngồi lì một chỗ là nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như bệnh mạch vành hoặc huyết áp cao mãn tính.

Nếu hầu hết thời gian bạn dành cho việc ngồi một chỗ sẽ làm cho các cơ bị suy yếu đi và tuần hoàn máu giảm. Lười vận động thể chất là một trong những lý do chính dẫn đến chứng xơ vữa động mạch sớm (tích tụ mảng cholesterol trong mạch máu của tim). Ngoài ra, sự mất cân bằng giữa việc cung cấp và sử dụng oxy có thể xảy ra trong khi tim là bộ phận cần nhiều oxy do máu mang lại.

Một nghiên cứu sâu rộng của Trung tâm Nghiên cứu Y sinh Pennington ở Louisiana đã phân tích lối sống của hơn 17.000 nam giới và nữ giới trong khoảng 13 năm cho thấy những người ngồi hầu hết thời gian trong ngày có khả năng chết vì các cơn đau tim cao hơn 54% so với những người hoạt động tích cực.

3. Suy tĩnh mạch

Những người dành phần lớn thời gian ngồi bên bàn làm việc dễ có nguy cơ bị suy nhược thần kinh ở chân gây ra sự giãn tĩnh mạch. Mặc dù cả hai giới đều có thể phát triển chứng bệnh này nhưng phụ nữ thường bị ảnh hưởng nhiều hơn.

Thông thường, suy tĩnh mạch là do di truyền nhưng chúng cũng có thể xuất hiện sau khi ngồi lâu trong một khoảng thời gian dài với tư thế bắt chéo chân. Tư thế này khiến tĩnh mạch bị siết chặt dẫn đến tắc nghẽn máu ở các khu vực khác.

Sự lưu thông máu kém cũng rất nguy hiểm vì nó có thể dẫn đến tình trạng đông máu. Cục máu đông có thể ngăn chặn mạch máu quan trọng trong tim, phổi hoặc não... Nguy hiểm hơn, về lâu dài có thể phát triển thành đột quỵ và trụy tim.

4. Béo phì

Thừa cân quá mức là một trong những hậu quả lớn nhất của lối sống lười vận động. Khi ngồi lâu một chỗ trong thời gian dài, quá trình trao đổi chất sẽ chậm lại và cơ thể bạn sẽ giảm lượng calo sử dụng, tích trữ quá mức chất béo.

Theo nghiên cứu của các bác sĩ khoa Nội tiết, bệnh viện Mayo Clinic, Rochester cho biết khi ngồi, cơ thể sẽ làm giảm 90% lượng chất béo, lượng insulin giảm và huyết áp tăng lên. Trong 50 năm qua, phần lớn công việc đã thay đổi theo thời gian và hiện giờ đa phần nghề nghiệp yêu cầu ngồi ngay tại bàn để làm việc - nghĩa là không có thời gian đốt cháy calo. Khi làm công việc phải đứng, cơ thể bạn sẽ đốt cháy calo nhiều hơn 35% so với công việc ngồi nhiều tại chỗ.

Dựa trên luật cân bằng năng lượng, lối sống tích cực là yếu tố chính để duy trì trọng lượng cơ thể khỏe mạnh.

5. Suy yếu cơ bắp và xương

Việc thiếu hoạt động thể chất có thể làm cơ bắp bị suy yếu và sưng tấy. Các cơ bị ảnh hưởng nhiều nhất là cơ bụng và cơ trơn. Ngoài cơ bắp, xương khớp cũng là bộ phận phải chịu tác động từ lối sống tĩnh, lười vận động. Một hậu quả khác có thể xảy ra nếu cả ngày bạn chỉ ngồi tại bàn làm việc là loãng xương. Nếu ngồi càng nhiều, xương của bạn càng dễ bị mất sức mạnh theo thời gian, trở nên xốp và dễ gãy.

6. Hệ tiêu hóa kém đi

Tụy sản sinh ra lượng insulin cần thiết để biến đổi carbohydrate thành glucose. Tuy nhiên, các tế bào trong các cơ thụ động cần một lượng insulin thấp hơn nhiều, trong khi tuyến tụy lại phóng nó với tốc độ bình thường gây ra những ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa.

Năm 2011, các nghiên cứu cho thấy chỉ một ngày ngồi xuống dẫn đến việc giảm lượng insulin tiêu thụ trong tế bào. Kết quả là khuynh hướng bệnh tiểu đường và các bệnh khác có thể phát triển. Lối sống tĩnh cũng có thể gây ra các chứng khó chịu khác như táo bón hoặc trĩ.

7. Lão hóa

Telomeres nằm trên đầu các nhiễm sắc thể, bảo vệ chúng khỏi những tổn thương. Telomeres ngày càng trở nên ngắn hơn trong quá trình lão hóa. Một lối sống ít vận động được chứng minh làm cho telomeres trở nên ngắn nhanh hơn, đẩy nhanh quá trình lão hóa.

Có thể bạn cảm thấy thoải mái hơn khi ngồi nhưng hãy nhớ, cứ ngồi liên tục trong nhiều giờ sẽ càng làm tuổi thọ của bạn ngắn đi. Tốt nhất, hãy đứng lên đi lại sau 2 tiếng ngồi liên tục để giảm nguy cơ này.

8. Tâm trạng tồi tệ và tăng cảm giác lo âu

Lối sống tĩnh có thể có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm thần. Sự vắng mặt của hoạt động thể chất có thể làm tăng trầm cảm và lo lắng. Ghế trở thành một "hòn đảo", làm cho chúng ta trở nên cô lập hơn. Theo nhiều nghiên cứu, ngồi liên tục một chỗ gây thiếu endorphins - hormone được sản sinh trong cơ thể qua vận động có thể giúp bạn có tâm trạng thoải mái.

Tập thể dục đều đặn có thể cải thiện tâm trạng và thư giãn cơ thể. Nó cũng có thể nâng cao lòng tự trọng và sự tự tin. Ngoài ra, hoạt động thể chất ảnh hưởng đến việc sản xuất serotonin, giúp hạn chế sự mất cân bằng có thể dẫn đến trầm cảm, vấn đề về trí nhớ và sự thèm ăn.

9. Mất ngủ

Lười vận động có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Cơ thể bạn coi việc ngồi liên tục như là nghỉ ngơi, ngay cả khi bạn đang phải hoạt động tâm thần ở tư thế ngồi. Do đó, nếu bạn "nghỉ ngơi" cả ngày, cơ thể bạn quyết định rằng bạn không còn cần ngủ và thời gian thư giãn nữa. Kết quả là chất lượng giấc ngủ giảm đi, bạn thường xuyên mất ngủ và trở nên mệt mỏi vô cùng. Tập thể dục thường xuyên giúp bạn thoát khỏi chứng mất ngủ và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

10. Bệnh tiểu đường

Insulin là hormone giúp cơ thể bạn đốt cháy đường và carbohydrate để tạo ra năng lượng. Không hoạt động ảnh hưởng tiêu cực đến lượng hormone (tác động thêm đến hệ thống miễn dịch của bạn). Nếu ngồi lâu, hiệu quả của insulin sẽ giảm 24%. Một người trung bình ngồi 8 giờ một ngày (điển hình là những người làm việc trong môi trường văn phòng). Hoặc có thể bạn chỉ ngồi làm việc 6 tiếng, sau đó bạn xem TV, chơi game hoặc sử dụng PC khi về nhà. Trong vòng hai tuần sau, cơ thể của bạn có khả năng tăng việc kháng insulin. Phản ứng vật lý cho hiện tượng này là tăng cân. Kéo theo đó là lượng đường trong máu cao hơn và có thể dẫn đến bệnh tiểu đường tuýp 2.

Vào năm 2016, Diabetes Care đã báo cáo rằng dành 3 phút di chuyển cứ sau 30 phút ngồi sẽ giúp cải thiện mức đường huyết.

Làm thế nào để tránh ngồi nhiều?

Một số công ty cố gắng thúc đẩy nhân viên của mình hoạt động tích cực hơn bằng cách đặt bình nước và thùng đựng đồ ra xa bàn làm việc để buộc họ phải đứng lên đi lại ngay trong văn phòng, tăng hoạt động vận động cho cơ thể như lắp đặt bàn chơi bóng bàn, tổ chức các cuộc họp và đào tạo, nơi nhân viên phải di chuyển.

Ngoài ra, các nhà khoa học và bác sĩ cũng đưa ra khuyến nghị giúp giảm thiểu tình trạng ngồi lì một chỗ như:

Đi bộ đường dài thường xuyên hơn.

Không ngồi quá nhiều khi di chuyển bằng phương tiện công cộng.

Di chuyển đến bàn đồng nghiệp thay vì gọi cho họ bằng điện thoại.

Đi bộ trong giờ ăn trưa hoặc ăn ngoài trời.

Sử dụng cầu thang bộ thay vì thang máy.

Nghỉ giải lao để làm một số việc đơn giản như kéo dãn cơ...

Linh Đức