Theo dõi chặt chẽ diễn biến hạn mặn tại ĐBSCL

Chính quyền địa phương, người dân cần thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo nguồn nước, thuỷ triều, xâm nhập mặn

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ đầu mùa khô năm 2023 - 2024, ở ĐBSCL đã xảy ra 3 đợt xâm nhâp mặn tăng cao từ 8 - 13/2, từ 10 - 14/3 và từ 22 - 28/3.

Qua theo dõi diễn biến ranh mặn, xâm nhập mặn năm nay ở mức cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN) và năm 2023. Xâm nhập sâu nhất xuất hiện vào đợt từ ngày 8 - 13/3 với ranh mặn 4o/oo vào sâu 40 - 66km, có nơi sâu hơn, ranh mặn 1o/oo tại tỉnh Tiền Giang và Bến Tre vào sâu 70 - 76km tùy theo sông.

Đặc biệt tại khu vực Bến Tre, xâm nhập mặn tương đương năm 2016, sông Cổ Chiên sâu hơn năm 2016. Đợt triều ngày 23 - 24 (15/2 âm lịch) đã đẩy mặn vào sâu nên thời gian giảm mặn sẽ diễn ra dài ngày. Bên cạnh đó, các kênh rạch một số tỉnh ĐBSCL đang khô cạn, tình trạng sụt lún vẫn tiếp tục tại một số tỉnh Nam sông Hậu.

Điều này có thể gây bất lợi đối với công tác sản xuất lúa, bởi cuối tháng 3 là thời điểm các tỉnh ĐBSCL chuẩn bị kết thúc thu hoạch và sẽ tiến hành xuống giống vụ lúa Hè thu 2024.

Nhận định về tình hình xâm nhập mặn trong thời gian tới, Phó Giám đốc Trung tâm khí tượng thủy văn quốc gia Hoàng Văn Đại cho biết, năm nay mùa mưa tại Nam Bộ khả năng sẽ đến muộn hơn so với TBNN, khoảng từ tuần giữa tháng 5. Do vậy, thời gian tới, nắng nóng gay gắt vẫn sẽ xảy ra tại khu vực này với nền nhiệt cao.

Từ nay đến cuối mùa hạn mặn năm 2024, lượng dòng chảy từ thượng nguồn Mekong về ĐBSCL tiếp tục thiếu hụt so với TBNN và sẽ còn khoảng 3 đợt xâm nhập mặn tăng cao (từ ngày 8 - 14/4, 23 - 28/4, 6 - 12/5).

Khả năng đợt xâm nhập cao nhất vào thời kỳ 8 - 14/4, với ranh mặn 4g/l tại các cửa sông ở mức cao hơn TBNN và cao hơn năm 2023. Cụ thể, trên các sông Vàm Cỏ ranh mặn từ 80 - 100km, các cửa sông Cửu Long từ 48 - 70km, sông Cái Lớn từ 50 - 57km, ảnh hưởng lớn đến dân sinh, sản xuất nông nghiệp tại khu vực. Các tỉnh bị tác động nhiều nhất là Tiền Giang, Bến Tre, Hậu Giang, Trà Vinh, Sóc Trăng và Cà Mau.

"Nguyên nhân gây ra tình trạng khô hạn, xâm nhập mặn tại ĐBSCL trước hết là do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino nên từ đầu năm 2024 đến nay, khu vực ĐBSCL hầu như không mưa (hụt chuẩn từ 60 - 95%), ngày nắng kéo dài làm cho một lượng lớn nước mặt tích trữ trong các ruộng, kênh, sông, hồ bị bốc hơi. Đồng thời nguồn nước từ thượng nguồn sông Mekong về ĐBSCL ở mức thấp hơn TBNN, kết hợp với thời kỳ triều cường đã đẩy mặn vào sâu nội đồng", ông Hoàng Văn Đại phân tích.

Về công tác dự báo, trước tình hình lũ ở phía thượng nguồn và diễn biến El Nino, ngay từ trước mùa kiệt năm 2023 - 2024, Tổng cục Khí tượng thủy văn đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn tăng cường công tác quan trắc, giám sát, dự báo, cảnh báo xâm nhập mặn kết hợp với tăng cường công tác truyền tin.

Đài Khí tượng thủy văn Nam Bộ đã chủ động theo dõi, cảnh báo sớm khu vực nào ở ĐĐSCL chịu tác động để cung cấp thông tin sớm nhất có thể để đến với người dân, chính quyền địa phương để có kế hoạch trong sản xuất. Nhờ đó, một số địa phương đã chủ động xuống giống sớm, né mặn, tích trữ nước.

Hiện nay, cơ quan khí tượng thủy văn thường xuyên cung cấp thông tin dự báo, cảnh báo xâm nhập mặn định kỳ cho Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai tại địa phương. Khi mặn tăng đột xuất, có bản tin tăng cường để phục vụ kịp thời. Các thông tin được chuyển tải trên Zalo, Facebook, nhóm phòng chống thiên tai địa phương.

Các bản tin dự báo xâm nhập mặn với tần suất 10 ngày/bản tin, dự báo độ mặn cao nhất đến từng điểm quan trắc, dự báo ranh mặn 1o/oo và 4o/oo đến từng sông chính trên địa bàn tỉnh số liệu độ mặn được cập nhật gửi đến các địa phương hàng ngày tại các điểm quan trắc.

"Chúng tôi cũng lưu ý các khu vực không thường xuyên bị tác động bởi xâm nhập mặn, nhất là vùng cây ăn trái, bà con nên kiểm tra độ mặn khi sử dụng nước để tránh thiệt hại do xâm nhập mặn gây ra trong thời gian cao điểm này", ông Hoàng Văn Đại cho biết.

Theo ông Hoàng Văn Đại, nguy cơ thiếu nước cho sản xuất và sinh hoạt đã hiện hữu. Cơ quan khí tượng thủy văn khuyến cáo, trước hết, chính quyền địa phương, các cơ quan có trách nhiệm phòng chống thiên tai cần khuyến cáo, hướng dẫn người dân sử dụng tiết kiệm nguồn nước, tránh làm ô nhiễm nguồn nước để đảm bảo nguồn nước có chất lượng tốt phù hợp với nhu cầu sử dụng cho sinh hoạt. Bên cạnh đó, thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo nguồn nước, thuỷ triều, xâm nhập mặn.

Các địa phương tiếp tục triển khai công tác tuyên truyền, rà soát, kiểm soát các công trình lấy nước, đồng thời cần kiểm tra chất lượng nước tại các khu vực ít xảy ra xâm nhập mặn để tránh các sự cố.