Tin vui trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu: Điện than đã giảm

Bà Laura Myllyvirta, tác giả của nghiên cứu, nhấn mạnh : ''Kỷ nguyên tăng trưởng nhanh chóng của các nhà máy than đã chấm dứt''.

Sự sụt giảm của điện than là một chỉ báo rất quan trọng trong cuộc chiến khí hậu, bởi nhiệt điện than chiếm đến một nửa số lượng khí thải gia tăng trong năm 2018.

Trẻ em gửi lời ước đến Thượng đỉnh Khí hậu qua ông già Noel Xanh.

Than là loại năng lượng ô nhiễm nhất, nhưng lại được sử dụng nhiều do giá rẻ. Trong vòng 30 năm qua, lượng điện than tăng đến gấp 2,5 lần. Việc điện than thoái lui trong năm 2019 mới chỉ cho phép trở lại mức 2017, có nghĩa là vẫn còn rất cao. Hiện tại than vẫn góp 30% khí thải gây hiệu ứng nhà kính và là nguồn năng lượng tạo điện số một thế giới.

Có ba yếu tố chính giải thích sự tụt lùi của điện than trong năm vừa qua. Thứ nhất là tăng trưởng kinh tế toàn cầu chững lại, thứ hai là chính sách chia tay với than đá tại Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), và thứ ba là tỷ lệ năng lượng tái tạo tăng lên. Từ đầu năm đến nay, 57 nhà máy điện than bị đóng cửa tại Mỹ. Điện than ở châu Âu sụt giảm mạnh (dự kiến 23% tính trên toàn EU). Theo tác giả nghiên cứu, tại EU, thuế đánh vào khí thải lần đầu tiên đạt mức đáng kể (20 euro/tấn), cho phép năng lượng tái tạo trở nên hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, điện than lại tăng lên ở châu Á, đặc biệt đáng lo ngại tại Trung Quốc, nền kinh tế thứ hai thế giới và là quốc gia gây ô nhiễm số một thế giới.

Theo nghiên cứu của tổ chức phi chính Global Energy Monitor của Mỹ, các nhà máy điện than đang hoặc sắp được xây dựng tại Trung Quốc có tổng công suất là 148 gigawatt, có nghĩa là tương đương với toàn bộ công suất hiện có của các nhà máy điện than của châu Âu (khoảng 150 gigawatt).

Trung Quốc đang trở thành ''gót chân Asin'' trong cuộc chiến Khí hậu, theo nhận xét của giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (AIE), Fatih Birol.

Tình hình Trung Quốc có vẻ đầy nghịch lý. Trong lúc tăng trưởng về nhu cầu năng lượng chững hẳn lại (từ 6,7% hai năm 2017 – 2018 xuống còn 3% trong năm nay), thì các công ty Trung Quốc gia tăng đầu tư vào năng lượng than. Cứ hai tuần lại có thêm một nhà máy nhiệt điện than mới mọc lên. Trung Quốc đang làm ngược lại với những gì mà quốc gia này cam kết, giảm 40% sản xuất than trong 10 năm tới.

Không chỉ riêng Trung Quốc, giới bảo vệ môi trường chú ý đến tình trạng nói một đàng, làm một nẻo của nhiều tập đoàn kinh tế, khiến việc sản xuất than trên thế giới tiếp tục được duy trì trên quy mô lớn. Theo AFP, trong vòng ba năm gần đây, thêm 745 tỷ USD được đầu tư vào lĩnh vực than đá. Các nhà điều tra điểm mặt hơn 1.000 dự án nhà máy than của 258 doanh nghiệp, với tổng công suất dự kiến 570 gigawatt. Các ngân hàng Nhật Bản chiếm một phần ba tổng số đầu tư nói trên. Các ngân hàng châu Âu chịu trách nhiệm 26%.

Một thái độ hai mặt điển hình là tập đoàn Santander của Tây Ban Nha, nhà tài trợ cho thượng đỉnh Khí hậu COP 25, vốn đã cam kết không trực tiếp tài trợ cho than đá, nhưng vẫn đầu tư 655 triệu USSD cho ba nhà máy điện than tại Ba Lan, với tổng công suất 5,7 gigawatt.

Tác giả của các số liệu điều tra này, được công bố hôm 05/12, là hai tổ chức môi trường Urgewald et BankTrack, nhờ sự trợ giúp của một mạng lưới các tổ chức phi chính phủ toàn cầu. Một người phụ trách của BankTrack nêu trường hợp hai ngân hàng lớn BNP Paribas (Pháp) và Barclays (Anh), như một ví dụ tiêu biểu. Các ngân hàng này tránh đầu tư trực tiếp vào than đá, nhưng lại tiếp tục đầu tư cho các doanh nghiệp than đá.

Tại thượng đỉnh Khí hậu COP 25 khai mạc hôm 02/12 ở Madrid (Tây Ban Nha) kéo dài hai tuần lễ, lãnh đạo các quốc gia đang đứng trước áp lực ngày càng lớn, phải nâng mạnh mức cam kết cắt giảm khí thải. Hiện tại, theo giới khoa học, nếu thực hiện đúng các cam kết đã có, Trái đất đang trên đường tiến đến nhiệt độ hơn 3°C so với thời tiền công nghiệp (vượt xa mục tiêu không để nhiệt độ tăng quá từ 1,5°C đến 2°C, đã được cộng đồng quốc tế thông qua với Thỏa thuận Paris 2015).

Với mức tăng nhiệt độ này, nhân loại sẽ phải đối mặt với những hiện tượng thời tiết cực đoan dữ dội hơn nhiều so với hiện nay, vượt quá khả năng kiểm soát, cũng như hàng loạt biến đổi môi trường kinh hoàng khác, đơn cử như nước biển dâng cao do tan băng, nhấn chìm hàng loạt vùng đồng bằng ven biển.

Năm 2019 được nhiều người nói đến như ''Năm thức tỉnh Khí hậu'', với các cuộc tuần hành, bãi khóa khổng lồ của giới trẻ, đặc biệt tại các nước phương Tây. Tại Madrid, trong lúc thượng đỉnh diễn ra, hôm qua, 06/12, hơn trăm nghìn người biểu tình lên án ''chủ nghĩa tư bản đang giết chết hành tinh''… Những người biểu tình mang một chiếc quan tài tượng trưng cho ''Môi trường'', bị hiến tế cho tham vọng ''phát triển'' mù quáng.

222 tổ chức của các cha mẹ trên toàn thế giới, thuộc 27 quốc gia, ra tuyên bố chung gửi đến thượng đỉnh Khí hậu, kêu gọi lãnh đạo các nước hãy ''để lại cho con cháu chúng ta một thế giới mà chúng đáng được thừa hưởng''.

Linh Đức