WHO: Biến thể B.1.617 Ấn Độ là cực kỳ nguy hiểm

"Các thông tin sẵn có cho thấy, khả năng lây nhiễm của biến thể này cao hơn so với chủng virus gốc. Vì vậy, chúng tôi đã xếp biến thể B.1.617 được phát hiện ở Ấn Độ vào nhóm "đáng lo ngại" (VOC) trên quy mô toàn cầu", Maria Van Kerkove, người đứng đầu nhóm ứng phó Covid-19 của WHO, cho biết hôm 10/5.

VOC gồm những biến thể virus corona nguy hiểm hơn chủng gốc, với khả năng lây nhiễm và gây chết người cao hơn. WHO trước đó đã xếp B.1.617 vào nhóm "biến chủng đáng chú ý" (VOI), mức độ nguy hiểm thấp hơn so với VOC.

Biến thể B.1.617 được phát hiện lần đầu ở vùng Vidarbha, bang Maharashtra của Ấn Độ vào tháng 12 năm ngoái. B.1.617 chứa 2 đột biến L452R và E484Q, hay được gọi là "đột biến kép". Theo WHO, biến thể B.1.617 đã có mặt ở hơn 20 quốc gia.

Đồng thời, một chuyên gia Singapore mới đây cho biết SARS-CoV-2 gây bệnh Covid-19 đã trải qua hơn 6.600 lần đột biến riêng biệt protein gai.

Theo The Straits Times ngày 10/5, Tiến sĩ Sebastian Maurer-Stroh, Giám đốc điều hành Viện Tin sinh học tại Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu Singapore là người tham gia quá trình thu thập và phân tích những biến đổi về sự nhân lên bộ gene của virus này trên nền tảng dữ liện GISAID – nơi chia sẻ hơn 1,5 triệu chuỗi trình tự gene virus trên toàn cầu, cho biết kể từ khi được phát hiện lần đầu vào tháng 12/2019 đến nay, đã có hơn 6.600 đột biến riêng biệt với protein gai của SARS-CoV-2.

Virus đột biến bất cứ khi nào xảy ra “sai sót” trong quá trình sao chép. Điều này có thể ở dạng thêm vào, xóa đi hoặc thay đổi mã gene di truyền của virus. Nếu sự “sai sót” đó làm tăng khả năng sinh tồn của virus thì những phiên bản “lỗi” hay nói cách khác là các đột biến sẽ tồn tại lâu hơn, thậm chí áp đảo phiên bản gốc.

Ví dụ, đột biến D614G bắt đầu lây lan mạnh hồi tháng 2.2020 hiện đã được tìm thấy ở tất cả các mẫu virus, dù chúng là biến thể nào. Chính vì sự áp đảo phổ biến đó, đột biến này được WHO định danh nhóm riêng là G. Theo WHO, đột biến nhóm G làm tăng khả năng lây lan và truyền bệnh nhưng không đồng nghĩa độc tính cao hơn, và nó cũng không ảnh hưởng tới triệu chứng, việc điều trị hay vắc xin. Biến chủng B.117 ở Anh cũng thuộc nhóm phụ của đột biến nhóm G.

Câu hỏi đặt ra là tại sao có nhiều biến chủng virus như vậy nhưng WHO đến nay chỉ liệt kể 4 biến chủng “đáng lo ngại” gồm biến chủng ở Anh, Nam Phi, Brazil và mới nhất là Ấn Độ. Ngoài ra một số biến chủng khác được xếp vào nhóm “đáng quan tâm”.

Virus đột biến được xếp vào biến chủng “đáng lo ngại” khi có bằng chứng về 1 trong 3 tiêu chí gồm: nó lây nhiễm dễ dàng hơn, gây bệnh nặng hơn, giảm trung hòa kháng thể, hoặc giảm hiệu quả điều trị, vắc xin hay chẩn đoán.

Tiến sĩ Maurer-Stroh giải thích rằng không phải tất cả đột biến đều làm thay đổi bệnh theo những cách trên. Những đột biến như thế không gây ra làn sóng lây nhiễm lớn nên không gây lo ngại.

Ngày 10/5, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh hợp tác toàn cầu trong vấn đề chia sẻ vaccine là lựa chọn duy nhất để chấm dứt đại dịch COVID-19.

Phát biểu tại cuộc họp báo ở Geneva (Thụy Sĩ), ông Tedros nêu rõ sự bất bình đẳng toàn cầu trong tiếp cận vaccine vẫn là một trong những nguy cơ lớn nhất đối với việc chấm dứt đại dịch COVID-19. Ông nhấn mạnh: "Chúng ta không thể đánh bại đại dịch bằng cách cạnh tranh, chúng ta không thể. Nếu các bạn cạnh tranh để có nguồn lực, hoặc nếu bạn cạnh tranh để có lợi thế địa chính trị, thì virus sẽ thắng thế".

Tổng giám đốc WHO nhận định thêm rằng nguyên tắc rất cơ bản đó là coi virus SARS-CoV-2 là kẻ thù chung. Cũng theo ông, bất chấp việc giảm số ca nhiễm mới COVID-19 tại hầu hết các khu vực, trong đó có châu Mỹ và châu Âu - hai khu vực chịu tác động lớn nhất trong đại dịch, cho đến nay thế giới vẫn đang chứng kiến con số cao "không thể chấp nhận được", với hơn 5,4 triệu ca nhiễm virus SARS-CoV-2 và gần 90.000 ca tử vong ghi nhận trong tuần qua.

Theo số liệu của WHO, các nước có thu nhập cao và trung bình cao, chiếm 53% dân số toàn cầu, đã nhận được 83% số vaccine ngừa COVID-19 của cả thế giới. Trong khi đó, các nước có thu nhập thấp và trung bình thấp chỉ nhận được 17% tổng số vaccine.

Đ.L