WHO: Thế giới đừng kỳ vọng COVID-19 sẽ tự hết vào mùa hè

Tính đến thời điểm hiện tại, có 415 ca tử vong ngoài lãnh thổ Trung Quốc. Những nước có nhiều ca tử vong là: Ý cao nhất với 197 ca, Iran - 124, Hàn Quốc - 42, Nhật Bản - 12, Pháp-7, Tây Ban Nha -5, Mỹ - 14,...

Ý hiện là nước ghi nhận số ca tử vong vì COVID-19 mỗi ngày cao nhất thế giới với 49+ ca trong 24 giờ qua. Cơ quan y tế quốc gia của Ý cho biết độ tuổi trung bình của những người tử vong vì COVID-19 tại nước này là 81, trong đó 28% là phụ nữ và hầu hết đều mắc bệnh nền từ trước khi nhiễm virus. Tỉ lệ tử vong vì COVID-19 tại Ý là 4,25%, cao hơn hầu hết các quốc gia khác.

Thông điệp cảnh báo về sự bùng phát dịch COVID-19 xuất hiện trên một màn hình tại Hội đồng châu Âu ở Brussels (Bỉ).

*Trong cuộc họp báo ngày 6/3, Giám đốc Chương trình Y tế Khẩn cấp thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Michael Ryan cảnh báo thế giới đừng kỳ vọng COVID-19 sẽ tự hết vào mùa hè. Theo ông, giới chuyên gia hiện vẫn chưa hiểu rõ hoàn toàn cơ chế hoạt động và khả năng lây lan của COVID-19 "dưới các điều kiện thời tiết khác nhau", do đó chưa có dữ liệu để khẳng định virus sẽ tự hết khi mùa hè đến. "Chúng ta phải luôn cảnh giác rằng dịch sẽ còn phát triển mạnh trong thời gian tới. Việc cho rằng COVID-19 sẽ tự mất như cúm mùa hoàn toàn là một hy vọng viễn vông", ông Ryan nhấn mạnh.

Theo ông Ryan, nhìn chung chính phủ các nước vẫn nên cẩn trọng trong mọi động thái liên quan đến phòng ngừa COVID-19, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu các phương pháp điều trị mới và vaccine phòng bênh.

Nhiều chuyên gia cũng tỏ ra đồng tình với phát biểu của Giám đốc Ryan và đều cảnh báo không được chủ quan trông chờ ngày hết dịch.

GS Marc Lipsitch thuộc ĐH Harvard (Mỹ) cho biết quan điểm dự đoán ngày tàn dịch đã có tiền lệ từ trước. Cụ thể, dịch SARS (Hội chứng suy hô hấp cấp tính nặng) khi bắt đầu lây lan hồi năm 2002 cũng từng được dự đoán sẽ biến mất vào mùa hè cùng năm, nhưng phải mãi đến cuối năm 2003 thì virus mới được kiểm soát. "Tôi cho rằng 'biến mất' là một từ dở tệ đã được dùng để mô tả những gì xảy ra với dịch SARS. SARS được kiểm soát nhờ những nỗ lực y tế cộng đồng mạnh mẽ, can đảm chưa từng thấy ở thời hiện đại. Chưa có dịch bệnh nào tự biến mất được", ông Lipsitch nói.

Với nhận định trên, giới chuyên gia khẳng định cách các quốc gia đối phó với COVID-19 như thế nào có tác động rất lớn đến thời gian tồn tại của dịch bệnh.
GS Emily Chan Ying-yang thuộc ĐH Trung Quốc (Hong Kong) cho biết dù chưa rõ dịch bệnh COVID-19 có xuất hiện thêm về sau hay không nhưng những khác biệt về pháp lý, chính sách và hành vi của con người trên toàn cầu sẽ tạo điều kiện cho dịch kéo dài.

Ông Michael Osterholm, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu bệnh truyền nhiễm và chính sách ở ĐH Minnesota (Mỹ) cũng nhận định cách virus lây trong cộng đồng cho thấy nhiều khả năng dịch bệnh sẽ kéo dài trong một thời gian nữa vì có đủ vật chủ cho virus bám vào.

Trong khi đó, chuyên gia Amesh Adalja từ ĐH Johns Hopkins (Mỹ) bình luận nhiều khả năng COVID-19 sẽ thành bệnh thường như cảm cúm ở một số khu vực và nhóm dân số. Tệ hơn, thế giới có thể phải mới có thể phải trải qua năm mùa dịch COVID-19 mới có thể phát triển thành công vaccine.

*Dịch COVID-19 nay đã có mặt ở 93 quốc gia và vùng lãnh thổ. Khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất vẫn là châu Á với các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran và TQ. Tuy nhiên, châu Âu cũng đang nổi lên các điểm nóng đáng báo động ở Pháp, Ý và Đức.

Được biết tỉ lệ tử vong trung bình của virus vẫn được các chuyên gia ước tính ở mức tương đối thấp, từ 1% đến hơn 3%. Dù vậy, trong báo cáo điều tra nhân khẩu về nhóm độ tuổi có nguy cơ tử vong vì COVID-19 được WHO công bố mới đây phối hợp cùng một số cơ quan TQ đã có hai phát hiện đáng chú ý: Khả năng tử vong tỉ lệ thuận với độ tuổi và tỉ lệ tử vong ở trẻ em dưới 10 tuổi là bằng không.

Cụ thể, đối tượng có nguy cơ tử vong cao nhất là người trên 80 tuổi với tỉ lệ tử vong trên ca nhiễm lên đến 21,9%. Tỉ lệ tử vong cũng tăng dần theo nhóm tuổi với 0,2% ở đối tượng 10-39 tuổi; 0,4% của nhóm 40-49 tuổi; 1,3% của nhóm 50-59 tuổi; 3,6% của nhóm 60-69 tuổi và 8% cho nhóm 70-79 tuổi.

Báo cáo về các ca tử vong bên ngoài TQ cũng cho kết quả tương tự. Theo đó, đến 60% nạn nhân tử vong tại Ý đều tầm 80 tuổi và không ai dưới 60 tuổi. Một số người đã mắc sẵn các vấn đề tim mạch và một số bệnh lý nền khác.

Ngoài ra, tỉ lệ tử vong trên ca nhiễm ở những người có tiền sử bệnh án về tim mạch chiếm 10,5%; tiểu đường chiếm 7,3%, bệnh hô hấp mạn tính chiếm 6,3%; huyết áp cao chiếm 6%; ung thư chiếm 5,6%. Những người không có tiền sử bệnh án có tỉ lệ tử vong là 0,9%.

Trong khi đó, tỉ lệ tử vong trên ca nhiễm của nam giới cũng cao hơn tỉ lệ tử vong trên ca nhiễm ở nữ giới với các tỉ lệ theo thứ tự là 2,8% và 1,7%. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu vẫn chưa rõ nguyên do dẫn đến sự chênh lệch này.

GS David Weber thuộc ĐH North Carolina (Mỹ) thiên về cách giải thích đầu tiên, cho rằng việc trẻ em ít bị mắc bệnh có thể bắt nguồn từ cách dịch bệnh bùng phát. Cụ thể, virus được cho là bắt đầu lây lan tại một khu chợ hải sản ở Vũ Hán, nơi bán các động vật sống. Theo ông Weber, không có nhiều trẻ em lui tới khu vực này và do đó nguy cơ nhiễm bệnh được giảm thiểu.

Trên thực tế, sự khác biệt về triệu chứng giữa các nhóm tuổi khác nhau cũng có thể được nhận thấy ở nhiều bệnh về đường hô hấp khác. Cúm mùa Mỹ, căn bệnh khiến hàng triệu người lây nhiễm mỗi năm tại Mỹ, thường gây tử vong cho người lớn nhiều hơn là trẻ nhỏ. Theo Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC), hàng ngàn trẻ em nước này phải nhập viện mỗi năm vì cúm nhưng số ca tử vong rất hiếm. Ngược lại, 50%-70% số ca nhập viện do cúm ở Mỹ xảy ra ở nhóm người từ 65 tuổi trở lên. 70%-85% số ca tử vong cũng xảy ra ở nhóm tuổi này.

Các dữ liệu của WHO cũng cho thấy một sự trùng hợp đáng chú ý giữa dịch COVID-19 với dịch SARS (Hội chứng hô hấp cấp tính nặng) và MERS (Hội chứng hô hấp Trung Đông) trong quá khứ. Đợt dịch SARS hồi năm 2003 đã khiến 8.098 người nhiễm bệnh và hơn 800 người tử vong trong hơn chín tháng. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp mắc bệnh đều là người lớn tuổi, còn tỉ lệ tử vong đối với độ tuổi dưới 24 chưa đầy 1%. Khi dịch MERS bùng phát ở Saudi Arabia (năm 2012) và Hàn Quốc (năm 2015), hơn 800 người thiệt mạng nhưng hầu hết trẻ em không bộc lộ triệu chứng.

*Ngày 6/3, kênh truyền hình Fuji cho biết, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe chuẩn bị bổ nhiệm một thành viên chính phủ chuyên trách công tác đối phó với dịch. Theo nguồn tin, đó là Bộ trưởng phụ trách tái thiết kinh tế Nishimura Yasutoshi. Với tư cách là quan chức chính phủ chuyên trách cao nhất trong đối phó dịch bệnh, ông Nishimura sẽ nhận chỉ thị trực tiếp của Thủ tướng Abe, thay mặt Thủ tướng Abe trong một số cuộc họp liên quan, đại diện chính phủ trong tiến trình thảo luận tại Quốc hội về việc xây dựng cơ sở pháp lý để có thể tuyên bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc về Covid-19.

Trong ngày 6/3, Bộ Ngoại giao Nhật Bản thông báo sẽ hủy 2,8 triệu thị thực đã được cấp cho các công dân Trung Quốc và 17.000 thị thực được cấp cho các công dân Hàn Quốc từ ngày 9/3.

*Chính quyền Iran ngày 6/3 cảnh báo có thể dùng “vũ lực” để hạn chế đi lại giữa các thành phố và thông báo virus corona chủng mới, đã làm thiệt mạng 124 người trong số 4.747 trường hợp được xác nhận tại nước này. Ông nhận virus đang hiện hữu ở tất cả 31 tỉnh của Iran. Lời đe dọa này có thể nhằm ngăn mọi người tận dụng việc trường học đóng cửa để ra biển chơi hoặc đi nghỉ mát. Các hãng thông tấn bán chính thức ở Iran đã đăng hình ảnh những hàng xe dài nối đuôi nhau khi mọi người từ Tehran đổ xô ra biển Caspi hôm 6/3, dù chính quyền trước đó đã yêu cầu mọi người ở lại thành phố.

Iran ngày 5/3 thông báo sẽ đặt các trạm kiểm soát để hạn chế việc đi lại giữa các thành phố lớn, với hi vọng ngăn chặn sự lây lan của virus.

*Bộ Y tế Cộng hòa Czech thông báo các biện pháp mới đối với những người trở về từ Ý từ ngày 7/3 phải liên hệ với bác sĩ và tự cách ly trong 14 ngày, theo CNN. Những người vi phạm quy định có thể bị phạt tới ba triệu crown Czech (khoảng 130.000 USD). Hiện khoảng 16.500 công dân nước này ở Ý.

Linh Đức