Xây trường nội trú: Công bằng trong tiếp cận giáo dục, nâng chất lượng nhân lực vùng biên

Tổng Bí thư Tô Lâm và học sinh, giáo viên trong lễ khánh thành Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở Si Pa Phìn, tỉnh Điện Biên. (Ảnh: TTXVN)

Sáng nay, 19/3, lễ khởi công 121 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền đã được tổ chức đồng loạt tại 17 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Đây là sự kiện mang tính nhân văn sâu sắc, đảm bảo mọi học sinh dù ở vùng biên viễn xa xôi nhất của Tổ quốc vẫn được công bằng trong tiếp cận giáo dục chất lượng. Ngoài ra, đây cũng là sự kiện có ý nghĩa chính trị khi việc nâng cao chất lượng cuộc sống, chất lượng nhân lực vùng biên chính là củng cố vững vàng phên dậu quốc gia.

Xây dựng "thần tốc"

Việc xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền thực hiện theo Thông báo kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị. Theo đó, sẽ có 248 trường phổ thông liên cấp nội trú được xây dựng tại 248 xã vùng biên giới đất liền.Với ý nghĩa nhân văn và chính trị - xã hội quan trọng, sự quan tâm sâu sắc của Tổng Bí thư Tô Lâm, tinh thần chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ, các công trình đã trường nội trú vùng biên đã được thực hiện với quy mô chưa từng có và tốc độ “thần tốc.”

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại lễ khởi công 121 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền sáng nay, 19/3. (Ảnh: TTXVN)

Trong giai đoạn 1, ngày 9/11/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trì lễ khởi công đồng loạt 100 trường trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền tại 14 tỉnh. Nhờ sự vào cuộc quyết liệt huy động nhiều nguồn lực, từ chủ trương khởi công 100 trường nhưng thực tế đã có 108 trường được xây dựng, bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/8/2026.

Trong giai đoạn 2, khởi công xây dựng 121 trường với tổng kinh phí dự kiến 30.000 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương hỗ trợ khoảng 28.000 tỷ đồng, ngân sách địa phương bố trí khoảng 2.000 tỷ đồng. Các trường được xây dựng bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/8/2027, kịp thời phục vụ năm học mới 2027-2028.

So với mục tiêu 248 trường đã giảm 19 trường do một số địa phương có địa hình thuận lợi, học sinh chưa có nhu cầu nội trú nên không tổ chức mô hình trường phổ thông nội trú; có địa phương tự bỏ ngân sách để xây dựng.

Theo đó, đến năm học 2027-2028, tất cả các xã vùng biên giới có điều kiện đi lại khó khăn đều có trường nội trú liên cấp để phục vụ nhu cầu học tập của học sinh.

Ngay khi bắt đầu triển khai chương trình xây dựng các trường nội trú vùng biên, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh mục tiêu rất cao về tiến độ và yêu cầu các bộ ngành, địa phương có biên giới phải tập trung chỉ đạo quyết liệt, hành động quyết liệt, khẩn trương, quyết tâm thực hiện với tinh thần vừa làm vừa tổng kết, vừa rút kinh nghiệm và điều chỉnh phù hợp, bảo đảm hiệu quả, bền vững.

“Phải làm cho bằng được, với trách nhiệm cao nhất, vì lợi ích quốc gia, dân tộc, vì tương lai con em đồng bào các dân tộc nơi biên cương của Tổ quốc,” Thủ tướng nhấn mạnh.

Hiện trên khắp các tỉnh, thành có các xã vùng biên, các công trình xây dựng trường nội trú đang được khẩn trương xây dựng với tinh thần “vượt nắng, thắng mưa,” gấp rút triển khai bất kể ngày đêm.Với tốc độ thần tốc, Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở Si Pa Phìn (tỉnh Điện Biên) - ngôi trường đầu tiên trong chương trình xây dựng các trường nội trú vùng biên đã được khánh thành ngày 31/1/2026, chỉ sau 6 tháng từ ngày khởi công, đáp ứng mong mỏi, nguyện vọng của người dân.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính và các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công, động thổ đồng loạt các trường nội trú liên cấp biên giới. (Ảnh: TTXVN)

Những ngôi trường mơ ước

Phát biểu tại lễ khánh thành Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học Cơ sở Si Pa Phìn, em Lò Thị Long Nhi, học sinh lớp 8, đại diện cho học sinh nhà trường đã phát biểu bày tỏ vui mừng, xúc động khi được học tập trong ngôi trường mới, khang trang với đầy đủ trang thiết bị học tập, xin hứa sẽ chăm ngoan, lễ phép, học tốt, góp phần xây dựng quê hương biên giới phát triển và bình yên.

Với các em học sinh và nhân dân Si Pa Phìn, đây thực sự là ngôi trường mơ ước. Công trình có quy mô 6,88 ha với thiết kế lấy cảm hứng từ nếp nhà sàn truyền thống của đồng bào vùng cao, hài hòa tuyệt đối với cảnh quan núi rừng Tây Bắc. Trường được trang bị cơ sở vật chất đồng bộ, hiện đại, đầy đủ tiện ích, đáp ứng nhu cầu học tập và lưu trú cho hơn 1.000 học sinh.

Khu học tập có 31 phòng học tiêu chuẩn, 14 phòng bộ môn, các phòng thiết bị giáo dục, phòng âm nhạc, phòng STEM, phòng tư vấn học đường và hệ thống thư viện. Khu nội trú và nhà công vụ gồm phòng giám hiệu, 120 phòng ở nội trú cho học sinh và 15 phòng công vụ cho giáo viên.

Ngoài ra, trường còn trang bị hệ thống tiện ích như phòng đa năng, nhà văn hóa, sân bóng, bể bơi, hệ thống bếp ăn và khu vệ sinh đạt chuẩn.

Với không gian rộng mở, hệ thống phòng học hiện đại, khu nội trú cho học sinh nhà công vụ giáo viên khang trang, đây là “giấc mơ có thật” của học sinh vùng biên, thậm chí là mơ ước với ngay cả học sinh vùng thuận lợi.

Không chỉ riêng trường Si Pa Phìn, theo chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính, việc xây dựng các trường nội trú vùng biên phải đạt những yêu cầu rất cao về tiêu chuẩn chất lượng. Quy hoạch mỗi trường phải có diện tích khoảng từ 5 đến 10 ha, gồm cả khu học tập, nội trú, công vụ, rèn luyện thể chất, sinh hoạt văn hóa và hoạt động trải nghiệm, tăng gia sản xuất. Địa điểm xây trường phải được tính toán để đảm bảo kết nối thuận lợi về mặt giao thông, có đủ hạ tầng thiết yếu đi kèm (điện, nước sạch, nước thải, viễn thông...). Việc thiết kế cần đặc biệt lưu ý đến yếu tố đặc thù vùng miền.Công tác quy hoạch, thiết kế phải rất hiện đại, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với khí hậu, văn hoá, đất đai, thổ nhưỡng vùng miền, phải rất linh hoạt, và phải có tâm. Xã vùng sâu, địa hình không bằng phẳng thì phải thiết kế thế nào để đảm bảo liên thông, tránh sạt lở, tiết kiệm đất, vừa đảm bảo thuận lợi cho các học sinh.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Quyền Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn tại lễ khởi công xây dựng trường nội trú vùng biên. (Ảnh: TTXVN)

Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định Đảng ta luôn xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là nền tảng để phát triển đất nước nhanh và bền vững. Đối với các địa bàn biên giới, vùng sâu, vùng xa, giáo dục không chỉ là nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, mà còn là giải pháp căn cơ, lâu dài để giữ vững chủ quyền quốc gia từ gốc rễ - đó là con người, là cộng đồng dân cư gắn bó với đất đai, bản làng, đường biên, cột mốc.

Mục tiêu xuyên suốt là tạo dựng môi trường thuận lợi để thầy cô giáo yên tâm công tác, gắn bó lâu dài; để học sinh được học tập, rèn luyện trong điều kiện tốt nhất; mọi trẻ em, dù ở vùng sâu, vùng xa hay biên giới, đều có cơ hội bình đẳng phát huy năng lực, trưởng thành và cống hiến.

Cũng theo Tổng Bí thư Tô Lâm, Đảng và Nhà nước sẽ tiếp tục nghiên cứu, mở rộng mô hình trường phổ thông nội trú liên cấp sang các khu vực không phải biên giới nhưng là vùng đặc biệt khó khăn, vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số, nhằm từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục giữa các vùng, miền./.