Bắc Ninh: Quyết liệt thực hiện công tác xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề

Vấn nạn ô nhiễm tại các làng nghề

Tại phường Phong Khê, thành phố Bắc Ninh, những năm qua, vấn đề ô nhiễm môi trường do các cơ sở sản xuất giấy và hơi thương phẩm đã trở thành một vấn nạn nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cộng đồng. Dù chính quyền đã triển khai nhiều biện pháp, trong đó có Đề án bảo vệ môi trường giai đoạn 2019-2025, yêu cầu các cơ sở phải sử dụng hơi thương phẩm và xây dựng hệ thống xử lý nước thải tuần hoàn, tình trạng vi phạm vẫn diễn ra. Điều đáng nói, không ít cơ sở vì lợi ích kinh tế đã cố tình né tránh các quy định, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Một góc các xưởng sản xuất giấy tại Phong Khê, Bắc Ninh.

Tại xã Văn Môn, huyện Yên Phong, tình hình ô nhiễm môi trường không kém phần nghiêm trọng. Mặc dù chính quyền địa phương đã liên tục tuyên truyền, nhắc nhở và xử phạt các trường hợp vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, các cơ sở sản xuất, tái chế nhôm tại đây vẫn hoạt động mà không tuân thủ quy định. Một chủ cơ sở tại thôn Mẫn Xá cho biết, mỗi ngày cơ sở của ông sản xuất hàng tạ nhôm thành phẩm, mặc dù biết rõ rằng khí thải và bụi nhôm có thể gây hại cho sức khỏe con người và môi trường. Tuy nhiên, vì lợi nhuận, họ vẫn bất chấp nguy cơ.

Đáng chú ý, vấn đề ô nhiễm tại xã Văn Môn không chỉ là ô nhiễm không khí. Tại đây, còn tồn tại hàng trăm nghìn tấn xỉ thải, gây ô nhiễm đất đai và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái. Các cơ sở trong Cụm công nghiệp Mẫn Xá cũng không khá hơn khi nhiều lò đúc nhôm vẫn xả khí thải trực tiếp ra môi trường, khiến khu vực này bị đe dọa trở thành một "Mẫn Xá thứ 2" với ô nhiễm trầm trọng.

Trước tình hình này, tỉnh Bắc Ninh đã triển khai mạnh mẽ các giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường. Năm 2024, Tỉnh ủy Bắc Ninh đã ban hành văn bản số 1671-CV/TU, chỉ đạo việc giải quyết triệt để vấn đề ô nhiễm tại phường Phong Khê, Cụm công nghiệp Phú Lâm và xã Văn Môn. Theo đó, các cơ sở sản xuất giấy và tái chế nhôm nằm trong khu dân cư sẽ phải dừng hoạt động trước ngày 31/12/2024. Các cơ sở trong Cụm công nghiệp nếu tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường sẽ được phép hoạt động đến hết năm 2029.

Về vấn đề này, đồng chí Vương Quốc Tuấn, Phó Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh, khẳng định: "Chúng tôi kiên quyết không châm chước, không thoả hiệp, không có vùng cấm và không có ngoại lệ trong việc xử lý các hành vi vi phạm bảo vệ môi trường".

Các cơ sở nằm ngoài Cụm công nghiệp Phú Lâm (Tiên Du, Bắc Ninh) đang tiến hành tháo dỡ nhà xưởng.

Tăng cường công tác xử lý các vi phạm môi trường

Bên cạnh việc tuyên truyền, tỉnh Bắc Ninh cũng tăng cường công tác kiểm tra, xử lý các cơ sở vi phạm. Chỉ trong năm 2021 và 2022, đã có hơn 70 cơ sở sản xuất, tái chế giấy tại Cụm công nghiệp Phú Lâm và phường Phong Khê bị xử phạt và đình chỉ hoạt động, với tổng số tiền phạt lên tới hàng chục tỷ đồng. Trong năm 2024, Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố 2 vụ án, với 4 bị can bị truy tố về tội "Gây ô nhiễm môi trường", đánh dấu một bước tiến mạnh mẽ trong công tác đấu tranh với tội phạm môi trường.

Tháng 11/2024, các cơ quan chức năng đã xử phạt hơn 70 trường hợp vi phạm môi trường tại xã Văn Môn, với tổng số tiền lên đến 30 tỷ đồng. Việc xử lý triệt để các vi phạm môi trường đã tạo ra hiệu quả rõ rệt, góp phần thay đổi diện mạo môi trường ở các làng nghề.

Cơ quan Công an làm việc với một chủ cơ sở sản xuất giấy vi phạm.

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của các cấp chính quyền và các cơ quan chức năng, tình trạng ô nhiễm môi trường tại phường Phong Khê và xã Văn Môn đang dần được giải quyết. Tại phường Phong Khê, đến tháng 10/2024, 100% các cơ sở sản xuất giấy trong khu dân cư đã ngừng hoạt động, vượt xa mục tiêu đề ra. Các lò hơi trong khu dân cư cũng đã được tháo dỡ. Tại Cụm công nghiệp Phong Khê I và II, 29/130 cơ sở đã dừng hoạt động, và thành phố Bắc Ninh đang tiếp tục tiến hành kiểm tra các cơ sở còn lại.

Tại xã Văn Môn, đến tháng 12/2024, toàn bộ các cơ sở tái chế và đúc nhôm trong khu dân cư đã dừng hoạt động, hoàn thành việc tháo dỡ lò tái chế và ống khói, góp phần cải thiện đáng kể chất lượng không khí và môi trường sống của người dân.

Kết quả của các nỗ lực này là môi trường sống của người dân tại các khu vực bị ô nhiễm nghiêm trọng trước đây đã có sự thay đổi tích cực. Tại Trường THCS Phong Khê, thầy và trò không còn phải đóng kín các cửa sổ để ngăn khói bụi và mùi ô nhiễm. Các em học sinh không còn phải đeo khẩu trang khi vào lớp và các tấm rèm cửa đã trở lại đúng với công dụng của chúng - chỉ để che nắng.

Tại xã Văn Môn, không khí đã trong lành trở lại và một môi trường sống tươi mới đã quay trở lại với người dân nơi đây. Tình trạng ô nhiễm môi trường đã được tỉnh Bắc Ninh xử lý triệt để, thể hiện quyết tâm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống cho thế hệ mai sau.

Với tinh thần kiên quyết và sự vào cuộc quyết liệt của các ngành chức năng, tình trạng ô nhiễm môi trường tại hai làng nghề này đã cơ bản được giải quyết. Bắc Ninh đã và đang chứng minh rằng môi trường không thể đánh đổi vì lợi ích kinh tế. Đây là bài học quan trọng trong việc xử lý ô nhiễm môi trường, với mục tiêu phát triển bền vững và bảo vệ cuộc sống của người dân.