Châu Á - TBD vất vả trong cuộc chiến vaccine ngừa Covid

Bài báo viết: Trong khi một số vaccine đã chứng minh hiệu quả trong các cuộc thử nghiệm giai đoạn cuối, bao gồm vaccine Pfizer-BioNTech đang được sử dụng ở Mỹ, Anh và Canada, các cơ quan chức năng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương vẫn đang đặt ra thời gian biểu thận trọng cho chiến dịch tiêm phòng vaccine. Một số nước dự tính bắt đầu trong vài tuần tới, nhưng cũng có những nước đợi cho tới nửa cuối năm sau.

Tại Nhật Bản, nơi dự kiến bắt đầu tiêm vaccine từ cuối tháng 2 năm sau, Cơ quan Dược phẩm và Thiết bị Y tế đã nhấn mạnh sự cần thiết của việc thu thập dữ liệu về tác động của vaccine đối với chính người Nhật, thay vì chỉ dựa vào kết quả thử nghiệm ở nước ngoài.

Tại Australia, Thủ tướng Scott Morrison chưa gấp rút triển khai tiêm vaccine Pfizer-BioNTech do 2 công ty của Mỹ và Đức hợp tác bào chế. Thay vào đó, Australia tiếp tục theo dõi diễn biến quá trình tiêm chủng ở Anh và Mỹ. Thủ tướng Morrison cho rằng trước khi tiến hành tiêm vaccine, cần có "sự tin tưởng tuyệt đối" vào vaccine đó.

Ngày 14/12, Singapore đã trở thành quốc gia châu Á đầu tiên phê duyệt Pfizer-BioNTech - vaccine đạt hiệu quả lên tới 95% trong các cuộc thử nghiệm giai đoạn cuối. Singapore bắt đầu tiêm vaccine vào ngày 30/12, trong đó các nhân viên y tế tại Trung tâm Quốc gia về Bệnh Truyền nhiễm (NCID) là những người đầu tiên được tiêm vaccine.

Các vaccine nổi tiếng khác đang chờ được phê duyệt bao gồm vaccine của Moderna và Oxford-AstraZeneca. Hai loại vaccine này đạt hiệu quả thử nghiệm lần lượt là 95% và 62-90%. Trong khi đó, vaccine Sinovac của Trung Quốc được thông báo có kết quả khả quan, song cho đến nay vẫn chưa có bất kỳ thông tin nào về các cuộc thử nghiệm giai đoạn 3 được công bố.

Sau khi được các cơ quan chức năng phê duyệt, việc vaccine nào được sử dụng tại quốc gia nào sẽ phụ thuộc vào các thỏa thuận ký kết với các nhà sản xuất vaccine tư nhân và Covax - sáng kiến toàn cầu do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) bảo trợ nhằm đảm bảo cho các nước có thu nhập thấp hơn được tiếp cận vaccine một cách công bằng.

Ngoài ra, các yếu tố khác mà chính phủ các nước cũng phải cân nhắc liên quan tới vaccine bao gồm chi phí, yêu cầu bảo quản và nhận thức của cộng đồng.

"Chi phí là một vấn đề lớn, có thể cản trở một số nước trong việc tiếp cận loại vaccine như họ mong muốn. Khoản tiền này không chỉ bao gồm giá vaccine, mà quan trọng hơn còn là chi phí cơ sở hạ tầng cần thiết cho việc lưu trữ và phân phối vaccine", John Siu Lun Tam, giáo sư về vi trùng học tại Đại học Bách khoa Hong Kong, nhận định.

Theo SCMP, bất chấp những nỗ lực của sáng kiến Covax, vẫn có những lo ngại rằng các quốc gia có thu nhập thấp hơn trong khu vực sẽ bị bỏ lại phía sau trong chiến dịch tiêm chủng vaccine.

Tại Đông Nam Á, các quốc gia đang phải đối mặt với vô số thách thức liên quan đến chi phí, lưu trữ và phân phối vaccine. Thái Lan, nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á, đã tuyên bố sẽ dẫn đầu chiến dịch tiêm chủng vaccine ở khu vực sông Mekong bằng cách tiếp nhận công nghệ của Oxford-AstraZeneca để tự sản xuất hàng triệu liều vaccine như "hàng hóa công cộng" cho các nước láng giềng.

Myanmar, Lào và Campuchia vẫn phụ thuộc nhiều vào cam kết của Covax nhằm cung cấp 20% số liều vaccine cần thiết với mức giá thấp, hoặc mua vaccinen của Nga và Trung Quốc. Nga và Trung Quốc vẫn khen ngợi vaccine Covid-19 tự sản xuất trong nước, trong khi các nước phát triển vẫn hoài nghi về sự minh bạch và phần lớn từ chối tiếp cận vaccine của hai nước này.

Campuchia được cho là đang tìm đến Nga để mua vaccine Covid-19 với mức giá phải chăng, ngoài 1 triệu liều họ được đảm bảo gần đây thông qua sáng kiến Covax. Tại một phiên họp gần đây của LHQ, Thủ tướng Lào Thongloun Sisoulith đã kêu gọi các nước giàu hơn giúp đỡ các nước nghèo hơn tiếp cận vaccine Covid-19 với giá cả phù hợp.

Tính đến nay, Indonesia đã mua 125,5 triệu liều vaccine Sinovac của Trung Quốc, trong khi Philippines đang cân nhắc mua 20 - 50 triệu liều, còn Singapore đã đặt hàng với số lượng chưa rõ. Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil và Chile được cho là đã đặt mua từ công ty Trung Quốc, trong khi Các Tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) và Bahrain đã cấp phép sử dụng cho vaccine này.

Mặc dù tự coi mình là quốc gia dẫn đầu khu vực về triển khai vaccine, Thái Lan hiện mới chỉ đặt mua số liều đủ để tiêm chưa đến 20% dân số thông qua hợp đồng trị giá 80 triệu USD cho vaccine Oxford-AstraZeneca. 26 triệu liều vaccine mà Thái Lan dự kiến mua sẽ được bàn giao từ tháng 5 hoặc tháng 6 năm sau. Thái Lan cũng kỳ vọng sẽ có vaccine rẻ hơn được sản xuất trong nước của Đại học Chulalongkorn ở Bangkok và dự kiến thử nghiệm trên người từ tháng 4 năm sau.

Việt Nam cũng kỳ vọng vào vaccine xin nội địa, khi 4 công ty trong nước đang phát triển vắc xin. Vaccine của Nanocovax tại Việt Nam dự kiến có giá khoảng 120.000 đồng (5,17 USD) cho mỗi mũi tiêm. Mức giá này thấp hơn so với mức giá từ 8-74 USD của Oxford-AstraZeneca, Pfizer-BioNTech và Moderna.

Andrea Taylor, Trợ lý Giám đốc các chương trình tại Viện Y tế Toàn cầu Duke ở Durham (bang North Carolina, Mỹ) cho rằng các quốc gia có thu nhập cao đã mua hơn một nửa số liều vắc xin trên thế giới thông qua các thỏa thuận sớm trên thị trường, dù chỉ chiếm 16% dân số thế giới.

"Hiện nhiều quốc gia thu nhập thấp hơn, bao gồm các nước châu Á - Thái Bình Dương, đang phải đối mặt với khoảng cách lớn về tỷ lệ vaccine Covid-19 trên dân số. Tuy nhiên, chúng tôi cũng biết rằng việc tiếp cận không công bằng với vắc xin sẽ dẫn đến tình hình tồi tệ hơn, cả về thành quả y tế và suy thoái kinh tế. Các nước thu nhập cao phải đối mặt với thâm hụt GDP tổng cộng 120 tỷ USD vào năm tới, nếu các nước thu nhập thấp hơn không được tiêm chủng. Chúng ta dường như sẽ phải đối mặt với tình huống mà có người được tiêm và người không được tiêm, ít nhất trong vài năm tới, và điều này sẽ trở nên tồi tệ hơn cho tất cả mọi người", bà Taylor nhận định.

Ngay cả khi vaccine được cung ứng đầy đủ, một số quốc gia có thể đối mặt thách thức rõ rệt về hậu cần để tiêm chủng cho người dân. Nhiều quốc gia, bao gồm các nước Đông Nam Á, có thể gặp khó khăn trong việc đảm bảo điều kiện lạnh để lưu trữ vaccine, đặc biệt là vaccine của Pfizer-BioNTech với nhiệt độ lưu trữ -80 độ C.

Tại những nước đông dân như Ấn Độ, những lo ngại đã được đặt ra về nguồn nhân lực sẵn có để tiêm chủng cho hơn 1,3 tỷ người. Các chuyên gia y tế công cộng ở địa phương hoài nghi về kế hoạch của chính phủ trong việc huy động 154.000 trong số 239.000 hộ sinh cho chiến dịch tiêm chủng hàng loạt.

Đức Linh