ĐBSCL xây dựng nền tảng dữ liệu cho canh tác lúa thông minh

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng trở thành động lực quan trọng của ngành nông nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực lúa gạo, việc xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ hóa và phân tích tối ưu quản lý, thích hợp cơ giới hóa theo từng vùng chuyên biệt được xem là giải pháp then chốt nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tối ưu hóa đầu tư và quản lý sản xuất lúa.

Hội thảo được tổ chức trên cơ sở kết quả triển khai hoạt động “Số hóa cơ giới hóa canh tác lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long” tại ba xã thí điểm Long Hưng, Thạnh Quới và Thuận Hòa, thành phố Cần Thơ.

Theo IRRI, bản đồ thích nghi cơ giới hóa đã được xây dựng nhằm hỗ trợ đánh giá mức độ phù hợp của các loại máy theo điều kiện cụ thể của từng địa bàn. Kết quả này góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xác định nhu cầu đầu tư máy móc phù hợp, tối ưu hóa phân bổ nguồn lực, nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị lúa gạo.

Ông Hồ Phi Tuấn nhấn mạnh, đối với ngành hàng lúa gạo, việc kết hợp giữa cơ giới hóa và công nghệ số không chỉ dừng ở nâng cao năng suất mà còn mở ra khả năng quản trị sản xuất chính xác, minh bạch và hiệu quả hơn, qua đó góp phần giảm chi phí đầu vào và hướng tới mục tiêu giảm phát thải.

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ cho biết, trong triển khai Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp, cơ giới hóa không chỉ dừng ở việc thay thế lao động thủ công mà phải hướng đến cơ giới hóa đồng bộ, chính xác và dựa trên nền tảng dữ liệu số.

Thời gian qua, thành phố Cần Thơ đã tích cực triển khai nhiều mô hình ứng dụng cơ giới hóa tiên tiến gắn với nông nghiệp tuần hoàn và giảm phát thải. Nhiều mô hình cho thấy hiệu quả rõ rệt như sạ hàng kết hợp vùi phân, cơ giới hóa xử lý rơm rạ, máy cuốn rơm, sản xuất phân hữu cơ từ rơm và ứng dụng máy tung phân hữu cơ trong canh tác lúa.

Theo bà Nguyễn Thị Giang, hiện nay tùy từng vùng và từng vụ sản xuất, tỷ lệ áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa tại thành phố Cần Thơ có sự khác nhau. Tuy nhiên, các khâu chủ yếu như làm đất và bơm tưới đã được cơ giới hóa hoàn toàn thông qua các tổ, nhóm dịch vụ trong cộng đồng, đáp ứng 100% nhu cầu sản xuất. Đối với khâu gieo sạ, cấy lúa, cơ giới hóa hiện đáp ứng trên 90% diện tích có nhu cầu; khâu chăm sóc lúa đạt khoảng 90% diện tích sản xuất. Việc ứng dụng máy bay không người lái trong phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân và gieo sạ chiếm khoảng 30% diện tích. Riêng khâu thu hoạch đã được cơ giới hóa đạt 100% diện tích sản xuất lúa.

Bà Nguyễn Thị Giang cho biết thêm, thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu số phục vụ quản lý sản xuất lúa theo vùng chuyên canh, phục vụ truy xuất nguồn gốc, cấp mã số vùng trồng và quản lý phát thải; thúc đẩy hình thành các tổ dịch vụ cơ giới hóa chuyên nghiệp gắn với hợp tác xã nông nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác máy móc và giảm chi phí đầu tư cho nông dân; đồng thời nhân rộng các mô hình nông nghiệp tuần hoàn từ rơm rạ, góp phần giảm ô nhiễm môi trường, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn.

Theo các đại biểu, số hóa cơ giới hóa sẽ tạo nền tảng dữ liệu phục vụ tối ưu quản lý, kết nối cung - cầu giữa nông dân và dịch vụ cơ giới hóa; hỗ trợ xây dựng chiến lược đầu tư trang thiết bị phù hợp với nhu cầu thực tế của từng địa phương; xây dựng bản đồ cơ giới hóa cho canh tác lúa vùng Đồng bằng sông Cửu Long, phục vụ hiệu quả Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, đồng thời tạo nền tảng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) trong canh tác thông minh và khuyến nông điện tử.