Làm thế nào để cơ sở y tế tư nhân vươn mình trong kỷ nguyên của pháp lý và minh bạch?

PGS.TS Mai Thị Hương – Viện trưởng Viện Sức khỏe và Môi trường vì cộng đồng (IOHEC)

Bước ngoặt pháp lý: "Bộ lọc" thanh lọc thị trường y tế

Bức tranh khốc liệt của thị trường làm đẹp đang rõ rệt hơn bao giờ hết khi sự phẫn nộ của dư luận và sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng trong thời gian qua đã phát đi một thông điệp rõ ràng: Cơ quan chức năng đang siết chặt toàn diện đối với các cơ sở thẩm mỹ "chui". Đứng trước sự thanh lọc mạnh mẽ này, nhiều ý kiến lo ngại ngành thẩm mỹ sẽ chao đảo. Tuy nhiên, dưới góc độ nghiên cứu y tế, đây lại là một cơ hội lịch sử. Nếu sự lộng hành của cơ sở chui là "căn bệnh", thì những quy định pháp lý mới nhất chính là "liều thuốc đặc trị". Thay vì coi những thay đổi của pháp luật là "rào cản", cần nhìn nhận đây là công cụ đắc lực để giải bài toán quản trị và kiến tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Những quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 mang đến nhiều thay đổi cốt lõi, bao gồm quy định giấy phép hoạt động có thời hạn 5 năm, yêu cầu bắt buộc đánh giá chất lượng hằng năm, và việc cập nhật kiến thức y khoa liên tục. Nhiều doanh nghiệp coi đây là áp lực khổng lồ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, những cơ sở thẩm mỹ "chui", những phòng khám "tự phong" tuyệt đối không bao giờ có thể đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe này.

Khi cơ quan nhà nước siết chặt luật pháp, một "bộ lọc" khổng lồ đã trực tiếp được xây dựng. Các cơ sở y tế chính quy là những đơn vị duy nhất đủ năng lực bước qua bộ lọc đó. Sự chặt chẽ của hành lang pháp lý năm 2026 không sinh ra để gây khó dễ cho doanh nghiệp, mà sinh ra để dọn dẹp hàng ngàn đối thủ cạnh tranh không lành mạnh, trả lại thị phần xứng đáng cho những cơ sở làm ăn chân chính.

Dữ liệu số: "Cơ hội vàng" để bứt phá và định vị thương hiệu

Năm 2026 đánh dấu một bước chuyển mình lớn của ngành y tế với sự ra đời của hàng loạt chính sách số hóa. Khởi đầu là Quyết định 31/QĐ-BYT (ban hành ngày 06/01/2026) về việc liên thông Sổ sức khỏe điện tử lên VNeID đối với 100% người bệnh. Ngay sau đó, đầu tháng 3, Bộ Y tế tiếp tục ban hành Quyết định số 586/QĐ-BYT (ngày 09/03/2026) - một văn bản mang tính "mệnh lệnh hành động" cho toàn ngành: Chậm nhất là tháng 12/2026, tất cả các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc phải hoàn thành triển khai hồ sơ bệnh án điện tử.

Tiếp nối lộ trình, tháng 4/2026, Quyết định 965/QĐ-BYT phê duyệt Kế hoạch triển khai hồ sơ bệnh án điện tử giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục khẳng định mục tiêu: Đến năm 2030, 100% các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên toàn quốc không còn sử dụng bệnh án giấy.

Có thể nói, Sổ sức khỏe điện tử và Bệnh án điện tử chính là “cơ hội vàng” để các cơ sở y tế chính quy thực hiện một cú "vượt mặt" ngoạn mục, tách biệt hoàn toàn khỏi mê hồn trận thẩm mỹ chui bằng sức mạnh của công nghệ và sự minh bạch. Hồ sơ bệnh án điện tử là thành phần cốt lõi để đưa công tác quản lý, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân lên một bước phát triển mới, thiết thực và hiệu quả. Vấn đề cốt lõi hiện nay đối với các doanh nghiệp y tế không còn là "có làm hay không", mà là chiến lược "làm sao để đi trước và dẫn đầu".

Giai đoạn hiện tại sẽ là thời điểm tổng lực để chuyển đổi từ bệnh án giấy sang bệnh án điện tử. Thời hạn mà Bộ Y tế đưa ra đóng vai trò như một "bộ lọc" tự nhiên; những spa trá hình hay thẩm mỹ chui chắc chắn sẽ bị loại khỏi thị trường do không thể đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe về hạ tầng công nghệ thông tin và quản lý dữ liệu theo Thông tư 13/2025/TT-BYT. Ngược lại, khi chủ động "đi trước một bước" và hoàn thành chuyển đổi sớm, các đơn vị y tế sẽ xây dựng cho mình một chứng chỉ uy tín cao cấp nhất trong mắt người bệnh và cơ quan quản lý.

Nhiều doanh nghiệp e ngại đây là thách thức về mặt thủ tục và công nghệ. Nhưng xét ở góc độ tích cực, đây chính là "tấm khiên" pháp lý bảo vệ vững chắc nhất. Trong thời đại số, cơ quan quản lý nhà nước sẽ đánh giá và hỗ trợ doanh nghiệp dựa trên nền tảng dữ liệu trực tuyến. Khi cơ sở thực hiện nghiêm túc việc thiết lập hồ sơ bệnh án điện tử và minh bạch dữ liệu lên hệ thống quốc gia, cơ sở đó tự động khẳng định vị thế chuẩn mực của mình.

Quan trọng hơn, hệ thống VNeID chính là thứ vũ khí sắc bén nhất để phân định ranh giới thật - giả. Khách hàng ngày nay rất thông minh. Khi một cơ sở có thể tự tin đẩy dữ liệu khám chữa bệnh của khách hàng lên ứng dụng VNeID quốc gia, điều đó chứng minh cơ sở đó 100% hợp pháp, điều mà các cơ sở chui hoàn toàn bất lực. Cơ sở y tế hoàn toàn có thể dùng chính công cụ số của Nhà nước để làm "Giấy chứng nhận niềm tin" đối với khách hàng.

Ứng dụng công nghệ để giải bài toán quản trị nội bộ

Bên cạnh lợi thế truyền thông, hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử còn là chìa khóa chuẩn hóa quy trình quản trị nội bộ. Bài toán khó khăn nhất trong vận hành phòng khám thường là kiểm soát 100% quy trình, quản lý dòng tiền và vật tư khi người quản lý không có mặt trực tiếp. Khi mọi chỉ định, đơn thuốc, vật tư tiêu hao đều được số hóa và liên thông trên hệ thống, quy trình vận hành sẽ trở nên thông suốt và minh bạch tuyệt đối, triệt tiêu những rủi ro thất thoát.

Việc chuẩn hóa này không nhằm mục đích "trói buộc" hay gây khó dễ cho y bác sĩ, mà ngược lại, để bảo vệ chính danh tiếng của họ. Làm đúng quy trình, hệ thống lưu vết đầy đủ chính là căn cứ khoa học và pháp lý khách quan nhất để bảo vệ đội ngũ chuyên môn trước mọi khiếu nại hay hiểu lầm phát sinh.

Giữa một thị trường đang bị bủa vây bởi những thông tin nhiễu loạn, việc biến sự chuẩn mực và tuân thủ pháp luật thành thông điệp truyền thông mạnh mẽ là một bước đi chiến lược. Khi một phòng khám tự hào tuyên bố: "Mọi thủ thuật đều tuân thủ chuẩn y khoa, dữ liệu được liên thông VNeID, đội ngũ bác sĩ có giấy phép minh bạch" - đó là lời cam kết trao đi sự an tâm tuyệt đối, khiến khách hàng sẵn sàng lựa chọn thay vì tin vào những quảng cáo hoa mỹ, thiếu kiểm chứng.

Để hỗ trợ các doanh nghiệp y tế hiện thực hóa mục tiêu đó, Viện IOHEC đã phối hợp cùng Tạp chí Sức khỏe & Môi trường triển khai Hệ sinh thái “Danh bạ trắng cơ sở y tế”. Đây sẽ là nơi vinh danh, chia sẻ thông tin và khẳng định vị thế cho những cơ sở y tế đã được cấp phép, giúp cộng đồng có một địa chỉ tra cứu đáng tin cậy.

Thay đổi để bứt phá là con đường duy nhất. Chủ động tuân thủ và làm chủ dữ liệu số chính là chìa khóa để các cơ sở y tế ngoài công lập vươn mình mạnh mẽ, biến thách thức thành cơ hội phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

PGS.TS Mai Thị Hương – Viện trưởng Viện Sức khỏe và Môi trường vì cộng đồng (IOHEC)