Mỹ ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về sức khỏe cộng đồng

SM&MT - Tổng thống Mỹ, Donald Trump vừa ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia về sức khỏe cộng đồng do nạn lạm dụng thuốc giảm đau gây nghiện, 'thủ phạm' gây ra cái chết của hơn 150 người Mỹ mỗi ngày, cao hơn số vụ tử vong do tai nạn giao thông và xả súng cộng lại.

Lệnh tình trạng khẩn cấp quốc gia cho phép chính quyền các bang sử dụng linh hoạt các nguồn ngân sách liên bang vốn dành để hỗ trợ giảm thiểu thiệt hại do thiên tai. Hiện Nhà Trắng chưa công bố một kế hoạch tăng ngân sách cụ thể để ứng phó với nạn lạm dụng thuốc giảm đau, song cho biết sẽ đề xuất Quốc hội thông qua việc cấp ngân sách cho vấn đề này.

Lệnh tình trạng khẩn cấp cũng sẽ cho phép Bộ Lao động Mỹ trợ cấp mất việc làm cho người nghiện thuốc giảm đau, cũng như đẩy mạnh công tác tuyên truyền phòng chống nạn lạm dụng thuốc giảm đau tại các vùng hẻo lánh.

Lệnh tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng có hiệu lực trong 90 ngày và có thể được gia hạn nhiều lần. Lần gần đây nhất Mỹ ban bố tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng là vào năm 2009 do cúm H1N1.

Theo thống kê của tờ New York Times, trong năm 2016, Mỹ có khoảng 64.000 trường hợp tử vong vì sử dụng quá liều thuốc giảm đau có khả năng gây nghiện trong điều trị y tế, tăng 19% so với năm 2015. Trong khi đó, Hiệp hội về thuốc gây nghiện của Mỹ ước tính có khoảng 2-3 triệu người đang được kê đơn sử dụng heroin hoặc thuốc giảm đau có khả năng gây nghiện.

Kể từ khi lên nắm quyền lãnh đạo nước Mỹ hồi tháng 1/2017, Tổng thống Trump đã nhiều lần cam kết sẽ ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia để tuyên chiến với nạn lạm dụng các loại thuốc giảm đau như Percocet, OxyContin, heroin và fentanyl.

Ngày 10/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cuộc khủng hoảng thuốc giảm đau có tính chất gây nghiện (nhóm opioid) ở Mỹ đã trở thành "tình trạng khẩn cấp quốc gia" và cam kết đẩy mạnh các nỗ lực chống vấn nạn này. Theo người đứng đầu Nhà Trắng, đây là một vấn đề nghiêm trọng mà nước Mỹ chưa từng phải đối mặt. Ông Trump cam kết chính quyền sẽ đầu tư nhiều thời gian, công sức và tiền bạc để giải quyết tình trạng này.

Cũng trong tháng 8, Bộ Tư pháp Mỹ đã thông báo thành lập một đơn vị phụ trách giám sát việc lạm dụng và sử dụng không đúng cách thuốc giảm đau có tính chất gây nghiện.

Tình trạng nghiện chất dạng thuốc phiện và quá liều đã gia tăng nhanh đạt đến mức độ 'dịch bệnh' trong thập kỷ qua trên toàn thế giới.

Nhóm thuốc opioid mang lại hiệu quả cao trong điều trị giảm đau, tương đối an toàn khi sử dụng trong thời gian ngắn, dùng đúng liều lượng theo chỉ định của thầy thuốc. Tuy nhiên, việc sử dụng nhóm thuốc opioid trong một thời gian dài cần phải hết sức thận trọng. Khi sử dụng thuốc opioid, các tác dụng phụ có thể xảy ra gồm: chóng mặt nhẹ, ngủ gật, buồn ngủ, an thần và tư duy không sáng suốt. Những tác dụng phụ này khiến người dùng không an toàn khi lái xe hoặc vận hành máy. Các tác dụng phụ khác của opioid gồm táo bón, buồn nôn và nôn. Nếu thấy cực kỳ căng thẳng, người yếu lả, lạnh, da nhớp nháp hoặc khó thở thì nên đi khám cấp cứu.

Nguy cơ lớn hơn khiến cả bác sĩ điều trị và bệnh nhân đều lo lắng khi sử dụng nhóm thuốc opioid là: tăng liều theo thời gian, lệ thuộc thuốc và nghiện thuốc. Khi phải dùng opioid trong thời gian dài, liều điều trị ban đầu của thuốc sẽ dần mất tác dụng. Muốn đạt hiệu quả điều trị, cần phải tăng liều dùng thuốc opioid. Khi đó, cơ thể bệnh nhân dần thay đổi và dễ bị lệ thuộc vào thuốc. Khi ngưng sử dụng thuốc opioid, cơ thể sẽ xuất hiện các triệu chứng 'cai thuốc' như run rẩy, nôn ói, tiêu chảy, mất ngủ, trầm cảm…Đồng thời, thuốc opioid mang lại ảo giác khoái cảm cho người sử dụng. Khi lạm dụng thuốc opioid trong một thời gian dài sẽ đưa đến nguy cơ nghiện thuốc. Nghiện là một hội chứng tiên phát đặc trưng bởi cơn thèm thuốc và buộc phải sử dụng thuốc bất chấp hậu quả có hại lặp lại nhiều lần.

Khi vào cơ thể, thuốc opioid sẽ liên kết với các thụ thể opioid tập trung nhiều ở hệ thống thần kinh trung ương, ngoại biên và đường tiêu hóa… Tác động giảm đau của thuốc opioid là làm giảm phản ứng đau của cơ thể do giảm truyền các tín hiệu đau đến não và tăng ngưỡng chịu đau của cơ thể.

Linh Đức