Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết…

(SK&MT) - Đó là chợ Tết xưa, lảng bảng, náo nức trong thơ Đoàn Văn Cừ. Càng về sau, người ta dường như không còn mấy háo hức với việc dạo quanh những gian hàng đầy màu sắc ấy nữa, nhưng cái không khí chộn rộn thì vẫn hiển hiện vẹn nguyên. Đó là hồn cốt, là nét cổ truyền trong văn hóa Tết của người Việt.

Tưng bừng mảng màu Tết xưa

Trước đây, để chuẩn bị cho những ngày đón năm mới, người ta phải dành dụm, tích góp cả năm trời. Phiên chợ Tết thường diễn ra từ 25 đến 30 tháng Chạp, nhưng bắt đầu 23 tháng Chạp cúng ông Công ông Táo, các bà, các mẹ đã lo dọn dẹp bàn thờ, bày biện và mua sắm vật dụng, thực phẩm. Tôi vẫn nhớ, ngày bé, chị em chúng tôi chỉ mong đến Tết để được sắm quần áo mới, rồi hí hửng mà chạy đi khoe khắp xóm.

Chợ Tết trên quê nghèo của tôi ngày đó giản dị lắm, có chăng là dòng người đông đúc, tấp nập hơn ngày thường. Giản tiện nhưng mặt hàng nào cũng có cả, đa phần là những mặt hàng nông phẩm, thủ công “tự sản tự tiêu” của những người nông dân chất phác. Những sạp hàng có khi là đôi gà trống thiến, là miếng thịt mỡ tươi ngon, là lá dong, lá nếp, thúng đỗ xanh để gói bánh chưng Tết; cũng có khi chỉ là đôi quang gánh với một vài nải chuối xanh, cây mía, trái bưởi, trái hồng, mấy mớ trầu không và buồng cau hái ở vườn nhà,....

Chợ Tết xưa đã đi vào tâm thức của biết bao thế hệ.

Nhớ đến phiên chợ quê, trong tôi bất chợt hiện lên đôi câu thơ của thi sĩ Đoàn Văn Cừ:

“Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,

Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,

Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,

Người các ấp tưng bừng ra chợ Tết…”

Mỗi năm về quê, tôi thường được ngồi trên chiếc yên xe đạp, ngắm nhìn chợ hoa Tết từ phía sau tấm lưng còng của ông nội. Trên con đường làng cũ, từ xa, sắc hồng nhè nhẹ của mấy cành đào từ vườn nhà ai, những bông cúc đại đóa vàng rực cả một góc phố lúc nào cũng khiến tôi tò mò và phấn khích. Những chậu quất ngày đó chỉ là những chậu nhỏ, ngọn cao hơn tôi độ nửa cái đầu.

Thấy tôi hay mê mẩn những chùm quả chín mọng thấp thoáng sau lớp lá khin khít ấy, nên năm nào ông nội cũng mua riêng thêm cho tôi một chậu quất để trưng cạnh bàn uống nước. Chợ hoa xưa bày bán rất ít loại cây, nhưng khi cùng hòa quyện, đan xen, lại làm nên một mảng màu riêng rất xuân, rất thơm. Cái hương hoa ấy rồi sẽ theo về từng căn nhà nhỏ và làm bừng lên sắc rực rỡ trong những ngày đầu xuân mới, xua tan đi bao mệt nhọc của cả một năm dài lo toan.

Chợ Tết thời 4.0

Chợ làng quê tôi giờ đây không còn nữa. Người ta đã xây chợ thành một khu nhà kiên cố, đồ sộ và đẹp hơn nhiều. Đường tới chợ cũng rộng rãi và dễ đi hơn, nhưng tôi vẫn hay vẩn vơ về con đường làng cũ đầy những ổ voi, ổ gà, về những sạp hàng nhỏ, giản đơn nhưng đều là những thứ hấp dẫn nhất đối với tôi. Hàng hóa giờ đây ngập tràn, xuất xứ và mẫu mã đa dạng cả trong lẫn ngoài nước, cả của quê lẫn của tỉnh.

Giờ đây, chợ được mở mỗi ngày, những đứa trẻ cũng vì thế mà chẳng còn háo hức đi chợ Tết như trước, các bà, các mẹ không còn phải tất tả lên chợ từ sáng sớm. Nhịp sống cũng vì thế mà vội vã hơn, thời đại 4.0 dường như dần chiếm vị trí vững chắc trong hoạt động thương mại, trong đó có cả chợ Tết. Chợ Tết bình thường có gì thì chợ Tết online có đủ. Từ giỏ quà để biếu ông bà, cha mẹ, hoa quả đặc sản các tỉnh, thành, bánh kẹo, rượu bia ngoại nhập nguồn gốc đảm bảo, thậm chí cả một mâm cỗ tết tinh tươm.

Cuộc sống phát triển khiến không khí chợ Tết ngày nay thêm khác biệt.

Tiện lợi là vậy, nhưng nhiều gia đình vẫn muốn giữ lại nét truyền thống của Tết giữa dòng chảy hối hả và xô bồ. Họ vẫn đi chợ Tết, bởi ở đó vẫn có những sạp hàng bán lá dong, vẫn gạo nếp, dưa hành,... để con cái họ được trải nghiệm Tết một cách trọn vẹn và ý nghĩa nhất. Ngày ba mươi Tết, đi qua phố thỉnh thoảng vẫn thấy những bếp củi đỏ lửa bên vỉa hè cho xanh nồi bánh chưng, vẫn bắt gặp những góc chợ Tết đầy màu sắc, và ông nội thì vẫn ở đó chờ tôi về, mang theo chậu quất nhỏ tôi thích như ngày bé mỗi độ xuân về.

Chợ Tết xưa sẽ mãi là những ký ức đẹp nhất của tuổi thơ tôi, của biết bao người đã từng đi qua những ngày tháng khó khăn mà hạnh phúc ấy. Và dù là chợ xưa hay chợ nay, Tết vẫn giữ riêng một mảng màu đặc biệt nhất, chứa đựng ở đó là đời sống tinh thần của cả dân tộc, là hồn cốt của nền văn hóa Việt, và là nơi để trở về…

KIM CHI