Quảng Ninh: Hành trình vươn mình trong kỷ nguyên mới

Quảng Ninh chủ trương chuyển đổi từ nền kinh tế khai thác tài nguyên sang một mô hình phát triển bền vững, xanh và thông minh.

Dấu ấn bứt phá

Giá trị cốt lõi làm nên thương hiệu của vùng đất này trong thập kỷ qua không chỉ nằm ở tài nguyên thiên nhiên sẵn có, mà nằm ở một cuộc cách mạng về tư duy phát triển. Đó là sự kiên định trong chiến lược chuyển đổi phương thức phát triển từ "Nâu" sang "Xanh". Quảng Ninh đã dũng cảm đi đầu trong việc hóa giải mâu thuẫn giữa khai thác khoáng sản và bảo tồn di sản, chọn lấy con đường phát triển bền vững dựa trên dịch vụ, du lịch và công nghiệp sạch làm kim chỉ nam cho mọi hành động.

Nhìn lại giai đoạn 2021 - 2025, dấu ấn bứt phá của Quảng Ninh hiện lên như một "cơn lốc" tăng trưởng dẫn đầu cả nước. Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, địa phương này vẫn xác lập kỷ lục 10 năm liên tiếp giữ vững đà tăng trưởng GRDP ở mức hai con số, với đỉnh cao năm 2025 đạt 11,89%. Sự thịnh vượng ấy không chỉ nằm trên các báo cáo số liệu mà hiện hữu rõ nét trong đời sống người dân khi thu nhập bình quân đầu người dự kiến đạt trên 11.000 USD, gấp đôi mức bình quân chung của cả nước. Thành công này được xây dựng trên nền tảng của một bộ máy chính quyền kiến tạo, nhiều năm liền giữ vững vị trí "quán quân" của các chỉ số PCI, PAPI, SIPAS, tạo nên một môi trường đầu tư minh bạch và an toàn. Đặc biệt, hệ thống hạ tầng giao thông với trục cao tốc xuyên tỉnh từ Hải Phòng đến Móng Cái đã phá vỡ mọi rào cản địa lý, mở ra cánh cửa giao thương quốc tế rộng mở cho vùng đất di sản.

Song hành với kỳ tích kinh tế là lời giải đầy trách nhiệm cho bài toán môi trường. Quảng Ninh đã chuyển từ trạng thái "bị động xử lý" sang "chủ động kiểm soát" nguồn thải với cam kết 100% các khu công nghiệp đang hoạt động phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn. Tỉnh cũng đang quyết liệt thực hiện lộ trình chuyển dịch năng lượng, giảm dần sự phụ thuộc vào nhiệt điện than để thay thế bằng điện khí LNG và năng lượng tái tạo. Tại Vịnh Hạ Long, cuộc chiến chống rác thải nhựa và bảo vệ đa dạng sinh học không chỉ là bảo tồn một kỳ quan thiên nhiên thế giới, mà còn là bảo vệ "linh hồn" của ngành du lịch bền vững. Các dự án công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, ít phát thải đang dần thay thế những vỉa than lộ thiên, định hình nên một nền kinh tế tuần hoàn hiện đại.

Cầu Bình Minh nối 2 bờ Cửa Lục (TP Hạ Long) vừa được đầu tư, hoàn thành đầu năm 2024.

Trên bình diện xã hội, Quảng Ninh kiên trì theo đuổi triết lý tăng trưởng bao trùm, đảm bảo "không ai bị bỏ lại phía sau". Tỉnh đã ghi dấu ấn đậm nét khi hoàn thành chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững trước 2 năm so với kế hoạch, đưa Quảng Ninh trở thành một trong những địa phương đầu tiên cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn đa chiều của Trung ương. Hàng trăm nghìn tỷ đồng đã được huy động để đầu tư cho các xã đảo, vùng biên giới, miền núi nhằm thu hẹp khoảng cách giàu nghèo. Những chính sách nhân văn như nâng cấp hệ thống y tế chất lượng cao và hỗ trợ học phí cho học sinh các cấp đã chứng minh rằng: mỗi bước tiến của kinh tế đều được chuyển hóa trực tiếp thành giá trị hạnh phúc cho nhân dân.

Chuyển đổi mô hình kinh tế từ "nâu" sang "xanh"

Trước đây, Quảng Ninh chủ yếu phát triển dựa vào ngành công nghiệp khai thác khoáng sản, đặc biệt là khai thác than. Tuy nhiên, nhận thấy sự cạn kiệt dần của tài nguyên và tác động tiêu cực đối với môi trường, tỉnh đã chủ động chuyển hướng sang một mô hình phát triển bền vững hơn. Quảng Ninh đã xác định mục tiêu không chỉ giảm thiểu tác động của việc khai thác tài nguyên mà còn phát triển các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp điện tử và công nghệ cao. Đây là một bước chuyển đổi mạnh mẽ, thể hiện cam kết bảo vệ môi trường trong khi vẫn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Những năm gần đây, Quảng Ninh đã giảm tỷ trọng ngành khai thác than trong GRDP từ 35% năm 2010 xuống còn khoảng 19 - 20% vào năm 2025. Điều này chứng tỏ sự quyết tâm trong việc từ bỏ mô hình phát triển dựa vào tài nguyên khoáng sản, để chuyển sang nền kinh tế xanh, ít tác động xấu đến môi trường. Các khu công nghiệp sạch, thông minh đang được hình thành và trở thành tâm điểm thu hút đầu tư. Những khu công nghiệp này áp dụng công nghệ cao, thân thiện với môi trường, đồng thời giảm thiểu phát thải, tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên.

Hai tàu biển Celebrity Solstice (quốc tịch Malta) và Noordam (quốc tịch Hà Lan) đưa hơn 4.700 du khách đến Hạ Long (ngày 12/11/2024).

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chiến lược phát triển của Quảng Ninh là ngành du lịch. Tỉnh đang tích cực chuyển hướng từ mô hình du lịch đại trà sang du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm và du lịch nông nghiệp sạch.

Để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên trong khi phát triển du lịch, Quảng Ninh đã áp dụng các mô hình du lịch có trách nhiệm, bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị di sản. Các chương trình du lịch đêm và du lịch di sản đã được đẩy mạnh, thu hút du khách và đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực lên môi trường tự nhiên. Công nghệ số cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển du lịch, từ các nền tảng số như bản đồ số, vé điện tử đến hướng dẫn viên số, giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện trải nghiệm du khách.

Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong những yếu tố quyết định trong việc đưa Quảng Ninh trở thành một trung tâm phát triển bền vững trong kỷ nguyên số. Ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh chia sẻ "Quảng Ninh sẽ tiếp tục chủ động đề xuất Trung ương cho phép áp dụng cơ chế thử nghiệm (sandbox) đối với các công nghệ mới, mô hình kinh doanh đột phá và các phương thức quản trị tiên tiến. Đây được xem là công cụ để tỉnh đẩy nhanh quá trình hình thành mô hình quản trị số, kinh tế số, tạo điều kiện để các sáng kiến được thử nghiệm và triển khai nhanh trong thực tiễn".

Quảng Ninh đang tập trung giải quyết các thách thức lớn như thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ nền tảng, công nghiệp chế tạo và công nghệ số. Để giải quyết vấn đề này, tỉnh đã thực hiện các chính sách đào tạo nhân lực, khuyến khích sự tham gia của các chuyên gia và tổ chức quốc tế, đồng thời ưu tiên đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ.

Quảng Ninh đang từng bước xây dựng một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững, kết hợp giữa việc bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế và áp dụng công nghệ số. Những bước đi mạnh mẽ của tỉnh trong việc chuyển đổi mô hình phát triển, từ khai thác tài nguyên sang công nghiệp chế tạo và công nghệ cao, cùng với việc phát triển du lịch sinh thái và hạ tầng thông minh, đã và đang tạo ra một môi trường sống chất lượng cao cho người dân, đồng thời giúp tăng trưởng kinh tế bền vững.

Bước vào kỷ nguyên mới, dù phải đối mặt với những thử thách nghiệt ngã từ biến đổi khí hậu — mà cơn bão số 3 năm 2024 là một minh chứng — Quảng Ninh vẫn không hề nao núng. Với quyết tâm chiến lược trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, tỉnh đang tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để thích ứng với môi trường toàn cầu. Quảng Ninh hôm nay không chỉ là một điểm đến du lịch hấp dẫn, mà đã trở thành vùng đất của sự thành công, nơi để sống, để đầu tư và cống hiến. Với sự đồng lòng của hệ thống chính trị và nhân dân, Quảng Ninh chắc chắn sẽ tiếp tục vươn mình, trở thành một tỉnh kiểu mẫu, giàu đẹp và văn minh, xứng đáng là biểu tượng cho sự khát khao đổi mới của Việt Nam trên trường quốc tế.