Tác hại của rác thải sinh hoạt

Tác động tiêu cực của rác thải sinh hoạt đối với môi trường.

Mỗi ngày, cả nước chúng ta phải đối mặt với khoảng 60.000 tấn chất thải sinh hoạt, trong đó chất thải đô thị chiếm tỷ lệ khoảng 60%. Dự báo cho thấy, đến năm 2025, tỷ lệ này có thể tăng thêm 10 - 16%. Việc này cho thấy lượng rác thải sinh hoạt chưa qua xử lý là rất lớn, tạo ra nguy cơ gây ô nhiễm môi trường ở nhiều khu vực. Rác thải sinh hoạt ảnh hưởng không chỉ đến môi trường đất, nước, mà còn đến không khí, đồng thời là một trong những nguyên nhân chính gây ra nhiều bệnh tật cho cộng đồng con người.

Ảnh hưởng đến môi trường đất

Khi các loại rác thải chứa nhiều chất độc và phân hủy chậm rơi vào đất, chúng sẽ giết chết các vi sinh vật hữu ích cho đất, làm giảm đa dạng sinh học của đất, ngăn cản quá trình hình thành chất dinh dưỡng, đất bị chua và mất độ màu mỡ, cũng như tạo điều kiện cho nhiều loài sâu bệnh hại cây trồng. Đặc biệt ngày nay, do sử dụng quá nhiều túi nilông trong sinh hoạt và đời sống, chúng sẽ mất đến 50 - 60 năm mới phân hủy hết khi vào đất và tạo nên các “bức tường ngăn cách” trong đất, làm giảm quá trình phân hủy, hình thành chất dinh dưỡng, làm cho đất chua và mất độ màu mỡ, năng suất cây trồng bị suy giảm.

Đất đai là tài sản quý giá nhất đối với người nông dân ở Việt Nam, một quốc gia phát triển dựa trên nền nông nghiệp. Tuy nhiên, chất lượng dinh dưỡng của đất bị suy giảm do rác thải sinh hoạt, ảnh hưởng xấu đến hoạt động canh tác, làm cho mùa vụ không ổn định, ngoài ra còn phải đối mặt với sự tấn công của sâu bệnh hại làm giảm nghiêm trọng sản lượng mùa vụ.

Ảnh hưởng đến môi trường nước

Nhiều người có thói quen vứt rác ở bờ sông, hồ, ao, cống rãnh. Lượng rác thải này gây ra những tác động xấu mạnh đến môi trường nước, ảnh hưởng đến sự sống của các loài sinh vật trong nước, làm giảm đa dạng sinh học. Khi rác thải sinh hoạt trôi xuống sông, biển, chúng sẽ ảnh hưởng đến động vật biển (như tôm, cua, cá…), gây ô nhiễm nguồn nước và làm tôm cá chết hàng loạt. Điều này làm giảm số lượng tôm cá, giảm đa dạng sinh học biển và tác động tiêu cực đến người dân sống bằng nghề đánh bắt thủy sản.

Không chỉ ảnh hưởng xấu đến nguồn nước mặt và động vật biển, rác thải sinh hoạt còn ảnh hưởng mạnh đến nguồn nước ngầm. Nguyên nhân là do rác thải qua quá trình phân hủy sẽ thấm vào đất và rồi thấm vào các mạch nước ngầm. Với lượng chất độc cao từ rác, chúng làm ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước ngầm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nước sử dụng, cũng như gây nhiều bệnh nguy hiểm. Có thể nói rằng nguồn nước bị ô nhiễm ảnh hưởng đến mọi mặt và mọi ngành nghề của đời sống, từ sinh hoạt, sản xuất, nông nghiệp cho đến nuôi trồng thủy sản, ảnh hưởng xấu đến kinh tế và đời sống địa phương.

Ảnh hưởng đến môi trường không khí

Nguồn rác thải từ các hộ gia đình thường là các loại thực phẩm chiếm tỷ lệ cao trong tổng lượng rác thải. Khí hậu nhiệt đới ẩm ướt và mưa nhiều ở nước ta là điều kiện thuận lợi cho các thành phần hữu cơ phân huỷ, thúc đẩy quá trình lên men, thối rữa và tạo ra mùi hôi cho con người. Các chất thải khí từ các quá trình này thường là H₂S, NH₃, CH₄, SO₂, CO₂.

Rác thải sinh hoạt ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đất, nước và không khí làm suy thoái môi trường và giảm dần đa dạng sinh học ở mỗi loại môi trường. Điều này gây ra sự mất cân bằng sinh thái toàn diện của môi trường, là nguyên nhân dẫn đến mất cân bằng sinh thái trong chuỗi thức ăn tự nhiên, làm giảm khả năng chống chịu với dịch bệnh và từ đó làm giảm sức bền của hệ sinh thái.

Ngoài những tác động xấu kể trên, rác thải sinh hoạt được thải ra bừa bãi còn gây mất mỹ quan đô thị, ảnh hưởng đến chất lượng đời sống con người tại khu vực và khách du lịch. Chưa kể vứt rác sinh hoạt bừa bãi còn gây lãng phí vì trong rác thải sinh hoạt có nhiều loại rác thải như rác thải hữu cơ có thể tái sử dụng (qua quá trình ủ phân).

Tác hại của rác thải sinh hoạt đến con người

Rác thải sinh hoạt ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Trong thành phần rác thải sinh hoạt, thông thường hàm lượng hữu cơ chiếm tỉ lệ lớn. Loại rác này rất dễ bị phân huỷ, lên men, bốc mùi hôi thối. Rác thải không được thu gom, tồn đọng trong không khí, lâu ngày sẽ ảnh hưởng đến sức khoẻ con người sống xung quanh. Chẳng hạn, những người tiếp xúc thường xuyên với rác như những người làm công việc thu nhặt các phế liệu từ bãi rác dễ mắc các bệnh như viêm phổi, sốt rét, các bệnh về mắt, tai, mũi họng, ngoài da, phụ khoa.

Hàng năm, theo tổ chức Y tế thế giới, trên thế giới có 5 triệu người chết và có gần 40 triệu trẻ em mắc các bệnh có liên quan tới rác thải. Nhiều tài liệu trong nước và quốc tế cho thấy, những xác động vật bị thối rữa trong hơi thối có chất amin và các chất dẫn xuất Hydro sunfua (H2S) hình thành từ sự phân huỷ rác thải kích thích sự hô hấp của con người, kích thích nhịp tim đập nhanh gây ảnh hưởng xấu đối với những người mắc bệnh tim mạch.

Các bãi rác công cộng là những nguồn mang dịch bệnh. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng: trong các bãi rác, vi khuẩn thương hàn có thể tồn tại trong 15 ngày, vi khuẩn lỵ là 40 ngày, trứng giun đũa là 300 ngày. Các loại vi trùng gây bệnh thực sự phát huy tác dụng khi có các vật chủ trung gian gây bệnh tồn tại trong các bãi rác như những ổ chứa chuột, ruồi, muỗi… và nhiều loại ký sinh trùng gây bệnh cho người và gia súc, một số bệnh điển hình do các trung gian truyền bệnh như: Chuột truyền bệnh dịch hạch, bệnh sốt vàng da do xoắn trùng, ruồi, gián truyền bệnh đường tiêu hoá; muỗi truyền bệnh sốt rét, sốt xuất huyết…

Tác hại của rác thải sinh hoạt đối với con người và môi trường là rất dễ nhận thấy. Mặc dù việc loại bỏ hoàn toàn rác thải sinh hoạt là điều không thể, tuy nhiên mỗi người dân có thể góp phần làm giảm tác hại của rác thải sinh hoạt đối với môi trường và chính cuộc sống của chúng ta bằng cách nâng cao ý thức hơn thông qua những việc làm nhỏ như không vứt rác bừa bãi, hãy tận dụng rác nếu còn có thể (ví dụ như túi nilon, rác hữu cơ…) để góp phần hạn chế thải rác ra môi trường và bảo vệ cuộc sống của chính mình ngày một tốt hơn.

Để bảo vệ sức khỏe của bản thân, cộng đồng cũng như làm cho môi trường sống không bị ô nhiễm bởi rác thải, mỗi người dân hãy nêu cao ý thức bảo vệ môi trường từ những hành động nhỏ hằng ngày.