Cần một cuộc “tổng rà soát” toàn diện

Bắt đầu từ ngày 1 tháng 7, bộ máy chính quyền sau sáp nhập, tinh gọn sẽ đi vào hoạt động trên cả nước. Để ghi nhận tình hình thực tế sau khi bộ máy chính quyền mới đi vào hoạt động, Tạp chí Sức khỏe và Môi trường đã triển khai chuyên đề “Bảo đảm môi trường sống khu dân cư: Góc nhìn từ công tác bảo vệ môi trường, quản lý đất đai, trật tự xây dựng, PCCC sau sáp nhập, tinh gọn”. Chuyên đề nhằm phát hiện, phản ánh những kết quả nổi bật, những gương điển hình cũng như cảnh báo những vấn đề cần khắc phục trong công tác bảo vệ môi trường, sức khỏe người dân trên địa bàn thủ đô Hà Nội.

Xây dựng tràn lan, an toàn bị bỏ ngỏ

UBND TP. Hà Nội yêu cầu UBND các quận, huyện, thị xã tập trung chỉ đạo lập, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500, tăng cường quản lý trật tự xây dựng tại các cụm công nghiệp, ngăn chặn tình trạng lấn chiếm đất đai, xây dựng trái phép lợi dụng quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy.

Đồng thời, tiếp tục đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, giao và cho thuê đất; thúc đẩy tiến độ khởi công, xây dựng cụm công nghiệp. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về quy hoạch, trật tự xây dựng, bảo vệ môi trường và sử dụng đất đúng mục đích; xử lý nghiêm các vi phạm.

Đặc biệt, mới đây, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh đã ký ban hành Chỉ thị số 44/CT-UBND về việc tăng cường công tác chỉ đạo khắc phục tồn tại, xử lý vi phạm các công trình chưa được nghiệm thu PCCC đã đưa vào hoạt động, và các công trình xây dựng không phép, trái phép trên đất nông nghiệp, lâm nghiệp, hành lang bảo vệ đê điều, hành lang rừng... Đây là chỉ đạo thể hiện quyết tâm cao của thành phố trong việc lập lại kỷ cương đô thị, bảo đảm an toàn cho người dân.

Theo chỉ đạo, Sở Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm tham mưu, đề xuất biện pháp xử lý dứt điểm các công trình sai phạm. Điều này cho thấy các cụm công nghiệp như Tân Triều cần phải là một trong những địa bàn trọng điểm cần được rà soát, chấn chỉnh ngay lập tức.

Cụm công nghiệp làng nghề Tân Triều cũng thuộc đối tượng cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về quy hoạch, trật tự xây dựng, bảo vệ môi trường và sử dụng đất đúng mục đích; xử lý nghiêm các vi phạm. của UBND TP Hà Nội. Theo Quyết định của UBND TP. Hà Nội, Cụm công nghiệp làng nghề Tân Triều có quy mô 9,885 ha, nằm trên địa bàn xã Tân Triều. Việc thành lập cụm công nghiệp nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển kinh tế – xã hội của Thanh Trì; đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho công tác quản lý, đầu tư xây dựng trong phạm vi đất quy hoạch. Đây cũng là bước đi quan trọng trong lộ trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa nông thôn, góp phần giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động tại địa phương.

Một góc cụm công nghiệp làng nghề Tân Triều với nhiều công trình đang thi công. Anh Trần Thanh

Mặc dù từ 1/7/2025, cấp chính quyền mới đi vào hoạt động với những chương trình hành động quyết liệt trong công tác quản lý nhưng theo ghi nhận thực tế cho thấy, hàng loạt bất cập vẫn đang tồn tại trong khu vực. Từ tình trạng xây dựng tràn lan, vật liệu chất đống dưới lòng đường, đến khói thải, bồn chứa công nghiệp được đun nóng hoạt động ngày đêm giữa khu dân cư – tất cả đang đe dọa trực tiếp đến sự an toàn và chất lượng sống của người dân xung quanh.

Tại nhiều tuyến đường nội khu, những công trình cao tầng đang thi công dở dang mọc lên dày đặc. Không ít tòa nhà mang dáng dấp biệt thự, nhà ở nhiều tầng, làm dấy lên nghi vấn: Liệu có sự biến tướng trong việc sử dụng đất trong cụm công nghiệp?

Nhiều tòa nhà mang dáng dấp biệt thự mọc lên trong khu vực cụm công nghiệp. Ảnh: Trần Thanh

Công trình xây dựng chưa hoàn thiện nhưng đã treo biển cho thuê. Ảnh: Trần Thanh

Dưới lòng đường, vật liệu xây dựng ngổn ngang, chiếm dụng vỉa hè, gây cản trở giao thông và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn – đặc biệt vào ban đêm. Đáng lo ngại hơn, ghi nhận cảnh công nhân thi công trên cao (tầng 4-5) nhưng không có thiết bị bảo hộ hay hệ thống che chắn, vi phạm nghiêm trọng quy định về an toàn lao động.

Nhiều cơ sở sản xuất dùng củi đốt lò, tiềm ẩn rủi ro cháy nổ nghiêm trọng. Ảnh: Trần Thanh

Từ xa có thể thấy rõ khói đen bốc lên từ các cơ sở sản xuất. Ảnh: Trần Thanh

Từ xa, có thể dễ dàng nhìn thấy những cột khói đen bốc lên từ các ống xả thải của nhà xưởng nằm xen kẽ trong khu dân cư. Nhiều cơ sở sản xuất vẫn sử dụng củi để đun nóng bồn chứa công nghiệp cỡ lớn trong khuôn viên chật hẹp, sát khu dân cư và kho hàng – tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Gỗ, củi nguyên liệu chất đống không trật tự, tràn cả ra đường, càng làm gia tăng nguy cơ mất an toàn và mất mỹ quan đô thị.

Ai chịu trách nhiệm?

Những vi phạm kéo dài và có dấu hiệu ngày càng nghiêm trọng cho thấy cần có sự vào cuộc khẩn trương từ chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng. Ai đã cấp phép cho việc xây dựng các tòa nhà cao tầng có dấu hiệu sai mục đích trong cụm công nghiệp? Các quy định về phòng cháy chữa cháy, an toàn lao động, môi trường đang được thực hiện đến đâu?

Cảnh công nhân làm việc trên cao nhưng không có biện pháp đảm bảo an toàn. Ảnh: Trần Thanh

Khói hơi bốc lên nghi ngút từ trong nhà xưởng, nguy cơ mất an toàn cực cao. Ảnh: Trần Thanh

Việc buông lỏng quản lý không chỉ phá vỡ quy hoạch chung, ảnh hưởng tới diện mạo đô thị, mà còn đẩy người dân vào nguy cơ mất an toàn trong chính nơi mình sinh sống và lao động.

Không để “điểm nóng” ngày càng bùng phát, Tân Triều vốn là làng nghề truyền thống đang trong quá trình chuyển mình theo hướng hiện đại hóa sản xuất. Tuy nhiên, nếu không kiểm soát chặt chẽ hoạt động xây dựng, sản xuất trong cụm công nghiệp, nơi đây hoàn toàn có thể trở thành “điểm nóng” mới về môi trường và an toàn lao động.

Rất cần một cuộc tổng rà soát nghiêm túc, làm rõ các công trình xây dựng trái phép (nếu có), xử lý nghiêm minh những vi phạm về môi trường, phòng cháy chữa cháy và an toàn lao động. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp và các hộ sản xuất tuân thủ đúng quy định pháp luật – để cụm công nghiệp làng nghề phát triển đúng định hướng, bền vững và an toàn. Điều quan trọng hơn cả, bảo vệ môi trường sống và sự an toàn của người lao động tại Tân Triều chính là trách nhiệm không thể chậm trễ của cấp chính quyền địa phương sau sáp nhập, tinh gọn.