Thức ăn cho phụ nữ mang thai ảnh hưởng đến ba thế hệ

(SK&MT) - Những phụ nữ chuẩn bị có bầu hay đang có bầu thường được khuyên là nên ăn không chỉ cho bản thân mình mà còn cho cả em bé. Nhưng theo các nhà khoa học Mỹ, chế độ ăn của các bà mẹ tương lai có thể ảnh hưởng tới 3 thế hệ con cháu của họ sau này.

Nói về kết quả nghiên cứu, tác giả của nghiên cứu, bác sĩ chuyên sản khoa Kelle Moley cho biết: Mặc dù nghiên cứu chỉ được thực hiện trên chuột nhưng kết quả nghiên cứu cũng phù hợp với nghiên cứu về dịch tễ học cho rằng những phụ nữ có thai mà ăn những đồ ăn không tốt như đồ ăn quá béo, quá ngọt thì trẻ sinh ra dễ bị béo phì và sau đó dễ bị huyết áp cao, mỡ máu cao. Cho nên về cơ bản nghiên cứu này cho thấy có những ảnh hưởng rõ ràng, dù chưa chỉ ra cơ chế, rằng những gì các bà mẹ ăn trước khi có bầu gây ảnh hưởng tới các thế hệ sau trong ít nhất 3 thế hệ sau.

Nghiên cứu cho thấy là với những con chuột bình thường, tất cả những chuột thí nghiệm đều tương đồng về gene (DNA), nhưng sau đó được ăn các đồ ăn có nhiều chất béo và đường cao, sau khoảng 4 đến 6 tuần, trứng trong buồng trứng của các con chuột thí nghiệm có những dấu hiệu bất bình thường. Những dấu hiệu bất bình thường có liên quan đến việc các tế bào sử dụng năng lượng thế nào.

Ti thể trong tế bào vốn dùng để biến thực phẩm thành năng lượng. Nhưng vì các ti thể này bị tiếp xúc với các thực phẩm nhiều béo và đường nên chúng trở nên bất bình thường. Kết quả trong nghiên cứu này là những thế hệ sau bị bệnh là do từ các ti thể này. Ti thể của mọi người trên thế giới đến từ người mẹ. Nếu ti thể trong trứng của mẹ mà không tốt thì nó có thể kéo dài đến 3 thế hệ.

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã cho những con chuột khỏe mạnh ăn những đồ ăn nhiều chất béo và đường. Cụ thể là thành phần béo chiếm 60% và đường chiếm 20% khẩu phần ăn mỗi ngày. Các chuột con sinh ra sau đó được cho ăn đồ ăn có nhiều protein, nhưng không có nhiều chất béo và rất ít đường. Mặc dù vậy, thế hệ thứ ba sau đó vẫn bị bệnh kháng insulin và các bệnh liên quan đến chuyển hóa khác. Các nhà khoa học cũng tìm thấy những dấu hiệu bất thường ở trong ti thể ở tế bào cơ và xương của những con chuột này.

Dựa trên nghiên cứu này, bác sĩ Moley cho rằng ở người, chế độ ăn của trẻ nhỏ rất giống với của mẹ và vì vậy ảnh hưởng của hội chứng rối loạn chuyển hóa ở mẹ truyền sang con có thể còn lớn hơn so với ở chuột. Trong thí nghiệm mới ở trên chuột, các nhà khoa học thấy, chuột con bắt đầu có dấu hiệu của bệnh khi được 13 tuần tuổi. Nếu tính ra ở người, thời gian này là 13 năm, tức là trẻ bắt đầu có dấu hiệu bệnh khi bắt đầu vào tuổi teen.

Nói về định nghĩa hội chứng rối loạn chuyển hóa, bác sĩ Larry Sperling, Giám đốc Trung tâm phòng ngừa bệnh tim thuộc trường đại học Emory, Atanta, cho rằng: Hội chứng chuyển hóa là tổng hợp của các yếu tố rủi ro về bệnh tim mạch. Có 3 trong 5 rủi ro chính bao gồm béo phì được xác định bởi cân nặng hoặc BMI (tức tỷ lệ giữa cân nặng và chiều cao), lượng cholesterol tốt trong máu thấp, lượng triglyceride trong máu cao tức tăng lượng mỡ tuần hoàn trong máu, cao huyết áp hoặc kháng insulin tức là lượng đường trong máu hơi tăng nhưng chưa đến mức tiểu đường.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người được chẩn đoán mắc hội chứng chuyển hóa phải có ít nhất 3 yếu tố trong số các yếu tố rủi ro bao gồm: nam có vòng bụng lớn hơn hoặc bằng 90cm, nữ có vòng bụng lớn hơn hoặc bằng 80cm, triglyceride trong máu lớn hơn hoặc bằng 150 mg/dl, cholesterol tốt ở nam thấp hơn 40mg/dl và ở nữ là thấp hơn 50 mg/dl, huyết áp lớn hơn hoặc bằng 130/85 mmHg.

Trước nghiên cứu này, đã có một số những nghiên cứu khác được thực hiện để tìm hiểu mối liên quan giữa thừa cân béo phì ở phụ nữ có thai và con của họ. Nhìn chung, các nghiên cứu đều chỉ ra rằng chế độ ăn không tốt ở các bà mẹ tương lai có ảnh hưởng xấu đến con họ. Tuy nhiên nghiên cứu mới là nghiên cứu đầu tiên chỉ cho thấy mối liên quan xuyên thế hệ và cho thấy sự liên quan của ti thể từ trứng của các bà mẹ tương lai đến đời con và cháu của họ.

Trước đó mọi người chỉ thấy đến thế hệ thứ nhất và thứ hai. Nhưng thế hệ thứ ba là điểm quan trọng. Nếu bạn có một bào thai nữ thì con gái của bạn sẽ bị ảnh hưởng rồi tiếp đến là cháu gái ngoại cũng bị ảnh hưởng. Cho nên nghiên cứu này là nghiên cứu đầu tiên chỉ ra ảnh hưởng xuyên thế hệ.

Mặc dù nghiên cứu mới chỉ tập trung vào những phụ nữ chưa có thai và trong độ tuổi có thể mang thai, nhưng bác sĩ Moley cho rằng các bà mẹ đang mang thai cũng cần phải chú ý tới chế độ ăn của mình. Quan niệm ăn càng nhiều càng tốt cho con thì bất cứ đồ ăn nào cũng tốt là không đúng. Bác sĩ Moley không khuyến khích các bà mẹ đang mang thai ăn nhiều đồ ăn nhanh như đồ chiên rán, nước ngọt mà thay vào đó là những đồ ăn không có quá nhiều chất béo và đường.

Linh Đức