Chùa Nhân Hòa – Nơi hội tụ hồn thiêng và tín ngưỡng làng quê Đại Thanh, Hà Nội

Chùa Nhân Hòa, xã Đại Thanh, TP Hà Nội.

Ngôi chùa giữa lòng quê cổ

Chùa Nhân Hòa nằm ở trung tâm thôn Nhân Hòa, xã Tả Thanh Oai, nay là xã Đại Thanh, Thành phố Hà Nội – một vùng đất có lịch sử lâu đời. Theo các tư liệu địa phương, chùa được xây dựng từ thời Lê, cùng thời với đình làng Nhân Hòa – nơi thờ các vị Thành hoàng làng. Trải qua nhiều thế kỷ, ngôi chùa vẫn giữ được dáng vẻ cổ kính, trở thành điểm tựa tâm linh của người dân địa phương.

Chùa Nhân Hoà có tên chữ là Phúc Lâm, được dựng trên khoảnh đất thoáng đãng, cổng Tam quan chùa còn tương đối nguyên vẹn kiến trúc chùa Bắc bộ đẹp và hiếm, hai bên cổng Tam quan là 2 cây muỗng đã được công nhận là cây di sản Việt Nam có tuổi đời ước tính khoảng 300 năm, trước cổng Tam quan là 2 cây Hương đá biểu trưng cho sự trường tồn và hanh thông. Phía trong được xây dựng cân đối bởi 2 tháp cổ, dưới chân tháp là 2 ngôi mộ gió bên trong an vị tượng gốm Hộ Pháp Tả- Hữu, biểu trưng cho sự hộ trì chánh pháp, khuyến thiện và giữ gìn thanh tịnh cửa chùa. Kiến trúc chùa mang đậm phong cách truyền thống Bắc Bộ, theo bố cục “nội công – ngoại quốc”, với tam quan uy nghi, sân gạch rộng, tòa Tiền đường bảy gian nối liền Hậu cung, hai bên là nhà Mẫu và nhà Tổ. Toàn bộ khung chùa được dựng bằng gỗ lim quý, chạm khắc tinh xảo, mái ngói cong vút in đậm dấu ấn thời gian.

Giá trị văn hóa – nghệ thuật đặc sắc

Trải qua nhiều thế kỷ, thời tiết và chiến tranh ngôi chùa vẫn còn giữ nguyên được kiến trúc cổ, và nét hoang sơ cho đến ngày nay. Điểm đặc biệt của chùa Nhân Hòa là còn lưu giữ được 41 pho tượng Phật cổ, đa phần có niên đại từ thời Lê đến Nguyễn. Những pho tượng A Di Đà, Quan Âm, Thích Ca, Tam Thế… đều được tạc thủ công bằng gỗ, sơn son thếp vàng, toát lên vẻ trang nghiêm và nhân hậu. Bên cạnh đó, chùa còn lưu giữ bia đá, chuông đồng, cây hương cổ – những báu vật ghi dấu lịch sử của làng và công đức của các vị tiền nhân. Trước ngày giỗ tổ năm nay chùa đã được Nhân dân trong thôn Nhân Hòa và Thiện tín địa phương cùng với nhà chùa xây dựng lên khu vườn Lộc uyển, cung tiến và công đức 18 vị La Hán được đặt 2 bên cổng Tam quan chùa, góp phần tạo cảnh quan, không gian tôn nghiêm phục vụ tín ngưỡng.

Với giá trị về lịch sử, kiến trúc và mỹ thuật, chùa Nhân Hòa cùng đình Nhân Hòa đã được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1992. Từ đó đến nay, chính quyền và nhân dân địa phương luôn chung tay bảo tồn, trùng tu, giữ gìn ngôi chùa như một phần linh hồn của quê hương.

Chùa Nhân Hòa là còn lưu giữ được 41 pho tượng Phật cổ, đa phần có niên đại từ thời Lê đến Nguyễn.

Ngày giỗ Tổ – Ngày hội của tình làng nghĩa xóm

Hằng năm, vào ngày 18 tháng 9 âm lịch, người dân Nhân Hòa lại tổ chức lễ giỗ Tổ làng trong không khí trang nghiêm mà ấm cúng. Từ sáng sớm, khói hương đã nghi ngút khắp sân chùa. Tiếng trống, tiếng chuông vang vọng hòa cùng lời khấn nguyện của dân làng, tưởng nhớ công ơn các bậc tiền nhân đã khai khẩn, dựng làng, dựng chùa, gây dựng nên nếp sống thanh bình hôm nay.

Phần lễ diễn ra tại đình – chùa Nhân Hòa, do các bô lão, chức sắc trong làng chủ trì, với lễ dâng hương, tế tổ, đọc chúc văn. Phần hội sau đó là dịp để con cháu trong và ngoài làng gặp gỡ, ôn lại chuyện xưa, cùng nhau gìn giữ truyền thống “uống nước nhớ nguồn”. Nhiều gia đình người Nhân Hòa xa quê cũng tranh thủ trở về dự lễ, như một lời tri ân với mảnh đất đã sinh thành, nuôi dưỡng bao thế hệ.

Ni sư Thích Đàm Thuận trụ trì chùa Phúc Lâm.

Trao đổi với phóng viên: Ni sư Thích Đàm Thuận trụ trì chùa Phúc Lâm chia sẻ, ngày giỗ Tổ là dịp để chúng ta tưởng nhớ công đức của các bậc tiền bối đã khai sáng và gìn giữ chùa, đồng thời cũng là lúc tri ân những mạnh thường quân, quý Phật tử và nhân dân trong thôn đã đóng góp công sức, tài lực để duy trì và phát triển ngôi chùa. Nhờ có sự chung tay ấy, chùa không chỉ là nơi tu học và giữ gìn Phật pháp, mà còn là nơi kết nối cộng đồng, gieo duyên lành, lan tỏa lòng từ bi và hạnh phúc đến mọi người. Tưởng nhớ Tổ hôm nay là nhắc nhở mỗi chúng ta sống có tâm, có đức tiếp nối đạo hạnh, và cùng nhau vun đắp cuộc sống an lành cho chính mình và phật tử.

Giữ hồn quê trong nhịp sống mới

Giữa sự phát triển nhanh của vùng ven đô Hà Nội, chùa Nhân Hòa vẫn giữ được nét tĩnh lặng riêng – nơi người dân tìm về bình yên sau những ngày bộn bề cuộc sống. Những mái ngói rêu phong, tiếng chuông chùa vang vọng mỗi chiều đã trở thành âm thanh thân thuộc, gợi nhớ cội nguồn, nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ.

Ông Nghiêm Bỉnh Thịnh, Phó trưởng thôn Nhân Hòa.

Ông Nghiêm Bỉnh Thịnh, Phó trưởng thôn Nhân Hòa chia sẻ: Chúng tôi sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này, từng chứng kiến bao nhiêu đổi thay của quê hương mình, từng gắn bó với ngôi chùa, mái đình làng qua từng năm tháng. Giờ cứ “Mỗi dịp giỗ Tổ, chúng tôi lại vân tập về chùa dâng nén tâm hương tưởng nhớ tổ tiên. Dù cuộc sống có thay đổi, chùa vẫn là chốn linh thiêng, là nơi nhắc nhở con cháu sống tốt đời đẹp đạo, đoàn kết và hướng thiện.”

Lãnh đạo, chính quyền xã Đại Thanh tới dự và thành tâm kính lễ nhân ngày giỗ tổ.

Chính sự gắn bó giữa người dân và ngôi chùa cổ đã khiến chùa Phúc Lâm thôn Nhân Hòa không chỉ là di tích văn hóa, mà còn là biểu tượng tinh thần của làng Nhân Hòa – nơi hội tụ hồn thiêng của đất và lòng người.

Trong không khí trang nghiêm và ấm áp của ngày giỗ Tổ, chùa Phúc Lâm lại rộn ràng đón bước chân của bao người con xa quê trở về, nhiều Phật tử đã thu xếp công việc, vượt quãng đường xa để cùng nhau hướng về chùa, thắp nén tâm hương tri ân chư vị Tổ sư –những bậc tiền nhân đã khai sơn, hoằng dương Phật pháp.

Anh Vũ Viết Thắng, một người con xa quê về dự lễ giỗ tổ.

Anh Vũ Viết Thắng hiện sinh sống tại Sài Gòn, xúc động bày tỏ: “Dù đi xa nhiều năm, nhưng mỗi ngày giỗ Tổ, tôi luôn cố gắng về chùa. Về đây thấy lòng nhẹ nhõm, như được trở lại tuổi thơ – nơi mình được nuôi dưỡng trong tình thương và tiếng chuông chùa quen thuộc.” Được hòa mình cùng bà con, họ hàng, bạn bè và những người con xa quê khác, tôi cảm nhận rõ hơn tình làng nghĩa xóm, sự gắn bó bền chặt của cộng đồng quê hương. Mỗi nén nhang dâng lên trước Tam bảo không chỉ là lời tri ân chư Tổ, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người con quê nhà luôn hướng về cội nguồn, về truyền thống đạo lý “uống nước nhớ nguồn.” Nhìn cảnh chùa khang trang, lòng người ấm áp, tôi thầm cảm phục những tấm lòng đã góp công, góp của để gìn giữ và xây dựng Phúc Lâm Tự ngày một đẹp hơn. Dù cuộc sống nơi xa có bao bộn bề, ngày giỗ tổ ở chùa luôn là dịp để chúng tôi tìm lại sự bình yên, cho trái tim được trở về nơi chốn thiêng liêng của tuổi thơ và cội nguồn.

Nhân ngày giỗ Tổ 18 tháng 9 âm lịch năm nay, chùa Nhân Hòa lại rực rỡ cờ hoa, vang tiếng chuông ngân. Dòng người về chùa không chỉ để lễ Phật, dâng hương, mà còn để tìm về với cội nguồn, với đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ người trồng cây”.

Ngôi chùa là một hình ảnh thân thương rất quen thuộc, gần gũi với nếp sống hiền hòa của những người dân quê mộc mạc. câu nói “Đất Vua, chùa làng” đã cho ta thấy cái giá trị tín ngưỡng thiêng liêng thể hiện trong nếp sống tình cảm chân chất mộc mạc của người dân quê. Vì chùa là mái ấm che chở, ấp ủ nuôi dưỡng đời sống tâm linh của họ.Họ xem ngôi chùa như là mái ấm gia đình chung. Do đó, họ cùng nhau quyết tâm đóng góp xây dựng bảo vệ và phát huy mạnh mẽ. Mái chùa là niềm an ủi xoa dịu những nỗi buồn u uất đè nặng trong tâm hồn của họ. Vì thế họ không bao giờ quên.

Chùa là một biểu tượng thiêng liêng thấm vào lòng dân tộc Việt từ ngàn xưa, như nước thấm sâu vào lòng đất. Do đó, dù đã trải qua mấy ngàn năm thăng trầm, thịnh suy, vinh nhục, vật đổi sao dời, nhưng hình ảnh ngôi chùa vẫn mãi hiên ngang, hiện hữu, tồn tại trong lòng người dân Việt.

Mái chùa che chở hồn dân tộc

Nếp sống muôn đời của tổ tông.