Chuyện ngược đời ở làng siêu đẻ Tây Nguyên, ba con.. bị chê ít

SK&MT - Làng Ea Luh có tất cả 112 hộ, nhưng có đến 1075 nhân khẩu. Ở đây gia đình nào cũng đẻ nhiều hết, nhà nhiều nhất có cả thảy 15 mặt con. Trung bình mỗi cặp vợ chồng ở làng này có đến bảy người con. Ở ngôi làng được mệnh danh là làng “siêu đẻ” này thì những cặp vợ chồng đang trong độ tuổi sinh đẻ mà chỉ có hai ba mặt con được coi là chuyện lạ hiếm gặp.

Làng Ea Luh, xã Nghĩa Hưng, huyện Chư Pãh, Gia Lai nổi tiếng khắp trong nam ngoài bắc là “làng siêu đẻ” từ hơn chục năm qua. Ở đây mỗi cặp vợ chồng nhà ít cũng có sáu bảy mặt con, còn nhà nào nhiều thì có cả chục đứa, mà nhiều lúc bố mẹ không thể nào nhớ nổi mặt con.

Vừa đặt chân đến đây, những hình ảnh đầu tiên chúng tôi ghi nhận được là hàng chục đứa trẻ, mới chập chững biết đi có, lớn ngang vai người lớn có đang tập chung chơi đùa xung quanh giếng nước của làng. Gần đó là những ngôi nhà gạch, tường đã ngả màu thời gian được xây dựng từ những năm 2005 – 2007 theo chương trình 134 của chính phủ. Bên cạnh những ngôi nhà xây hiếm hoi là hàng chục ngôi nhà gỗ siêu vẹo được xây dựng tạm bợ. Thấy có người lạ đến làng, đám trẻ hồn nhiên chạy lại vây quanh lấy chúng tôi chứ không như đám trẻ con ở thành phố mỗi khi thấy người lạ thì chạy thút vào nhà.

Nhờ sự nhiệt tình của lũ trẻ, chúng tôi dễ dàng tìm được nhà của anh Anh Sa – Trưởng thôn Ea Luh (SN 1986). Khi được hỏi về chuyện đông con của làng mình, anh Sa thật thà: “Theo thống kê của cán bộ dân số xã vào cuối năm ngoái thì làng mình có 112 hộ, 1075 nhân khẩu. Còn từ đó đến giờ mọi người trong thôn đẻ thêm bao nhiêu con nữa thì mình cũng chưa thống kê được, vì ở đây vừa mới thấy đẻ xong đã lại mang bầu nêu đến cả cán bộ dân số thôn cũng không nắm được hết chứ đừng nói là mình”, anh Sa thật thà. Bản thân vợ chồng anh Sa, dù vẫn còn trẻ tuổi những đã có đến bốn mặt con.

Làng Ea Luh nổi tiếng khắp trong nam ngoài bắc vì sinh nhiều con.

Sau một hồi trò chuyện, anh Sa dẫn chúng tôi về thăm gia đình chị A Viên ở cuối thôn Ea Luh. Theo anh Sa thì vợ chồng anh Viên vừa mới san bằng kỷ lục sinh nhiều con nhất trong thôn mà vợ chồng anh Dóc nẵm giữ nhiều năm nay. Chị Viên (SN 1976) mới ngoài 40 tuổi, nhưng do cuộc sống vất vả nên ngoại hình của chị nhìn chẳng khác gì bà lão U60. Sau một hồi nhăn trán nhầm tỉnh, chị Viên cho biết vợ chồng mình có cả thảy 12 mặt con khi chúng tôi hỏi về đàn con của mình. Lúc chúng tôi đến, đồng hồ đã điểm 11 giờ trưa nên đàn con của chị đang lóc nhóc chạy từ tứ phía về nhà. Sáu đứa bé mặt mũi, chân tay còn lấm lem đất cát nhưng chẳng thèm rửa, mỗi đứa đã vội tranh phần những miếng cơm cháy, tản ra mỗi đứa một góc sân ăn ngon lành.

Khi được hỏi về chuyện sinh nhiều con của mình, chị Viên cười hồn nhiên vì cho rằng chuyện này không có gì là lạ. Chị bảo “người Xê Đăng minh quan niệm đông con, đông của. Nhà nào càng đông con thì càng có người để làm việc. Mình cũng giống như mẹ mình, các chị mình đẻ xong lại tiếp tục mang bầu đứa khác, chắc đẻ đến khi nào hết trứng thì thôi” . Khi nghe chúng tôi hỏi “liệu chị có nhớ hết tên các con không”, chị Viên gãi gãi đầu rồi lén nhìn mặt các con đọc lại tên vì không thể nhớ hết nổi tên các con mình vì nhiều quá.

Cả làng nằm trong diện hộ nghèo

Rời nhà chị Viên, anh Dóc người từng nắm giữ kỷ lục gia đình đông con nhất thôn suốt nhiều năm. Lúc mới gặp, nhìn thân hình gầy gò, ốm yếu của vợ chồng anh chúng tôi không tin anh chị có thể sinh được 15 mặt con. Khi được hỏi vì sao vợ chồng mình lại sinh nhiều con đến vậy, anh Dóc thật thà: “Ngày xưa người Xê Đăng mình sống tít trên đỉnh núi cao nên cuộc sống khó khăn. Sinh con ra đã khó, còn nuôi lớn được lại càng khó hơn nên các cụ quan niệm bao giờ còn sinh được thì cứ sinh thôi, không kiêng cữ, kế hoạch gì hết”. Cũng giống như anh Dóc, chị Viên bảo “làng mình ai cũng đẻ nhiều hết, vì con cái là của trời cho mà”.

Ngoài quan niệm “cổ hủ” về chuyện sinh con, thì một trong những nguyên nhân khiến các vợ chồng ở đây “vỡ kế hoạch” do không biết áp dụng các biện pháp dân số kế hoạch hóa gia đình”. “Khi sinh đến đứa thứ 7, mình đã có ý định dừng lại. Nhưng mà không làm cách nào để phòng tránh, nên mỗi lần ngủ chung với chồng mình thì cái bụng mình lại cứ phình nên, những năm sau chúng nó lại cứ mỗi năm một đứa ra đời”.

Những đứa trẻ ở làng Ea Luh phải tự chơi với nhau vì người lớn còn phải đi làm để kiếm tiền đong gạo.

Cũng giống như nhiều gia đình khác trong thông, cả gia đình gồm 14 miệng ăn từ lớn đến bé nhưng chỉ trông cậy vào hơn sào ruộng trơ sỏi đá cùng đồng tiền công ít ỏi từ việc đi làm thuê, hái chè của vợ chồng chị Viên cùng đứa con lớn. “Nhiều lúc phải dày mặt đi vay tiền đong gạo để nấu cơm cho các con khi trong nhà không có nổi hạt gạo để nấu nồi cháo cho các con. Nhưng thấy mình nợ mãi không chịu trả nên bây giờ người ta không cho mình mua chịu nữa”. Khi nghe những lời “gan ruột” của chị, chúng tôi cảm nhận được cái nghèo đang bủa vây cuộc sống của gia đình chị khi trong căn nhà chị đáng giá nhất là chiếc nồi cơm điện. Nghèo đến mức nhà ọp ẹp phên nứa bao quanh còn thủng lỗ chỗ, nên các con chị phải nghỉ học khi chưa xong cấp 1. Ở nhà, chị thả rông đàn con, cứ đứa lớn trông đứa bé, kèm lời dặn “đi đâu thì đi, tối phải có mặt ở nhà ăn cơm”.

Thế nhưng theo anh Sa thì những trường hợp như gia đình chị Viên không phải là hiếm khi trong tổng số 112 hộ của làng Ea Luh thì hộ nghèo chiếm 45 hộ và 32 hộ nghèo thuộc diện đặc biệt, còn lại 30 hộ cũng thuộc diện cận nghèo. “Trong thôn Ia Lhh nhà nào cũng khó khăn, chỉ là gia đình nào khốn khổ nhất thôi. Ở thôn này, trung bình mỗi hộ dân có khoảng 7 người con”. Cũng theo anh Sa thì nguyên nhân nghèo khó đều do đẻ nhiều dẫn đến không đất sản xuất, không tiền trang trải cuộc sống và lao động chính chỉ trông cậy vào người đàn ông trụ cột.

Để giảm bớt tình trạng nghèo khó do đẻ nhiều, mỗi lần họp thôn anh Sa đều tuyên truyền bà con phải sinh đẻ theo kế hoạch. “Bản thân mình cùng cán bộ dân số thôn đã tìm đủ mọi cách để tuyên tuyền cho người dân, từ việc tuyên truyền, đến tận nhà vận động từng cặp vợ chồng, hướng dẫn cụ thể các biện pháp như bao cao su, uống thuốc tránh thai… Lúc mình nói, mọi người ai cũng gật gù nghe điều đã hiểu ra chuyện, nhưng chỉ được lúc đó thôi còn về nhà thì ai lấy làm khi chỉ vài bữa sau lại nghe tin chị nọ chị kia tiếp tục mang thai nên mình cũng đành bó tay”.

Tây Nguyên