ECoG - Kỹ thuật mới điều trị động kinh

Ngày 7/5, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thông tin các bác sỹ của bệnh viện vừa phẫu thuật điều trị động kinh cho trường hợp người bệnh nam, 20 tuổi, dưới hướng dẫn của điện não đồ vỏ não ECoG (Electrocorticography).

PGS.TS Đông Văn Hệ – Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Chủ tịch Hội Phẫu thuật Thần kinh Việt Nam trực tiếp phẫu thuật cho người bệnh

Đây cũng là trường hợp đầu tiên được thực hiện kỹ thuật này tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, đánh dấu bước tiến trong ứng dụng các phương pháp thăm dò và điều trị hiện đại đối với động kinh kháng thuốc.

Hình ảnh các bác sĩ Nội thần kinh đang phân tích điện não đồ vỏ não (ECoG) trong mổ

Bệnh nhân nam mắc động kinh đã kháng thuốc kéo dài nhiều năm, các cơn co giật xảy ra liên tục trong ngày, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Bác sỹ Tạ Hồng Nhung, Khoa Nội-Hồi sức Thần kinh (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức) cho biết người bệnh bị động kinh từ khi hơn 1 tuổi, biểu hiện bằng các cơn co giật nửa người hoặc cơn tăng động, sợ hãi và ngày càng trở nên kháng thuốc. Người bệnh đã đi khám và điều trị nhiều nơi với nhiều loại thuốc khác nhau nhưng cơn không có dấu hiệu suy giảm mà còn có xu hướng tăng cơn. Cơn động kinh xuất hiện gần như hàng ngày từ vài cơn cho đến vài chục cơn một ngày thậm chí có nhiều ngày người bệnh không thể tỉnh dậy để uống thuốc. Trước phẫu thuật, người bệnh đang được điều trị 3 loại thuốc chống động kinh: Depakin, Tegretol và Gardenal với liều tối đa nhưng vẫn xuất hiện 4-5 cơn mỗi ngày.

ThS.BS Tạ Hồng Nhung – Khoa Nội – Hồi sức Thần kinh, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức khám cho người bệnh sau phẫu thuật

Người bệnh đã được ghi điện não đồ video ngoài da đầu kéo dài và chụp cộng hưởng từ sọ não xác định cơn động kinh do loạn sản vỏ não thùy trán gây nên. Đây là một dạng dị tật trong quá trình phát triển vỏ não, một nguyên nhân phổ biến gây động kinh kháng thuốc ở trẻ em và có chỉ định phẫu thuật cắt bỏ tổn thương. Tuy nhiên, tỷ lệ không hết cơn sau mổ loạn sản vỏ não khá cao tới 40-50% do không cắt hết được vùng sinh động kinh bằng mắt thường.

Ngày 2/4, người bệnh được phẫu thuật theo kỹ thuật ECoG. Trong quá trình phẫu thuật, ê-kíp do Phó giáo sư Đồng Văn Hệ - Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Chủ tịch Hội Phẫu thuật Thần kinh Việt Nam phụ trách đã sử dụng ECoG để ghi điện não trực tiếp từ bề mặt vỏ não. Kết quả cho thấy vùng sinh động kinh rộng hơn so với hình ảnh cộng hưởng từ, vì vậy phẫu thuật viên đã mở rộng diện cắt thêm khoảng 2-3 cm so với ranh giới tổn thương trên phim.

Trong suốt quá trình phẫu thuật, các điện cực được đặt trực tiếp lên vỏ não và cả diện cắt tổn thương để liên tục theo dõi hoạt động điện. Dựa vào tín hiệu ghi nhận được, ê-kíp đã xác định chính xác thời điểm dừng cắt bỏ, đảm bảo loại bỏ tối đa vùng sinh động kinh nhưng vẫn bảo tồn chức năng thần kinh quan trọng.

Các bác sỹ nhận định, nếu chỉ dựa vào các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như trước đây, phạm vi phẫu thuật có thể không đủ rộng, dẫn đến nguy cơ tái phát cao và khó đạt hiệu quả điều trị tối ưu. Việc ứng dụng ECoG đã giúp mở rộng diện cắt một cách chính xác, nâng cao khả năng kiểm soát cơn sau mổ. Sau phẫu thuật tới nay, người bệnh không còn cơn dù chưa dùng lại thuốc chống động kinh.

Phó giáo sư Đồng Văn Hệ cho biết ghi điện não trực tiếp từ bề mặt vỏ não bằng kỹ thuật ECoG (Electrocorticography) đang trở thành công cụ quan trọng giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị động kinh, đặc biệt ở những trường hợp động kinh kháng thuốc hoặc khó xác định vùng tổn thương bằng các phương pháp thông thường.

ECoG là phương pháp ghi điện não trực tiếp từ bề mặt vỏ não thông qua các điện cực đặt ngay trên nhu mô não trong quá trình phẫu thuật. Khác với điện não đồ thường quy (EEG) ghi tín hiệu qua da đầu nên tín hiệu bị suy giảm, ECoG ghi trực tiếp giúp thu nhận tín hiệu với độ phân giải không gian và thời gian cao hơn, từ đó cung cấp thông tin chính xác hơn về hoạt động điện của não.

Kỹ thuật này được ứng dụng hiệu quả trong nhiều loại phẫu thuật động kinh như cắt thùy thái dương, cắt vùng tổn thương, cắt vùng vỏ não bệnh hoặc phẫu thuật cắt nửa bán cầu. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc cắt bỏ hoàn toàn vùng có bất thường trên ECoG giúp tăng tỷ lệ hết cơn sau phẫu thuật. Đồng thời, ECoG giúp cá thể hóa chiến lược phẫu thuật, không phụ thuộc hoàn toàn vào hình ảnh học, cho phép điều chỉnh phạm vi can thiệp phù hợp với từng người bệnh.

Việc ứng dụng ECoG trong phẫu thuật động kinh giúp nâng cao độ chính xác, tối ưu hóa kết quả điều trị và giảm nguy cơ thiếu hụt thần kinh sau phẫu thuật, mở ra cơ hội kiểm soát cơn tốt hơn cho nhiều người bệnh động kinh kháng thuốc./.