Khánh Hoà: Bảo vệ chim yến góp phần bảo vệ đa dạng sinh học

Khánh Hòa là một trong những địa phương có ngành nghề nuôi chim yến phát triển sớm trong cả nước và đã có bước phát triển mạnh. Toàn tỉnh hiện có 61/65 xã, phường, đặc khu nuôi chim yến với 1.425 nhà yến (Ninh Thuận cũ có 594 nhà; Khánh Hoà cũ có 831 nhà), ngoài ra có 33 đảo yến với 173 hang yến do Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa quản lý. Sản lượng tổ yến khai thác năm 2025 đạt: 19.358 kg, tăng bình quân 2,29 % so với cùng kỳ. Qua đó, góp phần tạo sinh kế ổn định cho người dân và đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của địa phương.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao, chim yến còn giữ vai trò đặc biệt trong cân bằng hệ sinh thái tự nhiên, là biểu tượng gắn liền với thương hiệu Yến sào Khánh Hòa, niềm tự hào của tỉnh trong suốt nhiều thập kỷ. Có thể khẳng định rằng, bảo vệ chim yến không chỉ là bảo vệ nguồn thu hôm nay, mà còn là giữ gìn một di sản thiên nhiên, một giá trị bền vững cho các thế hệ mai sau. Để quản lý, bảo vệ chim yến, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 595/CĐ-TTg ngày 30/6/2023 về tăng cường triển khai các giải pháp ngăn chặn tình trạng săn bắt trái phép, quản lý nuôi chim yến và đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm tổ yến; UBND tỉnh đã ban hành Công văn 13474/UBND-KT ngày 20/12/2023, Công văn 4601/UBND-KT về tăng cường quản lý và triển khai các giải pháp ngăn chặn tình trạng săn bắt chim yến trái phép. Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với địa phương và Công ty Yến sào Khánh Hòa thực hiện các cuộc kiểm tra, bảo vệ chim yến, đồng thời có nhiều văn bản đôn đốc đề nghị UBND các xã, phường tăng cường quản lý và triển khai các giải pháp ngăn chặn tình trạng săn bắt chim yến trái phép.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, nghề nuôi chim yến tỉnh Khánh Hòa đang đối mặt với khó khăn, thách thức đó là tình trạng săn bắt chim yến trái phép vẫn còn diễn ra và rộng khắp tại nhiều địa phương có nghề nuôi chim yến phát triển, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự an toàn và phát triển bền vững của quần thể chim yến Việt Nam nói chung và tỉnh Khánh Hòa nói riêng. Từ năm 2018 đến nay, nạn săn bắt trái phép có xu hướng lan rộng, với số lượng tang vật thu giữ ngày càng lớn. Qua công tác phối hợp tuần tra, kiểm soát, bình quân mỗi năm Công ty Yến sào Khánh Hòa phát hiện và xử lý từ 140 đến 160 vụ vi phạm, kịp thời giải cứu từ 4.000 đến 5.000 cá thể chim yến. Trong hơn 7 năm triển khai đồng bộ các biện pháp bảo vệ, các lực lượng chức năng đã phát hiện hàng ngàn vụ việc, thu giữ trên 2.000 tấm lưới bẫy, giải cứu và thả về tự nhiên gần 35.000 cá thể chim yến.

Theo đánh giá tổng hợp năm 2025, tình trạng săn bắt chim yến trái phép đã làm sản lượng tổ yến tại các nhà yến trên địa bàn toàn tỉnh sụt giảm phổ biến từ 30% đến 40% so với năm trước. Đáng lo ngại hơn, xu hướng suy giảm này diễn ra liên tục từ năm 2024 đến nay và không còn mang tính cục bộ, mà diễn ra tại hầu hết các địa phương xã, phường tại Khánh Hòa. Nếu không có giải pháp đủ mạnh, không có sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng và sự phối hợp của cộng đồng người nuôi yến, thì chỉ trong khoảng 5 năm tới, nhiều nhà yến có nguy cơ không còn chim để khai thác.

Thực trạng và thách thức trong công tác bảo vệ quần thể chim yến đảo thiên nhiên tại Khánh Hòa. Những con số được nêu ra tại Hội nghị, từ hơn trăm vụ phá rừng, khai thác trái phép cho tới hàng trăm vụ vi phạm bị phát hiện mỗi năm, hàng nghìn mét lưới tàng hình bị thu giữ, đến hàng chục nghìn cá thể chim yến và chim hoang dã bị bẫy và chết, đã thực sự gióng lên hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ.

Đây không chỉ là những con số, mà là lời cảnh tỉnh về nguy cơ suy giảm nghiêm trọng về rừng và quần thể chim yến, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái tự nhiên, sinh kế của người dân, doanh nghiệp và uy tín, thương hiệu Yến sào Khánh Hòa, thương hiệu quốc gia của tỉnh. Tỉnh Khánh Hòa sẽ tiếp tục phối hợp với các doanh nghiệp và các nhà khoa học trong nghiên cứu, ứng dụng phù hợp các giải pháp khoa học, công nghệ phục vụ công tác quản lý, theo dõi và bảo vệ đàn chim yến; đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân, nhất là tại các khu vực có nhà yến, đảo yến, chủ động phát hiện, phản ánh kịp thời các hành vi săn bắt chim yến trái phép.