Lục Yên (Yên Bái): Khai thác khoáng sản không phép gây ô nhiễm môi trường, phá hủy hệ sinh thái

Lấy đất từ nhà dân là… không vi phạm?

Trước đó, ngày 18/7, Tòa soạn nhận được phản ánh của người dân ở thị trấn Yên Thế (Lục Yên), về hiện tượng vận chuyển đất không phép từ vườn gia đình các hộ dân đi san lấp công trình xây dựng đường Phạm Văn Đồng kéo dài kết hợp phát triển quỹ đất (điểm đầu ngã 4 khu tái định cư, điểm cuối nối vào đường Yên Thế - Vĩnh Kiên), do Liên danh Công ty Phúc Hưng - Công ty Giao thông Yên Bái thực hiện. Công trình do Ban Quản lý dự án xây dựng huyện Lục Yên làm chủ đầu tư.

Đội CSGT-TT, Công an huyện Lục Yên tiến hành xử lý xe chở đất vi phạm giao thông

Để làm rõ hơn vấn đề này, phóng viên (PV) đã trao đổi với ông Kiều Chí Phúc - Giám đốc Công ty TNHH Phúc Hưng, ông Phúc xác nhận là có việc này xảy ra.

Tại công văn số 25/CV-BQLDA của Ban Quản lý đầu tư xây dựng huyện Lục Yên do Phó Giám đốc Lô Văn Hùng kí ngày 8/10/2020, đã ghi rõ: “Mỏ đất đắp tại đồi Khe Kẹp ở Tổ dân phố số 1, thị trấn Yên Thế và thôn 1, xã Tân Lĩnh chưa thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng nên không thể khai thác vật liệu đất về đắp; ban quản lý đề nghị các nhà thầu tự tìm mỏ đất phù hợp về để đắp”. Trước đó vào ngày 26/9/2020, ông Lô Văn Hùng – Phó Giám đốc phụ trách BQLDA đầu tư xây dựng huyện Lục Yên và Công ty Phúc Hưng có biên bản làm việc thống nhất một số nội dung về việc lấy đất đắp thi công công trình với các hộ dân, như hộ gia đình ông Phạm Đức Dũng và bà Hoàng Thị Thương…

PV đã liên hệ Thiếu tá Phùng Nguyên Ngọc - Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông - Trật tự, Công an huyện Lục Yên để thông tin sự việc. Khoảng 30 phút sau, có 2 cán bộ đến hiện trường, nhưng đoàn xe đã đột ngột “mất tích” không rõ lý do, chỉ chặn bắt được 1 xe tải mang biển số 89C-092.20 chở đất có dấu hiệu cơi nới thành thùng, quá khổ quá tải, bóp còi inh ỏi, không che chắn, vương vãi đất ra đường, gây ô nhiễm môi trường và có nguy cơ mất an toàn giao thông.

Mặt bằng san lấp Chỉnh trang khu dân cư nông thôn thôn Cây Thị, xã Liễu Đô - Nơi sử dụng một lượng lớn đất khai thác trái phép

Ngày 21/7, PV đã đến trụ sở UBND huyện Lục Yên để đặt lịch làm việc, theo yêu cầu của ông Nguyễn Duy Hiếu – Chánh văn phòng, PV đã trình đủ giấy giới thiệu và nội dung làm việc, có xác nhận công văn đến số 4102 ngày 21/7/2021 của UBND huyện; ông Nguyễn Duy Hiếu thông tin: UBND huyện sẽ trả lời bằng văn bản. Tuy nhiên đến nay (ngày 1/11/2021) tòa soạn Sức khỏe và Môi trường chưa nhận được bất kì phản hồi nào về sự việc trên.

Hiện trường nơi khai thác đất trái phép tại thôn Ngòi Kèn, xã Liễu Đô. Những ngày sau khi lập biên bản, máy móc vẫn tập kết tại đây, không di chuyển hoặc bị tạm giữ

Trong thời gian này, Tòa soạn tiếp tục nhận được phản ánh của người dân xã Liễu Đô, huyện Lục Yên về việc tài nguyên bị “đánh cắp”. Ngày 27/10, PV đã liên hệ với ông Nguyễn Cao Cảnh – Chủ tịch UBND xã Liễu Đô để thông tin sự việc. Ông Nguyễn Cao Cảnh cho biết thông tin ban đầu, đây là nơi lấy đất của Công ty Bằng Giang – là nhà thầu xây dựng công trình: Chỉnh trang khu dân cư nông thôn thôn Cây Thị - xã Liễu Đô. Chủ đầu tư xây dựng vẫn là BQLDA đầu tư xây dựng huyện Lục Yên. Ông cho biết thêm, có thể đây là sự làm việc của hộ dân với bên công ty Bằng Giang, không qua UBND xã, nên ông không nắm rõ. Ông sẽ chỉ đạo cho kiểm tra xử lý ngay ngày hôm sau.

Ngày 29/10 chúng tôi tiếp tục liên hệ làm việc với UBND xã Liễu Đô và được cung cấp biên bản kiểm tra về việc san gạt, múc đất trái phép tại thôn Ngòi Kèn, xã Liễu Đô được lập vào hồi 14h ngày 28/10, có sự góp mặt của UBND xã, gồm: ông Nguyễn Cao Cảnh - Chủ tịch UBND, ông Đỗ Tràng Vũ – Chủ tịch UBMTTQ xã; ông Trịnh Ngọc Bình và bà Mông Thị Hồng – Công chức địa chính xã; ông Triệu Ngọc Trung – công chức tư pháp hộ tịch xã; ông Trần Huy Ngọc – Trạm trưởng trạm kiểm lâm, Hạt kiểm lâm huyện Lục Yên. Cá nhân bị kiểm tra là ông Hoàng Văn Oanh; chứng kiến buổi làm việc có bà Nguyễn Hồng Duyên – Bí thư chi bộ thôn Ngòi Kèn.

Đáng chú ý, tại thời điểm kiểm tra tổ công tác phát hiện diện tích đã bị múc và san gạt khoảng 250m², vị trí đất nêu trên là đất quy hoạch rừng sản xuất. Thời điểm kiểm tra ông Oanh không xuất trình được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ có liên quan. Quá trình san gạt đất gia đình không báo cáo UBND xã và chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Gia đình cho công ty Bằng Giang vào lấy đất nhưng không có bất kì hợp đồng nào bằng văn bản, mà hoàn toàn bằng miệng. UBND xã ngay lập tức yêu cầu gia đình ông Oanh và công ty Bằng Giang dừng hoạt động lấy đất và vận chuyển đất.

Để biết thêm thông tin, PV đã liên hệ ông Lô Văn Hùng – Phó Giám đốc phụ trách BQLDA đầu tư xây dựng huyện, nhằm tiếp cận thêm tài liệu, thông tin khách quan, để nắm rõ hơn vấn đề, nhưng ông Lô Văn Hùng không cung cấp, yêu cầu phải có chỉ đạo của Chủ tịch huyện mới cung cấp.

Trụ sở làm việc của BQLDA đầu tư xây dựng huyện Lục Yên

Khi được hỏi tại sao các công trình xây dựng tại huyện Lục Yên, thời gian gần đây đều không có mỏ đất đắp để khai thác cho các dự án, hoặc phê duyệt mỏ xong lại thông báo không thể giải phóng mặt bằng, rồi BQLDA gửi công văn cho các nhà thầu tự ý tìm mỏ đất đắp, ở đây là lấy đất chính từ trong nhà dân, không có hợp đồng mua bán bằng văn bản? Và nếu không có nguồn đất thì tiến độ công trình của 2 dự án đường Phạm Văn Đồng kéo dài (Thị trấn Yên Thế) và chỉnh trang khu dân cư nông thôn thôn Cây Thị (xã Liễu Đô) sẽ bị ảnh hưởng ra sao? Ông Lô Văn Hùng cho biết: “Do không giải phóng mặt bằng được nên phải đi xin dân, chỗ nào dân nhờ múc thì múc. Các công trình toàn đi xin tận dụng đất của dân, do dân dư thừa hoặc dân muốn cải tạo bề mặt đất. Còn các dự án ở đây đang chậm tiến độ, với các công trình tiến độ 2 năm nhưng theo quy định thì dự án nhóm C tối đa được 3 năm. Nếu không xin được đất tận dụng của dân thì cũng chưa có phương án khác trong việc lấy đất, khi mà các điểm mỏ chưa giải phóng mặt bằng. Ở công trình đường Phạm Văn Đồng kéo dài, dự kiến điểm mỏ là đồi Khe Kẹp nhưng khi UBND huyện tính toán thì nơi đây là nơi phong thủy, nếu phá chỗ này sẽ không tốt”.

Ông Hùng nói thêm rằng: “Khoáng sản khai thác mang đi bán thì khác, còn cái này là đất san tạo công trình nhà nước. Nếu chúng tôi mang đi bán mới vi phạm, đây chúng tôi chỉ lấy đất dư thừa của dân, nếu dân mang đất thừa đi đổ thì vẫn phải san ủi; ở đây chúng tôi đang giúp dân. Ở chỗ lấy đất thuộc xã Liễu Đô, có thể dân xin san hạ cốt nền nên mới nhờ múc đi, người ta cũng không thay đổi mục đích sử dụng đất mà vẫn trồng cây lâu năm thì không vi phạm gì. Khi được hỏi ở đó có được cấp phép san hạ cốt nền không, thì ông nói không rõ, phải kiểm tra lại”.

Những câu hỏi cần trách nhiệm trả lời của cơ quan quản lý

Với việc san hạ cốt nền hoặc đơn cử như việc cải tạo mặt bằng đất nông nghiệp như lời ông Lô Văn Hùng – Phó Giám đốc phụ trách BQLDA đầu tư xây dựng huyện Lục Yên nói, thì theo quy định phải được các cơ quan chức năng cho phép. Việc này hoàn toàn không có tại các công trình như ở Liễu Đô, hơn nữa gia đình cho phép múc đất còn hoàn toàn không có giấy tờ chứng minh đó là đất của họ.

Dư luận đang đặt câu hỏi, những sự việc trên có lợi ích nhóm hay không khi để hiện tượng này diễn ra suốt thời gian qua, liệu những hành vi trên có vi phạm pháp luật? Đồng thời, nhiều lần phóng viên đã thông tin đến UBND huyện Lục Yên và đã đặt lịch làm việc; nhưng vẫn chỉ là lời hứa sẽ trả lời bằng văn bản, rồi rơi vào im lặng. Thiết nghĩ, việc này, UBND tỉnh Yên Bái, Công an tỉnh Yên Bái và các cơ quan có thẩm quyền cần vào cuộc thanh tra, kiểm tra, xác minh làm rõ các sai phạm (nếu có). Cần xử lý nghiêm đối với các hành vi vi phạm về khai thác tài nguyên theo quy định tại Điều 227, Bộ luật Hình sự.

Tòa soạn Sức khỏe và Môi trường sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc.

THẾ HIỂN