Ngành y tế bứt phá hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các 'điểm nghẽn' pháp lý

Bảo đảm bộ máy ngành y tế tinh gọn, hiệu quả

-Nhìn lại năm 2025, Bộ trưởng đánh giá như thế nào về kết quả hoạt động của ngành Y tế trong năm qua?

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: Năm 2025, trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức từ bên ngoài, ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, bão lũ, tình hình kinh tế-xã hội nước ta tiếp tục đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện, đạt và vượt toàn bộ 15 chỉ tiêu chủ yếu, trong đó Ngành y tế góp phần thực hiện đạt 03 chỉ tiêu chủ yếu, ước thực hiện đạt 08/09 chỉ tiêu cụ thể được Chính phủ giao.

Công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế tiếp tục là khâu đột phá. Trong năm 2025, Bộ Y tế đã tham mưu ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 và Kết luận số 149-KL/TW ngày 10/4/2025 của Bộ Chính trị; Chỉ thị 52-CT/TW ngày 03/10/2025 của Ban Bí thư; Luật Phòng bệnh, Luật Dân số, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung Điều 10 của Pháp lệnh Dân số, Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035; 11 Nghị định, 02 Nghị quyết của Chính phủ; 04 Quyết định và 01 Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ; 60 Thông tư của Bộ Y tế.

Đặc biệt ngành y tế thực hiện việc sắp xếp, quy định phân cấp, phân quyền bảo đảm tổ chức bộ máy ngành y tế tinh gọn, vận hành thông suốt, hiệu quả, đồng bộ theo chủ trương của Đảng và Nhà nước; phân quyền, phân cấp phần lớn các thủ tục hành chính cho địa phương thực hiện.

Công tác phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu tiếp tục được củng cố vững chắc, chuyển trọng tâm sang công tác phòng bệnh. Các dịch bệnh truyền nhiễm cơ bản được kiểm soát trên phạm vi cả nước; đẩy mạnh quản lý, điều trị bệnh không lây nhiễm, phòng chống các yếu tố nguy cơ có hại cho sức khỏe. Các biện pháp kiểm soát, phòng chống thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả lưu thông trên thị trường được tăng cường; tập trung rà soát, hoàn thiện văn bản pháp luật trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh được cải thiện, tiếp tục ứng dụng thành công và làm chủ nhiều kỹ thuật cao, thực hiện tốt bộ tiêu chí cơ sở y tế xanh- sạch-đẹp, phong cách thái độ phục vụ theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm. Y dược cổ truyền, kết hợp y dược cổ truyền với y dược hiện đại tiếp tục được chú trọng.

Các chính sách, pháp luật về dân số được tập trung xây dựng đồng bộ nhằm bảo đảm mức sinh thay thế, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số, thích ứng với già hóa dân số. Công tác chăm sóc người cao tuổi, bà mẹ, trẻ em tiếp tục được chú trọng, mở rộng. Công tác bảo trợ xã hội được mở rộng, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và công bằng trong chăm sóc sức khỏe. Mạng lưới các cơ sở đào tạo nhân lực y tế tiếp tục phát triển cả công lập và ngoài công lập, mở rộng các chuyên ngành đào tạo. Công tác chuyển đổi số y tế đạt những dấu ấn rõ nét, 1.192 bệnh viện trên cả nước triển khai bệnh án điện tử; trên 34 triệu Sổ sức khỏe điện tử trên VneID.

Công tác quản lý, cấp phép, gia hạn đăng ký lưu hành thuốc, thiết bị y tế được cải thiện, cơ bản bảo đảm cung ứng đủ cho công tác dự phòng, khám chữa bệnh. Nhiều dự án lớn, trọng điểm của ngành Y tế được tập trung chỉ đạo, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện và đưa vào hoạt động, đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân trong tình hình mới.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan. (Ảnh: TTXVN)

Bứt phá hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các 'điểm nghẽn' pháp lý

-Trong những kết quả mà ngành Y tế đã đạt được, với Bộ trưởng, nội dung nào để lại nhiều ấn tượng và sự tâm đắc nhất?

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: Với tôi, nội dung để lại ấn tượng và tâm đắc nhất là sự bứt phá trong hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các 'điểm nghẽn' pháp lý.

Năm 2025 là năm kỷ lục về xây dựng chính sách, pháp luật với dấu ấn 4 văn bản quan trọng: Luật Phòng bệnh: Chuyển trọng tâm từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh"; Luật Dân số: Thay đổi tư duy từ "Kế hoạch hóa gia đình" sang "Dân số và Phát triển"; Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị: Đưa ra các giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035: Đảm bảo nguồn lực tài chính bền vững đến năm 2035.

Thành công lớn nhất không chỉ là những con số, mà là đã tạo ra được một 'luồng sinh khí mới' về mặt cơ chế, giúp phát triển hệ thống y tế, đội ngũ cán bộ y tế yên tâm hơn, tự tin hơn để hành động trong một hành lang pháp lý minh bạch và an toàn.

Luôn đảm bảo công tác cấp cứu, khám chữa bệnh dịp nghỉ lễ. (Ảnh: TTXVN)

-Bên cạnh những kết quả tích cực, ngành Y tế vẫn còn đối mặt với một số khó khăn, thách thức. Theo Bộ trưởng, những khó khăn, thách thức đó là gì?

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: Bên cạnh những kết quả tích cực nêu trên, ngành y tế vẫn còn có những vấn đề tồn tại, hạn chế, như chỉ số sức khỏe cơ bản, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu còn chênh lệch giữa các vùng miền. Việc thực hiện cơ chế tự chủ của một số bệnh viện còn khó khăn. Việc nâng cao chất lượng công tác khám chữa bệnh phải tăng cường hơn nữa. Việc khám sàng lọc để phát hiện sớm bệnh tật cho người dân chưa được triển khai rộng rãi.

Bên cạnh đó, một số vụ việc vi phạm pháp luật, lạm dụng, trục lợi trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh, dược và thực phẩm gây bức xúc trong dư luận xã hội. Mức sinh đang có xu hướng giảm dưới mức sinh thay thế; mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn còn cao. Nhân lực y tế ở một số địa phương, y tế cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu cả về số lượng, chất lượng.

Đẩy mạnh cải cách tài chính y tế

-Nghị quyết số 72-NQ/TW tiếp tục khẳng định sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân, trong đó có chủ trương hướng tới miễn viện phí ở mức cơ bản cho toàn dân thông qua bảo hiểm y tế, dự kiến triển khai từ năm 2026 và phấn đấu đạt mục tiêu vào năm 2030. Trong năm 2026, ngành Y tế có những bước đi như thế nào để triển khai nội dung này?

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: Ngày 09/9/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Nghị quyết 72-NQ/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tiếp tục thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với sức khỏe của mỗi người dân.

Một trong các giải pháp đột phá của ngành y tế để thực hiện chủ trương lớn của Đảng là đẩy mạnh cải cách tài chính y tế và phát triển chính sách bảo hiểm y tế bền vững, trọng tâm là xây dựng và triển khai đề án từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế, ưu tiên cho đối tượng chính sách xã hội, người yếu thế, người thu nhập thấp và các đối tượng ưu tiên khác theo lộ trình.

Miễn viện phí ở mức cơ bản cho toàn dân thông qua bảo hiểm y tế vào năm 2030 là chủ trương hết sức nhân văn, thể hiện tính ưu việt của chế độ ta, có ý nghĩa an sinh xã hội sâu sắc, hợp lòng dân, giúp phát hiện sớm bệnh tật, giảm chi phí y tế, thể hiện rõ quan điểm người dân là chủ thể trung tâm, được ưu tiên cao nhất trong xây dựng, thực hiện các chính sách tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe.

Để tới năm 2030 thực hiện được chính sách miễn viện phí cơ bản trong phạm vi bảo hiểm y tế, ngay từ những ngày đầu năm 2026 Bộ Y tế đang khẩn trương xây dựng Đề án triển khai từng bước thực hiện lộ trình miễn viện phí trong phạm vi bảo hiểm y tế. Chính sách này dựa trên nền tảng trụ cột là bảo hiểm y tế, đồng thời thực hiện có lộ trình. Nhà nước và quỹ sẽ chi trả các chi phí y tế cơ bản, thiết yếu, giảm tối đa gánh nặng tài chính cho người dân - trước hết là đối với đối tượng chính sách xã hội, người yếu thế, người có thu nhập thấp và một số đối tượng cần ưu tiên khác. Phần dịch vụ y tế theo yêu cầu, vượt mức cơ bản thì người bệnh vẫn phải chi trả một phần để nâng cao ý thức sử dụng dịch vụ hợp lý, tiết kiệm chi phí.

Về phạm vi quyền lợi, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 01 lần và lập sổ sức khỏe điện tử, quản lý bệnh tật theo vòng đời.

Đến năm 2030, người dân được miễn các chi phí khám bệnh, chữa bệnh ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình. Theo đó, từ năm 2026, từng bước thực hiện tăng tỷ lệ, mức thanh toán, chi cho phòng bệnh, chẩn đoán, điều trị sớm một số bệnh và đối tượng ưu tiên theo lộ trình từ Quỹ Bảo hiểm y tế để giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh, phù hợp với việc tăng mức đóng bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật từ năm 2027.

Nghị quyết không đặt mục tiêu “miễn phí tuyệt đối”, mà hướng đến giảm tối đa chi phí đồng chi trả của người dân, tăng độ bao phủ bảo hiểm y tế, giảm tử vong do phát hiện bệnh muộn và xây dựng hệ thống y tế công bằng, bình đẳng, hiệu quả, bền vững và không ai bị bỏ lại phía sau.

Khu vực thanh toán tiền viện phí của Bệnh viện đa khoa Bình Phước, tỉnh Đồng Nai. (Ảnh: TTXVN)

Tập trung xây dựng, hoàn thiện thể chế

-Bộ trưởng có thể chia sẻ những định hướng, công việc chiến lược mà ngành Y tế tập trung thực hiện trong năm 2026?

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: Năm 2026, Bộ Y tế xác định còn nhiều khó khăn, thách thức đối với ngành y tế, để thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ được giao, một số nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung điều hành.

Đó là việc tiếp tục triển khai thực hiện hiệu quả các quan điểm, chủ trương, chính sách của Trung ương Đảng, Chính phủ, Quốc hội, đặc biệt là Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, khám sức khỏe định kỳ, chuẩn bị đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh năm 2027…

Ngành y tế tiếp tục tập trung xây dựng, hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho sự phát triển bền vững. Trong đó, chú trọng tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách; bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, qua đó tạo nền tảng pháp lý cho đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và hội nhập quốc tế. Sắp xếp hệ thống y tế tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, nhất là mạng lưới y tế cơ sở, bảo đảm liên kết, hỗ trợ kịp thời giữa các cấp chuyên môn của hệ thống y tế.

Trong công tác phòng chống dịch bệnh, tiếp tục nâng cao năng lực y tế dự phòng, chăm sóc sức khỏe ban đầu, kiểm soát tốt các dịch bệnh truyền nhiễm, tăng cường quản lý các bệnh không lây nhiễm và rối loạn sức khỏe tâm thần, an toàn thực phẩm, môi trường y tế. Đẩy mạnh các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, sự hài lòng của người dân. Phát triển y, dược học cổ truyền. Thực hiện có hiệu quả các chương trình, đề án bảo đảm quy mô, cơ cấu, phân bố dân số hợp lý và nâng cao chất lượng dân số.

Bên cạnh đó, ngành y tế đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo trong ngành y tế; Tăng cường đầu tư, đẩy mạnh xã hội hóa, huy động các nguồn lực phát triển hệ thống y tế, tiếp tục đổi mới cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập; Thực hiện tính chi phí quản lý vào giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh đồng bộ với lộ trình bảo hiểm y tế toàn dân.

Tri ân để phát huy truyền thống vẻ vang của ngành y tế

-Nhân dịp kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam, Bộ trưởng có thông điệp gì gửi tới đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế và người dân?

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: Trải qua 71 năm xây dựng và phát triển, Ngành y tế Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh, vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt là những giai đoạn đầy cam go như thiên tai, dịch bệnh. Những thành tựu đạt được trong công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân là minh chứng sinh động cho trí tuệ, bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh thầm lặng của đội ngũ thầy thuốc, cán bộ y tế.

Bước sang giai đoạn phát triển mới của đất nước, với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng dịch vụ và công bằng trong chăm sóc sức khỏe, toàn ngành y tế quyết tâm triển khai hiệu quả Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới cơ chế tài chính y tế, đẩy mạnh chuyển đổi số, củng cố y tế cơ sở và từng bước thực hiện mục tiêu miễn viện phí ở mức cơ bản cho toàn dân trong phạm vi bảo hiểm y tế theo lộ trình. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm chính trị, trách nhiệm xã hội sâu sắc của ngành trước Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Nhân dịp kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam, tôi trân trọng gửi tới toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành y tế trên mọi miền Tổ quốc lời thăm hỏi ân cần, lời chúc mừng tốt đẹp và lòng tri ân sâu sắc. Tôi mong muốn mỗi cán bộ, nhân viên y tế tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang của ngành; không ngừng rèn luyện y đức, nâng cao trình độ chuyên môn; đổi mới phong cách, thái độ phục vụ, lấy người bệnh làm trung tâm; ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo, góp phần xây dựng nền y tế Việt Nam công bằng, chất lượng, hiệu quả, hiện đại và hội nhập quốc tế…

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan!./.