Nghị quyết 79-NQ/TW: Khuyến khích doanh nghiệp nhà nước liên kết với FDI

Toàn cảnh nhà máy sản xuất phân bón DAP Lào Cai. (Ảnh: TTXVN)

Một trong những nội dung quan trọng được nêu ra tại Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đó là khuyến khích doanh nghiệp nhà nước đầu tư, liên kết với các doanh nghiệp khác trong chuỗi giá trị...

Theo đó, doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được xác định là một đối tác của doanh nghiệp nhà nước. Đây cũng được đánh giá là một trong những giải pháp để Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.

Bên cạnh khẳng định kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nghị quyết 79-NQ/TW cũng nhấn mạnh, sau 80 năm xây dựng và phát triển, đặc biệt sau gần 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, kinh tế nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo, thực hiện tốt chức năng định hướng, dẫn dắt, điều tiết các hoạt động kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh, thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội, nâng cao đời sống nhân dân và vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, Nghị quyết 79-NQ/TW cũng cho rằng, chính sách pháp luật về kinh tế nhà nước chậm đổi mới, chưa theo kịp thực tiễn phát triển của nền kinh tế. Các doanh nghiệp nhà nước-lực lượng nòng cốt của kinh tế nhà nước, hoạt động chưa hiệu quả, chưa tương xứng với vị trí, nguồn lực đang nắm giữ; năng lực cạnh tranh quốc tế còn hạn chế; chưa đóng vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo và dẫn dắt một số ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu.

Hệ thống tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập chưa tinh gọn, cơ chế hoạt động và tự chủ tài chính chậm đổi mới; lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ còn chậm, chất lượng dịch vụ chưa đáp ứng yêu cầu. Một số tồn tại, vướng mắc kéo dài, chưa được xử lý kịp thời, gây lãng phí, thất thoát.

Nhằm phát huy hơn nữa vai trò của kinh tế nhà nước, góp phần hiện thực hoá mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng và trở thành nước phát triển, thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa vào năm 2045 nhân kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đưa ra nhiều giải pháp; trong đó nêu rõ: khuyến khích doanh nghiệp nhà nước đầu tư, liên kết với các doanh nghiệp khác trong chuỗi giá trị thuộc lĩnh vực kinh doanh chính hoặc các doanh nghiệp công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số nhằm hình thành các doanh nghiệp, nhóm liên kết doanh nghiệp tiên phong, dẫn dắt, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, phát huy lợi thế, sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực xã hội, tránh chồng chéo, cạnh tranh không lành mạnh, bảo đảm lợi ích hài hoà, tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Theo thống kê của Bộ Tài chính, tính đến năm 2025, Việt Nam đã thu hút được trên 520 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, đến từ khoảng 150 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đã đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế-xã hội của Việt Nam.

Cùng quan điểm trên, TS. Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp đầu tư nước ngoài cho rằng, những đóng góp của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với tăng trưởng kinh tế, hội nhập quốc tế của Việt Nam là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, động lực từ liên kết khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài với doanh nghiệp trong nước dường như vẫn còn bỏ ngỏ. Tỷ lệ nội địa hóa mặc dù có xu hướng tăng nhưng vẫn còn rất thấp.Kết quả nghiên cứu mới đây của Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế cho thấy, tỷ lệ nội địa hóa của ngành điện tử gia dụng chỉ đạt 30-35%, ngành viễn thông chỉ đạt 15% và công nghiệp ô tô chỉ đạt 10-20%.

Hệ thống hạ tầng viễn thông phục vụ hoạt động di động và Internet tại khu vực phường Đông Hải (Khánh Hòa). (Ảnh: TTXVN)

Để khắc phục thực trạng trên, tại Nghị quyết số 50-NQ/TW ngày 20/8/2019 của Bộ Chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030 đã nhấn mạnh: "Phát triển mạnh mẽ liên kết giữa khu vực đầu tư nước ngoài với khu vực trong nước, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa, để nâng cao năng lực nội sinh và sức cạnh tranh của nền kinh tế."

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững hơn, Nghị quyết số 79-NQ/TW tiếp tục đề cập đến việc thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước với các doanh nghiệp khác trong chuỗi giá trị....

Doanh nghiệp nhà nước sử dụng các nguồn lực để chủ động dẫn dắt, kích hoạt và huy động mạnh mẽ các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư, tạo sức lan tỏa và hiệu ứng cộng hưởng trong phát triển kinh tế.

Nghị quyết 79-NQ/TW khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Không chỉ giữ vai trò ổn định kinh tế vĩ mô, kinh tế nhà nước còn được đặt vào vị trí dẫn dắt, mở đường cho các thành phần kinh tế khác phát triển; trong đó có khu vực doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài.

TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê-Bộ Tài chính) nhận định, trong liên kết đầu tư trực tiếp nước ngoài với doanh nghiệp trong nước, kinh tế nhà nước không đứng ngoài, cũng không làm thay, mà giữ vai trò kiến tạo hệ sinh thái.

Thông qua các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, các tập đoàn, tổng công ty trong những lĩnh vực then chốt như năng lượng, hạ tầng, logistics, công nghiệp nền tảng, viễn thông, công nghệ…, kinh tế nhà nước tạo ra “đầu mối” để kết nối, chuẩn hóa và dẫn dắt chuỗi giá trị.

Thực tiễn cho thấy, ở những lĩnh vực mà doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ lực, khả năng hình thành chuỗi cung ứng trong nước và kết nối với đầu tư trực tiếp nước ngoài thường rõ nét hơn. Đây chính là nền tảng để doanh nghiệp trong nước từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, không chỉ với vai trò gia công mà hướng tới các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc Trung tâm xúc tiến, thông tin và hỗ trợ đầu tư phía Bắc, Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính cho rằng, Việt Nam đã và đang trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn, công ty lớn trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo, điện tử, năng lượng, dịch vụ.

Tuy nhiên, với bối cảnh thế giới đang thay đổi mạnh mẽ, từ chuyển dịch chuỗi cung ứng, chuyển đổi số cho đến các cam kết về tăng trưởng xanh, đặt ra yêu cầu Việt Nam phải tái định vị chiến lược, hướng đến thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài chất lượng và giá trị hơn.

Trên tinh thần đó, thời gian tới Việt Nam sẽ tập trung vào những định hướng, ưu tiên thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài công nghệ cao, đổi mới sáng tạo; đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và các trung tâm R&D; thúc đẩy đầu tư chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, năng lượng tái tạo và năng lượng tuần hoàn.

Đặc biệt, cần tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp nước ngoài và doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và năng lực sản xuất./.