Nước sông Đồng Nai - Sài Gòn đang ô nhiễm ở mức báo động

97% nguồn nước thô thành phố Hồ Chí Minh đang khai thác là từ hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai. Thành phố Hồ Chí Minh nằm ở cuối lưu vực nên vấn đề ô nhiễm nguồn nước do tác động của sự phát triển kinh tế, xã hội là rất lớn, thành phố không thể kiếm soát.

Ông Võ Văn Hoan – Phó Chủ tịch UBND thành phố giải thích, biến đổi khí hậu đã có ảnh hưởng lớn đến nguồn nước thô cung cấp, khả năng dự phòng để ứng phó với diễn biến bất ngờ của nguồn nước thô của thành phố vẫn còn hạn chế. Không chỉ vậy, chất lượng nước tại nhà máy sau khi xử lý đã đạt đến quy chuẩn nước dùng cho ăn uống trực tiếp. Song hệ thống đường ống cấp nước đến các hộ dân nhiều nơi đã xuống cấp, khiến cho nhiều khu vực chất lượng nước không còn đảm bảo cho việc ăn uống trực tiếp.

Bản đồ sông Đồng Nai và sông Sài Gòn. Nguồn: Conversation on Vietnam Development

Sở Tài nguyên – Môi trường báo cáo, chất lượng nước sông Đồng Nai từ Hóa An và Cát Lái đang bị ô nhiễm vi sinh nghiêm trọng và ô nhiễm dầu mỡ nhẹ. Nước của sông Sài Gòn cũng trong tình trạng ô nhiễm vi sinh cao. Bên cạnh đó, tình trạng nước ngầm đang bị khai thác quá mức với lưu lượng lớn, làm cho trữ lượng khai thác an toàn ở nhiều nơi bị cạn kiệt, mất cân bằng nước.

Trước tình trạng này, ông Võ Văn Hoan có yêu cầu các sở, ngành rà soát quy hoạch tổng thể cấp nước thành phố đã được Thủ tướng duyệt năm 2012. Từ đó đề xuất các nội dung điều chỉnh quy hoạch đến năm 2035, trong đó chú trọng các vấn đề mô hình quản lý cấp nước, an toàn cấp nước (cả nguồn nước thô và nước sạch)… Đồng thời xây dựng đề án và kế hoạch thực hiện các vấn đề đảm bảo an ninh nguồn nước, phục vụ điều tiết và dự phòng khi có sự cố, tối ưu hóa tỷ lệ thất thoát nước sạch, hướng tới cung cấp nước sạch uống được tại vòi.

Quy hoạch cấp nước đến năm 2025, nước thô được khai thác tập trung tại một số vị trí trên các dòng sông lớn như Hóa An trên sông Đồng; Hòa Phú trên sông Sài Gòn. Song vẫn chưa đề cập đầy đủ nguồn nước thay thế và các hạng mục công trình dự phòng, đảm bảo an toàn nguồn nước trong trường hợp nguồn nước bị sự cố hoặc ô nhiễm.

Mục tiêu đến năm 2035 tổng công suất cấp nước của thành phố sẽ là khoảng 3,7 triệu khối nước/ngày, tỷ lệ thất thoát nước sạch dưới 15%, tiêu chuẩn dùng nước là 180 lít/người/ngày.

Nguồn nước sông chịu tác động lớn bởi đặc tính thời tiết, thủy văn và ảnh hưởng biến đổi khí hậu, gây ra nguy cơ xâm nhập mặn và thiếu nước xảy ra vào mùa khô. Sở Xây dựng cho rằng dù cơ quan quản lý đã tăng cường nhiều giải pháp nhằm bảo vệ môi trường nước nhưng nước có xu hướng xấu hơn. Các chỉ tiêu Amoni, hữu cơ, vi sinh, mangan,… trong nước sông Sài Gòn ngày một tăng.

Nguyễn Huyền (T/h)